وصال یار

مقدّمه

جایگاه ولایت و توجّه به اهل‌بیت(ع) در مکتب اخلاقی تربیتی «نجف»، جایگاه ویژه‌ای دارد. در این مکتب، اصلاً رسیدن به مقام توحید و سیر صحیح الی الله و شناخت ذات احدیت، بدون ولایت ائمّة هدی(ع) محال است.

همانند توجّه به معارف اصیل قرآنی و روایی، معرفت و توجّه به امام حیّ حاضر در این مکتب، نقش ویژه‌ای دارد؛ به گونه‌ای که سیرة بزرگ‌مردان این مکتب، حاکی از رابطه و توجّه به امام زمان(عج) است.

در ادامه، به چند نکتة کوتاه در این‌باره اشاره می‌کنیم و گفت‌وگوی تفصیلی را به مجال دیگری وامی‌گذاریم.

یاد امام زمان(عج)

بزرگان مکتب نجف با یاد حضرت ولیّ‌الله الاعظم، امام زمان(عج) روزگار سپری می‌کرده و به مقاماتی راه یافته‌اند. در این‌باره، مرحوم آقا سیّد هاشم حدّاد چنین نقل می‌کند:

حضرت آقا [مرحوم قاضی] خیلی در گفتارشان و در قیام و قعودشان و به طور کلّی در مواقع تغییر از حالتی به حالت دیگر، به خصوص کلمة یا صاحب‌الزّمان(عج) را بر زبان جاری می‌کردند.1

تدریس احادیث مربوط به امام زمان(عج)

علاوه بر توجّه به مقام ولایت، توجّه به احادیث و معارف مهدوی از جمله زیربناهای سیر معنوی در این مکتب به شمار می‌رود. علّامه طهرانی در کتاب «روح مجرّد» چنین نگاشته است: ایشان در تربیت شاگردان، در ابتدای امر، احادیث مربوط به امام عصر(عج) را به سالکان می‌آموختند.2

آیت‌الله شیخ محمّدعلی سعادت‌پرور، می‌فرمود: عادت و دأب مرحوم، آقای قاضی، در تربیت و سیر سالکان بر این استوار بود که در ابتدای امر، احادیث مربوط به غیبت امام زمان(عج) را به سالکان تدریس می‌کرد.3

توصیه به دعای فرج

بزرگان این مکتب نه تنها خودشان به حضرت توجّه داشتند، توصیه به توجّه و دعای فرج برای آن حضرت در سفارش‌های ایشان، موج می‌زند.

«و من اللازم المهمّ الدّعا لفرج الحجّة، صلوات الله علیه، فی قنوت الوتر، بل فی کلّ یوم و فی جمیع الدّعوات؛4

از آن چیزهایی که بسیار لازم و با اهمّیت است، دعا برای فرج حضرت حجّت(عج) در قنوت نماز وتر است؛ بلکه در همه روز و در همة دعاها.»

مرحوم آیت‌الله سیّد احمد کربلایی، ضمن دستورالعملی برای شاگرد خود چنین فرموده است:

ان شاءالله تعالی تمام مواظبت بر دوام توجّه و توسّل به حضرت حجّت(عج) که واسطة فیض زمان است، ملحوظ داشته، بعد از هر نماز دعای غیبت که «اللّهمّ عرِّفنی نَفسَک...» بوده باشد و سه سورة توحید، هدیه به آن بزرگوار و دعای فرج «اللَّهُمَ عَظُمَ الْبَلَاءُ...» را ترک ننماید.5

درک عمیق از مسائل مهدویت

علّامه طباطبایی می‌فرماید:

مرحوم استاد می‌فرمودند: حضرت در موقع ظهور به اصحابش مطلبی می‌گویند که همة آنها در اقطار عالم متفرّق و منتشر می‌گردند و چون همة آنها دارای طیّ‌الارض هستند، تمام عالم را تفحّص می‌کنند و می‌فهمند که غیر از آن حضرت، کسی دارای مقام ولایت مطلقة الهیّه و مأمور ظهور و قیام و حاوی همة گنجینه‌های اسرار الهی و صاحب‌الامر نیست. در این حال، همه به «مکّه» مراجعت می‌کنند و به آن حضرت تسلیم می‌شوند و بیعت می‌نمایند. مرحوم قاضی می‌فرمود: من می‌دانم آن کلمه‌ای را که حضرت به آنها می‌فرماید و همه از دور آن حضرت متفرّق می‌شوند، چیست.6

راه وصال

در کلمات بزرگان این مکتب، تعابیری برای وصال امام غایب از نظرها نقل شده است. از آیت‌الله شیخ محمّدجواد انصاری همدانی سؤال شد: چه وقت انسان حضور صاحب‌الزّمان(عج) می‌رسد؟

فرمود: در وقتی که حضور و غیبتش برای انسان تفاوت نداشته باشد.7

مرحوم آیت‌الله قاضی سال‌ها برای رسیدن به محضر آن دل‌آرام زحمت کشید تا حسّ لطیف حضور در محضر آن زلال‌ترین را یافت؛ تا جایی که ظهور و غیبت برای او تفاوت نداشت؛ بلکه او همیشه در محضر مولا حاضر بوده است و وقتی شاگردانش از او می‌پرسند: آیا شما خدمت حضرت ولیّ‌عصر(عج) شرفیاب شده‌اید؟ می‌گوید: کور است چشمی که صبح از خواب بیدار شود و در اوّلین نظر، نگاهش به امام زمان(عج) نیفتد.8

رسیدن به مقصود

بزرگان این مکتب با توجّه به رکن اساسی توحید و معنویت، یعنی امامت، در اثر معرفت، خلوص نیّت و اطاعت خاضعانه، توفیق تشرّف به محضر امام عصر(عج) را پیدا نموده‌اند؛ بلکه واسطة رسیدن به محبوب بوده‌اند.

مرحوم آیت‌الله سیّد علی قاضی در پی اصرار زیاد آیت‌الله شیخ محمّدتقی آملی برای تشرّف به محضر حضرت ولیّ‌عصر(عج) دستور خاصّی به او مرحمت می‌کند. بعد از مدّتی مرحوم قاضی فرموده است: بعضی از افراد زمان ما، مسلمّاً محضر مبارک آن حضرت را ادراک کرده‌اند و به خدمتش شرفیاب شده‌اند. یکی از آنها در «مسجد سهله» در مقام آن حضرت، که به مقام امام زمان(عج) معروف است، مشغول دعا و ذکر بوده که ناگهان آن حضرت را در میانة نوری بسیار قوی که به او نزدیک می‌شدند، می‌بیند و چنان ابهّت و عظمت آن نور او را می‌گیرد که نزدیک بود قبض روح شود. نفس‌های او قطع و به شمارش افتاده بود و تقریباً یکی دو نفس مانده بود که جان دهد که آن حضرت را به اسماء جلالیّة خدا قسم می‌دهد که دیگر به او نزدیک نگردند.

مرحوم قاضی روز بعد به این شاگرد می‌گویند: آقاجان! شما که آمادگی ندارید، چرا اصرار بر تشرّف می‌ورزید؟

بعد از دو هفته این شخص در «مسجد کوفه» مشغول ذکر بوده است که امام زمان(عج) باز بر او ظاهر می‌شوند و ایشان مراد خود را می‌یابد و به شرف ملاقات می‌رسد. مرحوم قاضی می‌فرمود: ایشان (آیت‌الله شیخ محمّدتقی آملی) از جمله کسانی هستند که شرف دیدار با امام زمان(ع) را داشته است.9

سلام و درود خداوند بر همة انبیاء و اوصیاء، به ویژه خاتم‌الاوصیا، حضرت بقیة‌الله(عج). سلام خداوند بر عالمان مؤمن و راه یافتگان به حقیقت که نه‌تنها خود به شرافت ملاقات حضرت صاحب‌الزّمان موفّق شدند، راه را به دیگران نیز نشان دادند.

«اللَّهُمَّ أَرِنِي‏ الطَّلْعَةَ الرَّشِيدَة»

پی‌نوشت‌ها: