بشارت باد تورا به فرزندی که حکومتش شرق وغرب عالم را فراگیرد

نرجس دختر یشوعا، پسر قیصر روم و مادر او از نوادگان شمعون بود. نام‌های دیگر این بانو، ریحانه، سوسن، صیقل، خمط و نسیم می‌باشــد.1 در مورد وجود نام‌های متعدّد کنیزان و به ویژه نام‌های زیبای این بانوی گرامی، دو احتمال وجود دارد: صاحبان کنیزان برای خوشامد آنها از نام‌های گل‌ها اســتفاده کــرده و در زمان‌های مختلف، آنــان را با نام‌های گوناگون صدا می‌زدند یــا اینکه چون هر کنیزی پس از خریداری متعلّق به صاحب جدید خود می‌شــد، هر مولایی نامی بر او می‌گذاشــت و تعدّد نام‌ها به این دلیل است. شایان ذکر اســت که در مورد نرجس خاتون، خرید و فروش، تنها یک بار صورت گرفت و آن هم از ســوی امام حسن عسکری(ع) بوده اســت. از این‌رو، قسمت اوّل، احتمال قوی‌تری دارد. دیگر آنکه به علّت مخفی بودن تولّد حضرت مهدی(عج) و منحرف کردن اذ‌هان جاسوسانی که در خانة امام حســن عسکری(ع) رفت و آمد داشتند، این بانوی کریمه با نام‌های متعدّد خوانده می‌شد تا آن نور اعظم محفوظ بماند. بانو نرجس از ســوی پدر، به خاندان قیصر روم مربوط می‌شــود و به فرمودة امام حسن عسکری(ع) در جواب محمّد بن عبدالجبّار که پرسید: وصیّ شما از چه کسی زاده می‌شــود؟ فرمودند: «از دختر (نوادة) قیصر روم.»2 همچنین حضرت ولیّ عصر(عج) در ســخنی می‌فرمایند: «ای مردم! بدانید اگر کسی بخواهد عیســی و شــمعون را بنگرد، همانا من عیسی و شمعون هستم.» حضرت با این جمله، جدّ مادری خویش را که ریشة دوم ایشان است، معرفی نموده و با این ســخن، نقش عظیم مادر را بیان می‌فرمایند.3

دربــارة جایــگاه مــادر گرامــی حضــرت صاحــب الزّمان(عــج) آمــده اســت کــه حضــرت علی(ع) بعد از واقعة نهروان خطبــه خواندند و در قســمتی از آن فرمودنــد:

«فیا ابن خیــرة الماء متــی تنتظر؟

پس ای فرزند بهتریــن کنیزان! تا چه زمان منتظــر می‌مانی؟»

از امام باقر(ع) پرســیدند: آیا منظور امیرالمؤمنین(ع) از جملة «فیا ابن خیــرة الماء متــی تنتظر؟» حضــرت فاطمه(س) اســت؟ حضرت بیان داشــتند:

«فاطمه(س) بهترین زنان آزاده اســت و مراد حضرت از این ســخن، مادر حضرت حجّت(عج) اســت.»4

و نیز امام صادق(ع) در پاسخ ابابصیر که پرسید: قائم شما اهل بیت کیست؟ فرمودند:

«ای ابابصیر! قائم ما پنجمین فرزند پسرم، موسی است. پسر بهترین کنیزان.»5

بی‌شــک، یکی از ویژگی‌های ممتاز این بانوی شایســته، ادب بی‌مانند او بوده اســت. در این‌باره، بشــر بن سلیمان می‌گوید:

هنگام ورود شــاهزادة رومی به «ســامرّاء»، امام علی النّقی(ع) به او فرمودند: «خداونــد مهربان عزّت و سرفرازی اسلام و شرافت و برتری محمّد(ص) و دودمانش را چگونه بر تو آشکار ساخت؟» این شاهزادة مؤدّب با کمال خضوع گفت: ای فرزند رسول خدا! چگونه برای شما چیزی را شــرح دهم که خود آگاه می‌باشــید و بیش از من می‌دانید؟6

همچنین حکیمه، دختر امام جواد(ع) می‌فرماید:

پس از ازدواج نرجس با امام عسکری(ع) روزی نزد او رفتم؛ نرجس در حالی که می‌خواست

کفش‌هایم را درآورد، گفت: ای بانوی بزرگ! به من اجازه دهید کفش‌های شما را درآورم. گفتم: تو بانو و صاحب من هستی. تو را نرسد که خدمت من کنی و کفش از پایــم درآوری؛ بلکه این من هستم که باید به دیدة منّت خدمتگزار تو باشم.7

یکی دیگر از ویژگی‌های این بانوی کریمه، توجّه ایشــان به امور معنوی بود؛ چنان که روزی امام ‌هادی(ع) به او می‌فرمایند:

«فإنّي أحبُّ أن أکرمک فإنّما أحبّ إلیک عشرة آلاف درهم أو بشّر لک بشرف الأبد؛

دوست دارم تو را گرامی دارم و عطایی دهم. کدام برای تو بهتر است؟ ده هزار درهم یا بشارت به عزّت و شرف جاودانه؟»

نرجس که بینش و بصیرت او نسبت به زندگی تا حدّی بود که هرگز نعمت‌های جاودانة معنوی را با مادّیات عوض نمی‌نمود، در پاسخ امام ‌هادی(ع) بیان داشت: بشارت به شرفی جاودانه را می‌خواهم. حضرت فرمودند:

«بشــارت باد تو را به فرزندی که سیطرة حکومتش شــرق و غرب عالم را فراگیرد و زمین را پــر از عدل و داد نماید.»8

این‌گونه می‌باشد که ظرف وجود نرجس قابلیت میزبانی حضرت ولیّ‌عصر(عــج) را می‌یابد و زیباترین تولّد آفرینش صورت می‌گیرد.

پی‌نوشت‌ها: