حجّتالاسلام محمّدرضا دیانت
مسئلة زیارت معصومان(ع)، به ویژه امام حسین(ع)، یکی از مسلّمات فرهنگ شیعه است که هیچ راهی برای انکار و ردّ آن وجود ندارد؛ زیرا پیامبر(ص) و معصومان(ع) در گفتارهای فراوان خود، بر این مسئله پافشاری کردهاند.
ائمّه(ع) با شیوههای گوناگون، همگان را به زیارت معصومان(ع)، به ویژه امام حسین(ع)، تشویق میکردند؛ به حدّی که فرمودند: «سزاوار نیست مسلمان بیش از چهار سال، زیارت امام حسین(ع) را ترک کند.»
و در برخی گفتههای آن حضرات آمده است که اگر سه سال بگذرد و شخص به زیارت حضرت امام حسین(ع) نرود، عاقّ رسول خدا(ص) شده و حرمت او را از بین برده است؛ مگر اینکه معذور باشد.
از طرف دیگر، ثواب، جایگاه، شأن و مقام زائر امام حسین(ع) را به مناسبتهای مختلف برای مردم، به خصوص شیعیان مخلص تبیین میکردند که شمّه و قطرهای از این بیانات گهربار را در این مقاله متذکّر میشویم.
کرامت زائر آن حضرت در نزد خدا
1. زائر مانند کسی است که خدا را زیارت کرده است
امام رضا(ع) فرمودند:
«مَنْ زَارَ قَبْرَ الْحُسَيْنِ(ع) بِشَطِّ الْفُرَاتِ كَانَ كَمَنْ زَارَ اللهَ فَوْقَ عَرْشِه؛1
کسی که قبر امام حسین(ع) را در کنار رود فرات زیارت کند، مانند کسی است که خدا را بر روی عرشش زیارت کرده است.»
یعنی مانند کسی است که خدا را آنجا عبادت کرده است یا اینکه مراد این است که به منزلة کسی میماند که پیامبران و اوصیایشان را در آنجا ملاقات کرده است؛ چرا که زیارت آنها مثل زیارت خداست یا اینکه منظور این است که مرتبه و درجهای از تقرّب به خداوند تعالی، برایش حاصل میشود، مانند کسی که از تخت پادشاه بالا میرود و او را زیارت میکند.2
2. زائر در رحمت الهی غوطهور است
امام صادق(ع) فرمودند:
«هر کس که بخواهد در روز قیامت در کرامت خداوند باشد و مورد شفاعت حضرت محمّد(ص) قرار گیرد، زائر امام حسین(ع) باشد تا مورد فضل، کرامت و برترین ثواب خداوند قرار گیرد و از او دربارة گناه و اعمالش در زندگی دنیا، اگر چه، مقدار آن بیش از ماسههای عالم و کوههای تهامه (ناحیة ساحلی در بخش عربی دریای سرخ) و کف دریا باشد، پرسش نمیشود...»3
کرامت زائر آن حضرت نزد اهل بیت(ع)
1. سلام رسول خدا(ص) به زائرامام حسین(ع)
حسين بن ثوير میگويد: امام صادق(ع) فرمودند:
«اي حسين! به راستي هر كه از خانهاش بیرون آید و قصد زيارت امام حسين(ع) داشته باشد، اگر پياده ره سپارد، خداوند به هر گامي كه نهد، حسنهاي بر او مینويسد و گناهي از او پاك میسازد و اگر سواره باشد، خداوند بر هر گامي كه مركبش بر ميدارد، حسنهاي براي او مینويسد و گناهي از او پاك نمايد تا آنگاه كه به «كربلا» رسد كه در اين صورت، خداوند او را در زمرة رستگاران كامياب نويسد و آن هنگام كه اعمال زيارت را به جا آورد، خداوند او را در زمرة پيروزمندان مینويسد و زمانی که تصمیم بگیرد كه بازگردد، فرشتهاي به نزد او میآيد و میگويد: به راستي، پيامبر(ص) سلامت میرساند و میفرماید: «اعمالت را از سرگير كه بيگمان، خداوند گناهان گذشتهات را بخشيد.»4
2. عنایت حضرت زهرا(س) به زائران حسین(ع)
یکی از ویژگیهای حضرت زهرا(س) این است که به زائران فرزند شهیدشان، امام حسین(ع) عنایت ویژهای دارد. هنگامی که آنان به زیارت امام حسین(ع) میروند، حضرت زهرا(س) حاضر میشود و برای آنان، طلب آمرزش و دعا میکند.
امام صادق(ع) میفرماید:
«إِنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ(ص) تَحْضُرُ زُوَّارَ قَبْرِ ابْنِهَا الْحُسَيْنِ(ع) فَتَسْتَغْفِرُ لَهُمْ ذُنُوبَهُم؛5
حضرت فاطمه(س) دختر گرامی حضرت محمّد(ص) برای زوّار قبر فرزندشان، حضرت حسین(ع) حاضر میشود، سپس برای گناهان آنان، طلب آمرزش میکند.»
3. ائمّه(ع) هرصبح و شب به او مرحمت میکنند
عبدالله بن حمّاد بصری نقل کرده است که امام صادق(ع) فرمودند:
«...آیا میدانی کسی که به زیارت او (امام حسین(ع)) برود، از چه فضیلتی برخوردار خواهدشد و چه پاداش خیر فراوانی نزد ما دارد؟»
عرض کردم: نه.
فرمودند:
«امّا فضیلت او این است که فرشتگان به او مباهات میکنند و امّا آنچه نزد ما دارد آن است که هر صبح و شام مورد رحمت ما قرار میگیرد...»6
4. دعای ائمّه(ع) برای زائر
معاویةبن وهب گفت؛ امام صادق(ع) به من فرمودند:
«ای معاویه! زیارت امام حسین(ع) را به خاطر ترس ترک مکن؛ زیرا هر کس که آن را ترک نماید، آنچه را در قبر آرزو داشته لست، به جز حسرت نخواهد دید، ... آیا دوست نداری از آنان باشی که هفتاد سال گناه تو آمرزیده شود؟
آیا دوست نداری از آنان باشی که از دنیا خارج میشوند و هیچ گناهی نداشته باشند که به آن مؤاخذه شوند؟
آیا دوست نداری از آنان باشی که فردا دست در دست پیامبر خدا(ص) داشته باشد؟»7
کرامت زائر آن حضرت در نزد ملائکه
1. بشارت اهل آسمان به زائر، هنگام زیارت و استقبال فرشتگان
امام صادق(ع) به مفضّل فرمودند:
«فاصلة میان شما تا قبر مطهّر امام حسین(ع) چقدر است؟»
گفت: پدر و مادرم به فدای شما! به مقدار سفر یک روز و مقداری از روز دیگر. حضرت فرمودند:
«آیا قبر آن حضرت را زیارت میکنی؟»
گفتم: آری. فرمودند:
«ألا اُبشّرک ألا اُفرّحُک ببعضِ ثوابِه؛
آیا به تو مژده دهم و با بیان گوشهای از پاداش زیارت آن حضرت، شادت بنمایم؟»
عرض کردم: آری، قربانت گردم. حضرت فرمودند:
«هرگاه یکی از شیعیان، اثاث سفرش را برمیدارد و آمادة سفر به سوی قبر آن حضرت میگردد، اهل آسمان به او مژده میدهند، وقتی از درب خانهاش بیرون میرود - چه پیاده و چه سواره - خداوند هزاران هزار فرشته به او موکّل مینماید تا رسیدن به قبر مطهّر امام حسین(ع) بر او تحیّت و درود فرستند... پس اگر زائر آن حضرت، همان سال یا در همان شب یا در همان روز، بمیرد، قبض روح او به عهدة خداوند متعال است، هنگامی که زائر به سوی منزل خود بازمیگردد، فرشتگان با او همراه میشوند و در طیّ راه، برای او استغفار نموده و بر او درود میفرستند. وقتی به منزلش رسید، فرشتگان گویند: پروردگارا! این بندة توست که موفّق به زیارت قبر فرزند پیامبرت شده است، اینک به منزل خودش بازگشت. ما کجا رویم؟ ندایی از آسمان میآید که:
يَا مَلَائِكَتِي قِفُوا بِبَابِ عَبْدِي فَسَبِّحُوا وَ قَدِّسُوا وَ اكْتُبُوا ذَلِكَ فِي حَسَنَاتِهِ إِلَى يَوْمِ يُتَوَفَّى؛
ای فرشتگان من! کنار درب خانة بندة من بایستید و تا هنگام مرگش، تسبیح و تقدیس نمایید و پاداش این عمل را در نامة حسنات وی بنویسید.»
امام صادق(ع) فرمودند:
«فرشتگان پیوسته در کنار درب خانة زائر امام حسین(ع) میایستند و به تسبیح و تقدیس خدا مشغول میشوند و پاداش این عمل را در نامة حسنات آن زائر مینویسند.
وقتی این زائر از دنیا رفت، فرشتگان در کنار جنازة او، کفن و غسل و نماز او حاضر شده، میگویند: پروردگارا! ما را مأمور نمودی تا درب خانة بندهات بایستیم اینک او از دنیا رفت، ما به کجا رویم؟
ندا میآید:
مَلَائِكَتِي قِفُوا بِقَبْرِ عَبْدِي فَسَبِّحُوا وَ قَدِّسُوا وَ اكْتُبُوا ذَلِكَ فِي حَسَنَاتِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ؛ 8
فرشتگان من! تا روز قیامت، کنار قبر بندهام بایستید و به تسبیح و تقدیس مشغول شده و پاداش آن را در نامة حسنات او بنویسید.»
کرامت زائر آن حضرت هنگام مرگ
1. آسان جان دادن؛
در روایات آمده است:
«کسی که دوست دارد در روز قیامت، به خدای متعال نظر کند و سکرات مرگ و سختی جان دادن بر او آسان گردد، پس فراوان به زیارت امام حسین(ع) برود. به درستی که زیارت امام حسین(ع)، همانند زیارت قبر پیامبرخدا(ص) است.»9
2. شرکت فرشتگان در غسل و تکفین و استغفار برای زائر؛10
3. فرشتگان او را تشییع میکنند و از بهشت برای او حنوط و کفن میآورند و برای او نماز میخوانند؛11
4. به دست امیر مؤمنان(ع) ازکوثر سیراب میشود؛12
5. در قیامت، در امنیت و ضمان و پناه پیامبر اکرم(ص) بوده و از امور هولناک صحرای قیامت نجات پیدا میکند.13
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. ابنبابویه، محمّد بن علی، «ثواب الاعمال»، ص 85.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. ترجمه و تلخیص کتاب «قتیل العبرات»، ص 456.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. «مَنْ أَرَادَ أَنْ يَكُونَ فِي كَرَامَةِ اَللهِ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ...» (ابنقولویه، «کامل الزّیارات»، ص 153.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. «يَا حُسَيْنُ إِنَّهُ مَنْ خَرَجَ مِنْ مَنْزِلِهِ يُرِيدُ زِيَارَةَ قَبْرِ اَلْحُسَيْنِ...» (مجلسی، محمّدباقر، «بحارالانوار»، ج 98، ص 72.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. ابنقولویه، «کامل الزّیارات»، ص 118.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. «...أَمَّا مَا لَهُ عِنْدَنَا فَالتَّرَحُّمُ عَلَيْهِ كُلَّ صَبَاحٍ وَ مَسَاء...» (ابنقولویه، «کامل الزّیارات»، ص 324.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. «يَا مُعَاوِيَةُ لَا تَدَعْ زِيَارَةَ قَبْرِ الْحُسَيْنِ(ع)...» (ابنقولویه، «کامل الزّیارات»، ص 116.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. ابنقولویه، «کامل الزّیارات»، ص 205.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى اللهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ تَهُونَ عَلَيْهِ سَكْرَةُ الْمَوْتِ...» (ابنقولویه، «کامل الزّیارات»، ص 149.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. ابنقولویه، «کامل الزّیارات»، ص 142.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. همان، ص 132.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. همان، ص 122
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. کلینی، محمّد بن یعقوب، «الکافی»، ج 4، ص 579.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑