تواضع پربرکت

أيت الله محمّدرضا مظفّر

هرچه مقام و جایگاه ظاهری انسان‌های معمولی افزون شود، از مردم و به ویژه فقرا فاصله گرفته، اسیر مقام و لباس خود می‌شوند؛ امّا انسان‌های تربیت یافته و متخلّق به اخلاق الهی، به عکس عمل می‌کنند؛ هرچه مقام آنها برتر شود، تواضعشان در مقابل مخلوقات خداوند، بیشتر می‌شود و خیرخواهی و خیررسانی‌شان افزون‌تر.

یکی از انسان‌های متخلّق به اخلاق الهی، مرحوم قاضی بوده است که در برخوردی بسیار متواضعانه ضمن کمک به دیگران، انسانی مستعدّ را برای سلوک الی الله شناسایی کرده، او را در راه سلوک به پیش می‌برد.

عمل پیامبرگونه،1 ثمرة علم2 واقعی، از سر اخلاص است و نیز علامت کمال عقل و روح می‌باشد و موجب می‌شود تا فرد، محبوب خداوند و از بندگان نزدیک او،3 بلکه مایة مباهات خدا در برابر فرشتگان4 شود.

مرحوم آیت‌الله محمّدرضا مظفّر از استادان حوزة «نجف» نقل کرده است که:

در نجف، ظهرها در اثر گرمی هوا، رفت و آمد در کوچه‌ها به ندرت انجام می‌شد و مردم معمولاً در خانه‌ها و سرداب‌های خود استراحت می‌کردند. در یکی از روزهای گرم نجف، از کوچه‌های باریك و خلوت به سوی خانه‌ام می‌رفتم که سیّدی را از دور دیدم که در کنار نوجوان دوازده سیزده ساله‌ای، ایستاده است. نوجوان گریه می‌کرد چون ظرف‌های سنگین آب از پشت الاغ او، افتاده بوده و نمی‌توانست به تنهایی آنها را پشت حیوان قرار دهد. همین که به نزدیکی آنها رسیدم، سیّد از من خواهش کرد تا به آنها کمک کنم.

با تعجّب به آنها نگاه کردم، زمین پر از آب و ظروف به کلّی گل‌آلود بود. من برای اینکه طفره بروم، به سیّد گفتم: فرض کنید که من یکی از ظرف‌ها را برداشتم و شما دیگری را چه کسی ریسمان اینها را به هم می بندد؟!

باز گفتم: آقا ظروف هم خیلی سنگین است و هم گلی شده است. اگر بخواهیم اینها را از زمین بلند کنیم، لباس‌هایمان گلی می‌شود، لباس‌های شما هم که سفید است.

من هرچه خواستم بهانه بیاورم و به این کار دست نزنم و ایشان را از کارش منصرف کنم، باز دیدم که با فروتنی از من می‌خواهد که به آنها کمک کنم. ناچار عمّامة سفید خود را از سر برداشته، عبا و لبّاده‌ام را از تن بیرون کرده، در جای مناسبی گذاشتم. او هم به تبعیّت از من، عمّامه و عبا و لبّاده‌اش را از تن بیرون کرد. ظروف را از زمین حرکت داده، نتوانستم بلند کنم، ناچار به زمین انداختم و باز به وی گفتم: سیّد، اگر بخواهیم دونفره ظروف را پشت الاغ بگذاریم، باید کسی ریسمان هر دو را به هم گره بزند تا مانند ترازو همکف ومساوی بشوند... خلاصه هرچه در توان داشتیم با زحمت زیاد، ظروف آب را پشت حیوان قرار دادیم. نوجوان با خوشحالی الاغ را حرکت داد و به راه افتاد. هردو خیلی خسته شدیم؛ به طوری که نمی‌توانستیم راه برویم.

با دست‌های گل آلود، عمّامه ولباس‌هایمان را برداشتیم و به راه افتادیم. تنگی نفس امان را از دستم گرفت و نتوانستم راه بروم؛ لذا به دیوار تکیه دادم و کمی استراحت کردم. در آن حال به خود می‌گفتم: این چه بلایی بود بر سرم آمد؟

چون سیّد کمی به خود آمد و خستگی به در کرد، خواست با من سر صحبت باز کند. از من پرسید: اهل منبری؟ گفتم: بلی. باز پرسید: آیا قصیدة مشهور علّامه حلّی را حفظ کرده‌ای که مطلع آن این است:

إن لم اقف حيث جيش الموت يزدحّم

فلامشت بی في طرق العلى قدم

پاسخ دادم: بله، قصیده را خوانده‌ام. باز شروع کرد به خواندن بقيّة قصيده و در حال خواندن توضیح می‌داد که چگونه علّامه این قصیده را بعد از به نظم کشیدن، پیش ادبا و شعرای مشهور عرب خوانده و تکریم شده است.

آن سیّد این کلمات را با عربی فصیح و با لهجة ترکی بیان می‌کرد و این برخورد، آغاز آشنایی ما با مرحوم قاضی بود.6

پی‌نوشت‌ها: