سیمای خانواده در آخرالزّمان

مرتضی آقاتهرانی

پیش از آنکه سقراط را محاکمه کنند، از وی پرسیدند: بزرگترین آرزویی که در دل داری، چیست؟ وی پاسخ داد: بزرگترین آروزی من این است که به بالاترین مکان در «آتن» صعود کنم و با صدای بلند به مردم بگویم:

چرا با این حرص و ولع، بهترین و عزیزترین سال‌های عمر خود را به جمع‌آوری ثروت و عبادت طلا می‌گذرانید؛ در حالی‌که آن‌گونه که باید و شاید در تعلیم و تربیت اطفالتان که مجبور هستید روزی ثروت خود را برای آنان باقی گذارید، همّت نمی‌گمارید؟1

در جوامع معاصر، در جوامع غربی و آمریکایی، نظام خانواده از حالت سنّتی و پراکنده به یک نظام واحد مرکزی تبدیل شده است. در چنین نظامی، نقش والدین در ادارة زندگی و تربیت فرزندان به شدّت کم‌رنگ شده و به جای آن، انواع نهادهای اجتماعی، مددیاری، آموزشی و رسانه‌ای به تربیت نسل‌ها و هدایت افکار مشغول شده‌اند.

در این میان، نظام سرمایه‌داری صهیونیستی که آلوده‌ترین نظام‌ها به ثروت‌ها و شهوت‌های نامشروع است، برای فروپاشی نظام خانواده‌ها بیشترین تلاش‌ها و خائنانه‌ترین نقشه‌ها را در پیش گرفته است؛ چراکه مستحکم‌ترین سد در مقابل اهداف غیر انسانی خویش را در کانون خانواده‌ها می‌بیند.

الف) فرزندان خانواده، فرزندخوانده‌های رسانه

صهیونیسم جهانی، با فروپاشی خانواده‌ها، از سویی زمینة استیلای فرهنگی، سیاسی خود را طریق رسانه‌ها فراهم می‌سازد و در نتیجه فرزندان خانواده‌ها از نظر اخلاقی به فرزندخوانده‌های تربیت شدة خویش تبدیل می‌نماید و آنان را در منش، گویش، پوشش، آرایش و انتخاب فرهنگ زندگی، دنباله‌روی خود می‌گرداند و از سوی دیگر با کشاندن زنان از فضای عاطفی خانواده به فضای نابسامان جامعه، به بهره‌کشی‌های جنسی و غیرجنسی2 از آنان در بالاترین حدّ ممکن می‌پردازد.

سردمداران این نظام شیطانی در عرصة جهانی، با بهره‌گیری از سیطرة نظام رسانه‌ای برآنند تا حسّ شریف مادرانه نسبت به تربیت نسل سالم را در وجود زنان و دختران به حسّ لذّت‌جویی‌های بی‌حدّ و مرز جنسی و تن دادن به امور مردانه و فرار از مسئولیت‌های مادرانه تبدیل کنند، تا جایی که بسیای از دختران مسیحی و مسلمان را در سطح جهان به سوی مدپرستی، برهنگی، سکس و آلودگی‌های جنسی کشانیده و آنان را به برده‌صفتی‌های جنسی و خودفروشی‌های شبه‌اختیاری وادار نموده‌اند.3

نسل رسانه

دجّال آخرالزّمان و ساحرة قرن بیست و یک، با تک‌چشم جادویی‌اش، همه را سحر می‌کند. جام جهان‌نمایی که هر ثانیه، با هزار رنگ و طرح و صدا، سر آدمی را گرم

می‌کند؛ بچّه‌ها با صدای او از خواب بیدار می‌شوند و پای حرف‌هایش می‌خوابند؛ مادرها، موقع دیدن فیلم محبوبشان، دیگر حوصلة بچّه و سر و صدایش را ندارند؛ مردها با فوتبال‌هایش، قرار از کف می‌دهند و هیچ‌کسی را نمی‌شناسند.

تلویزیون، تیشه‌ای شده بر ریشة درخت رابطة بین اعضای خانواده؛ تیشه‌ای نامرئی که ریشه‌های درخت رابطه و عاطفه را در کانون خانواده یکی یکی قطع می‌کند.

شاید آن دجّال وعده داده شدة آخرالزّمان را که یک چشم دارد و موهای بسیار و از هر مو آهنگ‌هایی تولید می‌کند تا مردم را از خداوند دور نماید، بتوان بر همین رسانه‌های کنونی تطبیق داد که ابزار گسترش بندگان شیطان شده‌اند و مردمان را از آسمان دور می‌سازند و به انواع لذایذ دنیوی جذب می‌کنند...

... حال پرسش اساسی این است که در عصر پرترافیک تکنولوژی و موج‌های الکترونی، چه کسی صلاحیت بیشتری برای تربیت و رشد فرزندان ما را دارد؟ اعضای پر مهر و محبّت خانواده یا مهره‌های بی‌جان و رنگارنگ در چشم جادویی دجّال؟!

رسانه و بحران هویّت در خانواده

امروزه کمتر انسانی را می‌توان یافت که در روز، چندین ساعت خود را صرف مطالعة کتاب‌ها، مجلّات، روزنامه‌ها یا مشاهدة تلویزیون، ماهواره و... نکند و دیده‌ها و شنیده‌ها و در نتیجه افکار و افعالش تحت تأثیر غول رسانه قرار نگیرد. اگر کسی به طور مستقیم هم با رسانه‌ها ارتباط نداشته باشد، به سبب ضرورت تعاملات اجتماعی، در روز با مردمانی سروکار دارد که آنها تحت سلطة مستقیم رسانه هستند.

پس چه بخواهیم، چه نخواهیم تقریباً تمامی اعضای خانواده تحت تأثیر رسانه هستند و این رسانه است که به زندگی فردی و اجتماعی ما جهت می‌دهد. از مد لباس و آرایش سر و صورت گرفته تا نحوة نگرش به خدا و قیامت، همه و همه را ابرقدرت رسانه برای ما می‌سازد.

اعضای خانواده‌ای که مخاطب فیلم‌ها، رمان‌ها، مجلّات و شبکه‌هایی باشند که به دنبال ترویج خشونت، سکس و لاابالی‌گری، شیطان‌پرستی، انسان‌پرستی، زن‌پرستی و... قرار گرفته‌اند، به ناچار شخصیتی مانند آنان پیدا می‌کنند؛ امروز به دنبال شهوت جنسی و فردا به دنبال مصرف شکم؛ یک روز مشغول خوردن مشروبات الکلی و روز دیگر به دنبال مصرف موادّ مخدّر؛ یک روز در مسجد و روز دیگر... چنین انسانی توازن شخصیتی ندارد و هنرپیشه‌ای است که در سکانس‌های مختلف زندگی، نقش‌های متعدّد بازی می‌کند؛ در خانه یک نقش، در دانشگاه یک نقش و در مسجد و حسینیه نقشی دیگر را اجرا می‌کند.4

یکی از شایع‌ترین مکاتب امروزی در جهان غرب که در دنیای شرق و در بین مسلمانان نیز از طریق شبکه‌های ماهواره‌ای و سایت‌های اینترنتی نفوذ فراوانی یافته است، نهضت فمینیستی و آئین دروغین شیطان‌پرستی می‌باشد.

اساسی‌ترین هدف این گروه‌ها و باندها فروپاشی نهاد خانواده، ایجاد گسست فرهنگی بین نسل‌های گذشته و حال و آینده، تکثیر و تولید نسل‌های ناپاک و آلوده، ترویج شهوت‌پرستی و خطاکاری، استحالة فرهنگی در کارکرد زن و مرد و نظام خانواده و خانه‌داری و در یک کلام، جانشین‌سازی فرهنگ ابتذال به جای فرهنگ‌های اصیل اخلاقی است.

ب) آسیب‌های خانوادگی در آخرالزّمان

از ویژگی‌های خانواده‌های مهدوی‌باور، شناخت آسیب‌ها و آفات خانوادگی در دوران آخرالزّمان و حفاظت و پاک نگهداری حریم خانه و خانواده از آسیب‌ها و آفات آخرالزّمانی و جایگزینی فرهنگ انتظار در برابر فرهنگ ابتذال است.

1. نابسامانی عاطفی در روابط خانوادگی

از مهم‌ترین ناهنجاری‌های خانوادگی در آخرالزّمان ایجاد گسست شدید عاطفی بین اعضای خانواده و از هم‌گسیختگی خانواده‌هاست. از منظر احادیث اسلامی، در آخرالزّمان بنیاد خانواده‌ها به شدّت سست و آسیب‌پذیر خواهد شد و فسادها، فتنه‌ها و آفت‌های فراگیر این دوران در متن تمام خانه‌های شرق و غرب عالم نفوذ خواهد یافت و نه تنها فرزندان که پدران و مادران را نیز فرا خواهد گرفت:

«در آخرالزّمان، خواهی دید که پدران و مادران از فرزندان خود به شدّت ناراضی‌اند و عاقّ والدین شدن رواج یافته است.»5

«حرمت پدران و مادران سبک شمرده می‌شود.»6

«فرزند به پدرش تهمت می‌زند، پدر و مادرش را نفرین می‌کند و از مرگ آنها مسرور می‌شود.»7

«در آن هنگام، طلاق و جدایی در خانواده‌ها بسیار خواهد شد.»8

«در آن زمان، فتنه‌ها چونان پاره‌های شب تاریک، شما را فرا می‌گیرد و هیچ خانه‌ای از مسلمانان در شرق و غرب عالم نمی‌ماند؛ مگر اینکه فتنه‌ها در آن داخل می‌شود.»9

2. شهوت‌گرایی و لذّت‌محوری

عفّت و نجابت زنان و مردان آخرالزّمانی در تاخت و تاز اسب وحشی شهوت تاراج می‌گردد و روح پاک ایشان به لجن‌زاری بدبو از بی‌عفّتی و هواپرستی تبدیل می‌گردد:

«همّ و غم مردم در (آخرالزّمان) به سیر کردن شکم و رسیدگی به شهوتشان خلاصه می‌شود. دیگر اهمّیت نمی‌دهند که آنچه می‌خورند، حلال است یا حرام؟ و اینکه آیا راه اطفای غرایزشان مشروع است یا نامشروع؟!»10

«زنان در آخرالزّمان، بی‌حجاب و برهنه و خودنما خواهند شد.»11

«آنان در فتنه‌ها داخل، به شهوت‌ها علاقه‌مند و با سرعت به سوی لذّت‌ها روی می‌آورند.»12

«خواهی دید که زنان با زنان ازدواج می‌کنند.»13

«درآمد زنان از راه خودفروشی و بزهکاری تأمین می‌گردد.»14

«آنان حرام‌های الهی را حلال می‌شمارند و بدین‌سان، در جهنّم وارد و در آن، جاودان می‌گردند.»15

3. بی‌غیرتی خانوادگی

مردان و زنان آخرالزّمانی، دچار نوعی قحط غیرت می‌شوند تا جایی که در دفاع از کیان عفّت و نجابت خانواده‌های خود، دچار نوعی بی‌حسّی و بی‌میلی می‌گردند و گاه به عمد، ناموس خویش را در معرض دید نامحرمان قرار می‌دهند و حتّی به بی‌عفّتی‌ها و خودفروشی‌ ایشان رضایت می‌دهند:

«مرد از همسرش انحرافات جنسی را می‌بیند و اعتراضی نمی‌کند. از آنچه از طریق خودفروشی به دست می‌آورد، می‌گیرد و می‌خورد. اگر انحراف سراسر وجودش را فراگیرد، اعتراض نمی‌کند. به آنچه انجام می‌شود و در حقّش گفته می‌شود، گوش نمی‌دهد. پس چنین فردی دیّوث است (که بیگانگان را بر همسر خود وارد می‌کند).»16

«(آن زمان) هنگامی است که زن از راه نامشروع، پول به دست آورد و مرد از درآمد او بخورد! وضع نامطلوب او را بداند و با او زندگی کند! زن و دخترش را به کرایه بدهد و به خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های پست دنیا که از این راه عایدش می‌شود، راضی شود!»17

«هنگامی که ببینی زن از همسرش مطلّع است که او با همجنس خود رابطه دارد و به روی او نمی‌آورد و می‌بینی که در بهترین خانه‌ها کسانی هستند که زنان را تشویق به فسق و فجور می‌کنند!!»18

4. زن‌پرستی

یکی از آفات و ناهنجاری‌های خانوادگی در آخرالزّمان، زن‌سالاری تا سرحدّ زن‌پرستی و قبله قرار دادن زنان می‌باشد:

«(در آخرالزّمان) تمام همّت مرد، شکم او و قبله‌اش، همسر او و دینش، درهم و دینار از او خواهد بود.»19

«مرد از همسرش اطاعت می‌کند؛ ولی پدر و مادرش را نافرمانی می‌کند.»20

«در آخرالزّمان، زن را ببینی که با خشونت با همسرش رفتار می‌کند، آنچه را که او نمی‌خواهد، انجام می‌دهد و اموال شوهرش را بر ضرر وی خرج می‌کند.»21

5. مانع‌تراشی در تربیت دینی فرزندان

از دیگر ناهنجاری‌های خانوادگی در آخرالزّمان، کم توجّهی والدین به تربیت دینی فرزندان و مانع‌تراشی برای علم‌آموزی دینی و گرایش‌های الهی آنان می‌باشد:

«وای بر فرزندان آخرالزّمان از روش پدرانشان! نه از پدران مشرکشان، بلکه از پدران مسلمانشان که چیزی از فرایض دینی را به آنها یاد نمی‌دهند و اگر فرزندانشان نیز از پی فراگیری معارف دینی بروند، منعشان می‌کنند و تنها از این خشنودند که آنها درآمد آسانی از مال دنیا داشته باشند؛ هرچند ناچیز باشد. من از این پدران بیزارم و آنان نیز از من بیزارند.»22

6. آشناگریزی و همسایه‌آزاری

از آسیب‌های خانوادگی دورة آخرالزّمان، قطع رحم، آشناگریزی و همسایه‌آزاری به شیوه‌های گوناگون می‌باشد:

«هنگامی که پیوند خویشاوندی قطع شود و برای اطعام و مهمانی دادن بر یکدیگر منّت گذارند...»23

«همسایه به همسایه‌اش آزار و اذیّت می‌کند و کسی جلوگیری نمی‌کند.»24

«و همسایه را می‌بینی که همسایه‌اش را از ترس زبانش اکرام و احترام می‌کند.»25

7. حرام‌خواری و آلودگی‌های اقتصادی

در آخرالزّمان، بحران اقتصاد حرام به حدّ اعلای خود می‌رسد. خانواده‌ها تقوای اقتصادی را از دست داده و در منجلاب آلودگی‌های اقتصادی، همچون ربا، کم‌فروشی، رشوه‌خواری و گران‌فروشی غوطه‌ور می‌گردند:

«هنگامی که ببینی که اگر مردی یک روز گناه بزرگی، همچون فحشا، کم‌فروشی، کلاهبرداری و شرب خمر انجام نداده باشد، بسیار غمگین و اندوهگین می‌شود که گویی آن روز، عمرش تباه شده است.»26

«و می‌بینی که زندگی مردم از کم‌فروشی و تقلّب تأمین می‌شود.»27

«در آن زمان، ربا شایع می‌شود، کارها با رشوه انجام می‌یابد، مقام و ارزش دین تنزّل می‌نماید و دنیا در نظر آنها ارزش پیدا می‌کند.»28

«برای مردم زمانی پیش می‌آید که احدی یافت نمی‌شود، جز اینکه به ربا آلوده گردد. اگر مستقیماً هم ربا نخورد، گرد ربا به او می‌رسد.»29

ج) خانواده‌محوری، راهکار ایمنی از فتنه‌های آخرالزّمانی

«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خود و خانوادة خویش را از آتشی که آتش‌افروز آن، مردمان و سنگ‌های خار است، دور نگه دارید.»30

[علّامه طباطبایی در «تفسیر المیزان» گفته‌اند:] خود، خانواده و فرزندانتان را تعلیم خیر دهید و آنان را تربیت کنید تا از آتش جهنّم دور شوید.31

در چنین دوران خطرخیز و فتنه‌انگیزی، اهل‌بیت(ع) در سخنان شفابخش خویش، بیش از هر چیز بر حفظ نظام خانواده و رعایت اخلاق و تقوای خانوادگی و مراقبت‌های ویژه در فرآیند تربیت خانوادگی تأکید می‌ورزند؛ چنانچه امیر اهل ایمان، علی(ع) به مردمان آخرالزّمان چنین توصیه می‌فرمایند:

«پس در خانه‌های خود بمانید (و مراقب خانواده‌های خود باشید) تا لحظة ظهور امر ما فرا رسد.»32

از دیگر راهبردهای مورد تأکید و ایمنی‌بخش دوران غیبت، ملازم خانه بودن و خانواده‌محوری است:

«در دورة غیبت، زبان‌های خود را نگه دارید و ملازم خانه‌های خویش باشید.»33

«و قبل از فرا رسیدن ظهور، فتنة جانکاهی پدیدار می‌شود که انسان در آن، روز را با ایمان به پایان می‌رساند و صبح (فردا) کافر می‌شود و صبح، مؤمن است و شب کافر می‌شود. پس هرکس چنین زمانی را درک کند، باید تقوا پیشه کند و چون گلیمی از گلیم‌های خانه‌اش باشد.»34

«هنگامی که چنین زمانی فرا رسد، ملازم گلیم خانة خود باشید تا اینکه آن امام غایب پاک‌سرشت و پاکزاد، ظاهر گردد.»35

«در دوران غیبت، خانه‌هایتان را محلّ عبادت و صومعة خود قرار دهید و آتش غضا را لای دندان بگذارید36 و خدا را بسیار یاد کنید...»37

از این‌گونه روایات دوگونه برداشت می‌توان نمود:

1. توصیه به جامعه‌گریزی، مسئولیت‌ناپذیری، انزواگزینی، بی‌تفاوتی و بی‌خبری نسبت به حوادث دوران غیبت؛

2. تأکید بر خانواده‌محوری در دوارن غیبت، همراه با توصیه به جامعه و جامعه‌گرایی.

با توجّه به سیرة اهل‌بیت(ع) و با نگاهی به سایر وظایف ایمانی و انسانی یک مؤمن راستین، معنا و برداشت دوم، مورد نظر ائمّة اطهار(ع) می‌باشد.

در این‌گونه روایات، ترکیب «احلاس‌البیوت؛ گلیم خانه‌ها» در معنای مجازی خود به معنی ملازمت خانه و خانواده‌محوری به کار رفته است38 که می‌تواند کنایه از تواضع و فروتنی و دوری از شهرت‌طلبی39 و تأکید بر حفظ عفّت و پاکی خانه از جلوه‌های حرام و توجّه ویژه به فرآیند هدایت و تربیت خانوادگی باشد. تأکید و اصرار اهل‌بیت(ع) بر خانواده‌محوری و ملازم خانه و خانواده بودن، حاکی از توجّه داشتن به اهمّیت این نهاد بنیادین اجتماعی و تشکیل هسته‌های صالح و سالم برای تأسیس و تشکیل جامعة مهدوی است. از این‌روست که که امام باقر(ع) در سخنی دیگر می‌فرمایند:

«در خانه‌هایتان به دیدار یکدیگر بروید که این کار باعث حیات امر ماست. رحمت خدا بر آن بنده‌ای که امر ما (اهل‌بیت(ع)) را احیا کند!»40

بر این اساس، احیای آئین الهی و زنده‌نگه‌داری مرام پیشوایان دینی، وابسته به حفظ محوریت خانه‌ها و خانواده‌ها، برقراری ارتباطات و محافل خانگی و تقویت و استحکام این نهاد مقدّس است.

آری. در دیدگاه اسلام و پیام‌آور الهی آن، خانه نه فقط جایگاهی برای استراحت و خوابیدن یا امور دنیایی است، بلکه پایگاهی برای عبادت، تحقیق، تفکّر و حصنی برای اولیای الهی است:

«علم و دانش را نیاموزید که با سفیهان و نابخردان درافتید و با دانشمندان به جدال و ستیز برخیزید یا نظر مردم را به خود معطوف سازید؛ بلکه در گفتار خویش، پویای همان اهدافی باشید که در پیشگاه خداوند متعال و در نزد او قرار دارد؛ زیرا آنچه نزد خداست، پایدار و فناناپذیر است؛ چون خدا باقی و پایدار و ماسوای او، دست‌خوش فنا و نابودی است. سرچشمه‌های حکمت، چراغ‌های فروزان هدایت، ملازم خانه‌های خویش (همچون فرش‌ و بساطی ستبر که در خانه گسترده است) مشعل‌های تابناک شب، دل‌زنده و کهن‌جامه و ژنده‌پوش باشید تا میان اهل آسمان معروف و در میان اهل زمین، گمنام باشید.»41

بدین‌سان، از مجموعة احادیث چنین برمی‌آید که تأکید پیشوایان دین بر ملازمت خانه و خانواده، نه به معنای انزواگزینی و جامعه‌گریزی، که به معنای دوری از فسادهای فراگیر اجتماعی و فرار از اخلاق شیطانی دنیازدگان آخرالزّمانی، با محوریت خانه و تربیت خانوادگی است؛ چنانچه امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«(در چنین زمانی) از خشم خدا بر حذر باش و از خداوند نجات بطلب و بدان که مردم مورد خشم و غضب پروردگار هستند و... تلاش کن که خداوند تو را در وضعی برخلاف وضع آنها ببیند.»42

پی‌نوشت‌ها: