پرسش شما، پاسخ موعود

اشاره: در پي درخواست جمعي از خوانندگان و دوستداران موعود، صفحه ميعادگاه منتظران پاسخگوي سؤالهاي مختلف شما درباره موعود آخرالزمان خواهد بود.

سؤالهاي خود را به آدرس مجله ارسال داريد.

اگر ممكن است در زمينه جواز و عدم جواز ذكر نام خاص امام زمان، عليه‏السلام، مقداري توضيح دهيد:

در متون روايي به بعضي از روايات برمي‏خوريم كه در آنها ائمه اطهار، عليه‏السلام، فرموده‏اند: از ذكر نام مخصوص امام عصر خودداري كنيد. تعابير به كار رفته در اين گونه از روايات با همديگر بسيار متفاوت است. به عنوان مثال امام صادق، عليه‏السلام، در يك مورد مي‏فرمايند: نام مبارك صاحب‏الامر (امام زمان، عليه‏السلام) را هيچ كس جز كافر به زبان جاري نمي‏سازد. همينطور در توقيعي كه از طرف وجود مبارك امام عصر، عليه‏السلام، براي عالم بزرگوار مرحوم صدوق صادر شده است اين چنين آمده است: هر كسي كه در جمع مردم نام مرا ذكر نمايد لعنت خدا بر او باد...

با توجه به اين گونه روايات تعدادي از علماي بزرگ اعم از محدثان و غير محدثان ذكر نام مخصوص آن حضرت را ممنوع و حرام مي‏دانند و مراد از نام مخصوص هم نام مبارك حضرت پيامبر اكرم، صلّي‏اللَّه‏عليه‏وآله، (م ح م د) است اما اين عده هم همانند همه علماي ديگر تلفظ به القاب آن حضرت نظير مهدي، قائم، حجت و منتظر و... را جايز و بي‏ايراد مي‏دانند.

ممكن است كسي اين سؤال را مطرح كند كه آيا اين حكم مربوط به تمام زمان و مكان و شرايط است يا مخصوص زمان و مكان خاصي است؟ لازمه پاسخ به اين پرسش آن است كه تمام روايات موجود در اين زمينه را مورد بررسي قرار دهيم آنگاه از طريق يك جمع‏بندي حساب شده نتيجه بررسي را به عنوان پاسخ سؤال مذكور ارايه نماييم. بر اين اساس از مختصر بررسي انجام شده چنين به دست مي‏آيد كه در

مجموعه حدود چهار قسم روايت درباره حكم ذكر نام مخصوص امام زمان، عليه‏السلام، وارد شده است. همانطور كه گفته شد در دسته‏اي از آنها بطور كلي ذكر نام آنحضرت ممنوع و حرام دانسته شده است در دسته‏اي ديگر علت عدم جواز ذكر نام امام زمان، عليه‏السلام، ترس و خوف از رسيدن ضرر جاني به آن حضرت ذكر شده است.

در بخش ديگر از روايات خود ائمه اطهار، عليهم‏السلام، و اصحاب بزرگوارشان در لابلاي سخنان خود نام مخصوص آن حضرت را بصراحت بر زبان جاري ساخته‏اند.

بالاخره در قسمت ديگري از روايات گفته شده است كه ذكر نام خاص آن حضرت تا زمان ظهور ايراد دارد ولي اين كار پس از آن هيچگونه محذوري ندارد.

اما نتيجه نهايي از جمع‏بندي اين روايات پس از تقييد مطلقات آنست كه به زبان آوردن نام مخصوص امام زمان، عليه‏السلام، در امثال زمان ما كه شرايط تقيه و خوف و توجه ضرر به وجود مقدس امام زمان، عليه‏السلام، محسوب نمي‏شود هيچگونه ايرادي ندارد يعني تمامي روايات مربوط به تحريم به آن دوره و شرايطي ناظر هستند كه خلفاي جور و دشمنان ديگر در صدد دستيابي به آن حضرت بوده‏اند و ممكن بود از طريق ذكر نام آن حضرت به محل زندگي و سكونتشان آنها دسترسي پيدا كنند و در نتيجه از اين جهت خطري متوجه وجود مقدس امام، عليه‏السلام، بشود.

علماي زيادي به اين برداشت از مجموعه روايات صحّه مي‏گذارند صاحب كتاب كشف‏الغمّة مي‏نويسد: فتوا و نظر من اين است كه منع تلفظ به نام مخصوص مهدي، عليه‏السلام، از روي تقيه بوده است ولي اين كار در زمان ما اشكالي ندارد چون شرايط تقيه به زمان و دوره ما صدق نمي‏كند.

باز در اين باره مرحوم شيخ حرّ عاملي در كتاب ارزشمند وسايل‏الشيعه مي‏فرمايند:

در مورد تقيه و وجود خوف تلفظ به نام آن حضرت حرام است ولي در غير موارد تقيه، احتمال ضرر و خوف حرمتي ندارد.

پي‏نوشتها: