دلار، اسلحة آمریکا در جنگ ارزی

«ایالات متّحده» از دلار به عنوان سلاح استفاده می‌کند. در زیر، به نمونه‌هایی از اظهارنظرهای استراتژیست‌های ایالات متّحده دربارة استفاده از دلار به عنوان سلاح اشاره می‌کنیم:

وزارت خزانه‌داری آمریکا از دلار به عنوان سلاحی برای ایجاد بی‌ثباتی در کشورهایی استفاده می‌کند که برای ایالات متّحده تهدید بالقوّه‌ای به شمار می‌روند. «واشینگتن» طیّ تلاش‌های خود برای شکست دادن ایران و مهار کردن پروندة هسته‌ای این کشور، توجّه خود را روی نابودی «ریال ایران» متمرکز کرده است. وزیر دارایی آمریکا ضمن اعلام محاصرة مالی جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد: بی‌ارزش کردن ریال و بی‌اعتبار کردن آن برای کاربرد در معاملات تجاری بین‌المللی ضرورت دارد.1

رابرت ونزل که یکی از نویسندگان مجلّة «سیاست اقتصادی» است، معتقد است که «سازمان سیا» در حال تضعیف اقتصاد ایران از طریق جعل ریال و جاری کردن این سیل به این کشور است تا ابرتورّم را در این کشور ایجاد کند. «فدرال رزرو» ممکن است فکر کند که چاپ پول موجب رونق اقتصاد می‌شود، امّا سازمان سیا می‌داند که این کار، نتیجة عکس می‌دهد. اگرچه شواهد اندکی در دست است، مبنی بر اینکه سازمان سیا در حال جعل ریال برای تضعیف ایران است، امّا شواهد کافی

وجود دارد که ایالات متّحده جنگ مالی علیه این کشور را به راه انداخته است.2

دقیق‌ترین اطّلاعات واشینگتن در مورد ایران، به واسطة شبکة جاسوسی مالی آمریکا به دست می‌آید؛ زیرا معاملات تجاری عمده با دلار آمریکا می‌بایست در سامانة بانک مرکزی این کشور (Federal Reserve) ثبت گردد. به گفتة وان زاراته، مقام دولت بوش که به رهبریت عملیات ضدّ تروریستی وزارت خزانه‌داری بعد از حادثة ۱۱ سپتامبر کمک کرد:

ما دریافتیم که جلوگیری از دسترسی دشمنان آمریکا به دلار، یک وسیله و عامل حیاتی در مجازات کردن آنها بود. چنین وسیله‌ای به عنوان یک سلاح مؤثّر در معماری امنیت ملّی ما پدیدار گشت.3

قطعاً وزارت خزانه‌داری می‌دانست که بنگاه‌های عمدة تجاری بدون دسترسی به دلار آمریکا، یعنی ارز حاکم بر جهان، قادر به ادامة فعّالیت خود نبودند. وزارت خزانه‌داری می‌توانست شرکت‌های خارجی را مجبور به انتخاب میان «معامله با آمریکا» یا «انجام معامله با کشورهای شرور و بنگاه‌های جنایتکار» نماید. گزینة انتخابی اغلب شرکت‌ها بسیار واضح بود.4

جیمز ریکاردز، استراتژیست جنگ ارزی، از نقش ایالات متّحده در جنگ ارزی علیه ایران سخن می‌گوید و ادّعا می‌کند که آمریکا از دلار برای بی‌ثبات کردن اقتصاد ایران استفاده کرده است:

نتیجة این تحریم، انزوای فوری ایران از سیستم دلار و کمبود شدید دلار در ایران بود. ریال ایران در عرض فقط چند روز، بیش از ۴۰ % از ارزش خود را در برابر دلار از دست داد. از آنجا که بسیاری از کالاها در ایران وارد می‌شود، قیمت‌ها به ریال دو برابر شدند. کالاهای اساسی یک شبه از دویست هزار ریال به چهارصد هزار ریال افزایش یافتند و تاجرها مجبور شدند به منظور به دست آوردن دلار مورد نیاز برای واردکردن کالاها به بازار سیاه روی بیاورند. بانک‌های ایرانی با افزایش نرخ بهره به بیش از ۲۰% به منظور حفظ ریال و جلوگیری از خارج شدن آن از سیستم بانکی ایران واکنش نشان دادند.5

در عرض چند روز، ایالات متّحده که ایران را از سیستم بانکی جهان جدا کرده بود، ارزش برابری ارز ایران را نابود کرد، به اقتصاد ایران ابرتورّم را تزریق کرد و باعث افزایش در نرخ بهره شد. تمام این اتّفاقات تنها چند هفته پیش از انتخابات ایران در زمانی روی داد که ایالات متّحده در حال ترویج تغییر رژیم در ایران و راه اندازی دوبارة انقلاب سبز بود و این موارد تصادفی نبود؛ بنابراین این رویّه، روش خوبی برای بی‌ثبات کردن یک رژیم است. تغییرات رژیم واقعاً اسم بازی در ایران است. کسی خواهان جنگ نیست؛ امّا می‌توانیم گروه جدیدی را مسئول ادارة کشور کنیم تا شاید پس از آن، راهی به برنامة هسته‌ای ایران بیابیم.6

دیوید کوهن که از او با عنوان معمار تحریم‌های ایران و «روسیه» یاد می‌شود، در سخنرانی خود در جمع دانشجویان مؤسّسة آموزشی وکالت با عنوان «تکامل قدرت مالی آمریکا» تصریح می‌کند که موفّقیت در اعمال تحریم‌های ایران، بر چندپایه استوار بوده است:

• شفّافیت نظام مالی که اجازة رصد کردن را به دولت‌مردان آمریکا می‌دهد؛

• نفوذ و گسترة استفاده از دلار در اقتصاد جهانی که اجازة تنبیه بازیگران را می‌دهد.

مرکز مطالعات توسعه در «لندن» تأکید کرد که تحریم‌های بین‌المللی بخش‌های مهمّ اقتصاد ایران را تحت تأثیر قرار داده است و کشورهای غربی تلاش می‌کنند، از طریق فشارهای جاری، بانک مرکزی این کشور را از دست‌یابی به ارز محروم کنند تا در صورت اصرار ایران بر مواضع خود، زمینة سرنگونی رژیم حاکم در این کشور را فراهم کنند.

این مرکز در پژوهش اخیر خود، در مورد شرایط اقتصادی جاری در ایران اعلام کرد، سقوط ۵۰ درصدی ارزش ریال و افزایش ۲۷ درصدی تورّم، ایران را به تلاش برای دور زدن تحریم‌ها وادار کرده است.7

حمله به ریال در وزارت خزانه‌داری

دیوید کوهن، معاون خزانه‌داری آمریکا در امور تروریسم و اطّلاعات مالی مدّعی شد، ایالات متّحده به دنبال راه‌های مضاعف برای ایزولة بین‌المللی ایران در بخش مالی است تا از این طریق، با برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی، مقابله کند. کوهن در کمیتة امور بانکی، مسکن و شهری مجلس سنای ایالات متّحده گفت:

ما به تلاش برای تشخیص راه‌هایی به منظور قطع دسترسی ایران به سیستم مالی بین‌المللی ادامه خواهیم داد. ما منابع اصلی ایران برای کسب درآمد را نشانه می‌گیریم.

وی دربارة اقداماتی که برای فشار واردکردن بر ریال انجام داده است گزارش می‌دهد:

تحریم‌هایی که از جولای گذشته علیه ایران اعمال می‌شود، به طور مشخّص صنعت نفت جمهوری اسلامی را نشانه گرفته است که اصلی‌ترین منبع کسب درآمد دولت به شمار می‌رود. این تحریم‌ها تاکنون ۵۰% از صادرات نفتی ایران کاسته‌اند و ماهیانه ۵ میلیارد دلار هزینه برای اقتصاد ایران، به همراه داشته است.

به گفتة کوهن، تحریم‌های جاری، صادرات دست کم ۷.۶ % از صادرات پتروشیمی ایران در سال ۲۰۱۲م. را کاهش داده‌اند. از سوی دیگر، ارزش ریال در ۱۲ ماه گذشته نیز بیش از ۵۰% سقوط کرده و نرخ تورّم ۳۲% محاسبه می‌شود.

کوهن مدّعی شد تمرکز آمریکا بر منابع درآمد ایران و ریال خواهد بود.

بخش‌هایی از این گزارش:

با این دستور، وزارت خزانه‌داری، با مشورت با وزارت امور خارجه، مجاز است تحریم‌هایی را علیه مؤسّسات مالی خارجی که معاملات تجاری خاصّی را با ارز ایران (ریال) انجام می‌دهند یا حساب‌های قابل توجّه ریالی را در خارج از ایران را نگهداری می‌کنند، اعمال کند.

ما دیده‌ایم که ارزش و ثبات ریال اهمّیت زیادی برای رژیم دارد.

این اقدام جدید، استفاده از ریال را در معاملات بین‌المللی محدود می‌کند. همچنین محدودیت‌های بیشتری بر توانایی ایران برای دسترسی به ذخایر خارجی خود ایجاد و ایران را از سیستم مالی بین‌المللی و بازارهای تجاری جدا می‌کند. این فرمان اجرایی علاوه بر این، بخش بزرگ دیگری در اقتصاد ایران، یعنی صنعت خودروسازی این کشور را مورد هدف قرار می‌دهد. صنعت خودروسازی ایران سهم قابل توجّهی در اقتصاد این کشور دارد و از درآمدهای آن برای تقویت ریال و تقویت حکومت استفاده می‌شود.

همچنین در مورد محدودیت‌های تجارت دوجانبه در بخش ۵۰۴ «قانون کاهش خطر ایران و حقوق بشر در سوریه»8 که در ماه فوریه به اجرا گذاشته شد، این اقدام دسترسی ایران به ذخایر ارز خارجی خود را محدود کرده و مانع توانایی دولت ایران برای حمایت از ریال شده است. با تلاش‌های گستردة ما در این زمینه، ذخایر ارزی ایران به طور فزاینده‌ای غیرقابل دسترسی است.

ارز ایران نیز به شدّت تحت تأثیر قرارگرفته است. در آغاز سال ۲۰۱۲م.، دلار در بازار آزاد ۱۶۰۰۰ ریال بود و در تاریخ ۳۰ آوریل سال ۲۰۱۳م.، یک دلار ۳۶۰۰۰ ریال ارزش داشت. ریال در بازار آزاد، بیش از دوسوم از ارزش خود را در دو سال گذشته ازدست داده است.

به طور خاص، ما به دقّت، اقداماتی که می‌تواند فشار بر ارزش ریال را افزایش دهد، دنبال می‌کنیم. به این ترتیب، ما همچنان به طور فعّالانه تحقیق دربارة فروش طلا به دولت ایران را ادامه خواهیم داد؛ زیرا ایران با استفاده از طلا می‌تواند ارزش پول خود را تقویت و مشکلاتی را که در دسترسی به ذخایر خارجی‌اش دارد، جبران کند.9

این گفتة وزیر اطّلاعات دولت دهم دربارة جنگ ارزی آن روزها است:

اقداماتی توسط عناصر بیرون و داخل در جهت ایجاد روح ناامیدی در مردم دنبال شد و

ازجمله اقداماتشان این است که تنش‌هایی در مسائل اقتصادی کشور ایجاد کنند.10

اعتراف وزیر وقت اقتصاد به مؤثّر بودن تحریم‌ها در واشینگتن

شمس‌الدّین حسینی که برای شرکت در نشست سالانة «صندوق بین‌المللی پول» و «بانک جهانی» به واشینگتن سفرکرده بود، در گفت‌وگو با نشریة آمریکایی اظهار کرد:

تحریم‌های نفتی و بانکی آمریکا و اروپا در کاهش ۸۰ درصدی ارزش ریال در دو سال گذشته نقش داشته است.

وی همچنین گفت: تحریم سیستم بانکی ایران از سوی واشینگتن و بروکسل، هزینة انجام مبادلات بین‌المللی را برای کشور به میزان قابل توجّهی افزایش داده و موجب شد ایران به دنبال راه‌های پرداخت دیگر باشد یا به معاملات تهاتری متوسّل شود. با این‌همه، با اقدام دولت برای بالا بردن صادرات غیرنفتی و انجام ندادن تجارت به دلار یا یورو، اقتصاد ایران با تحریم‌های غربی وفق پیداکرده است.

وزیر «امور اقتصادی و دارایی» در این مصاحبه به میزان ذخایر ارزی کشور اشاره کرد که بالای صد میلیارد دلار باقیمانده و توان مالی کشور را باوجود امید دولت اوباما برای رساندن ایران به آستانة فروپاشی اقتصادی، با ثبات نگه داشته است.

وی در بخشی از اظهاراتش گفت:

سیستم مالی ما بسیار قابل انعطاف و پیشرفته است. درس مهمّی که از تحریم‌ها فراگرفتیم، استفاده از همة ارزهای خارجی است. ما به یورو یا دلار وابسته نیستیم.

پی‌نوشت‌ها: