مهدي، عليه‏السلام، موعود شيعه و اهل سنّت

سخنراني علامه سيدمرتضي عسكري

قالَ‏اللَّه سبحانهَ و تَعالي: ‌وَعَدَاللَّه الذين امنوا و عملوا الصّالحات، ليستخلفنّهم في‏الأرض كما استخلف الذين من قبلهم و ليمكنن لهم دينهم الذي ارتضي لهم و ليبدلنّهم من‏بعد خوفهم امناً يعبدونني لا يشركون بي‏شيئاً...‌1 تا جايي كه تاريخ نشان مي‏دهد، بشر به دو دسته تقسيم شده: عده‏اي مي‏پندارند كه جهان هستي با تمام نظام و حكمتي كه دارد، تصادفي به وجود آمده است؛ اينان هيچ علمي از آغاز و پايان هستي ندارند و تابع ‌ظّن‌ هستند.

دسته ديگر مؤمنان هستند و علم دارند كه جهان را خالق حكيم و مدبري آفريده، آغاز آن را از فرموده خالق مي‏دانند و به پايانش آگاهي دارند و همچنين قيامت و معاد را پذيرفته‏اند. اينان اصحاب اديان آسماني هستند كه خود دو دسته‏اند:

دسته‏اي كه كتابهاي آسماني آنها مورد دستبرد و تحريف واقع شده و به همين دليل از نهايت كار جهان بي‏اطلاع هستند؛ اما همه ايمان دارند كه در پايان، خداوند براي عالم بشريت يك منجي مي‏فرستد و اين امري است اجماعي در بين اديان. در ميان اديان، مسلمانها كه كتاب آسماني آنها بدون تحريف و در دسترس است، از بقيه نسبت به مسأله، بيناتر و داناترند. پيامبري كه جز وحي نمي‏گويد، آنان را به اين مسأله از راه وحي آگاه كرده كه مهدي موعود، عليه‏السلام، در پايان جهان، حكومت عادله‏اي بر پا مي‏كند كه براي هيچ يك از انبيايي كه حكومت داشته‏اند، ميسر نبوده است و اينكه عيسي بن مريم علي نبيّنا و آله و عليه‏السلام، هم به او اقتدا مي‏كند، شايد اشاره به اين باشد كه عيسويان نيز پيرو او خواهند گرديد. باز مسلمانها در اينجا دو دسته‏اند:

يك دسته جزئيات قضيه را مي‏دانند. علامتهاي ظهور، صفات آن حضرت، محل قيام، كيفيت حكمراني ياران آن حضرت - كه 313 نفر هستند و در حكومت بر دنيا فرمانداران حضرت خواهند بود - اينها بزرگان ياران حضرت هستند، ولي اولين لشكركه از مكه خارج مي‏شود ده هزار نفر است؛ به عدد لشكري كه پيامبر در فتح مكه داشت. دليل اينكه اين مطالب براي اين دسته

از مسلمانان روشن و واضح است، اين است كه اينان تابع مكتب اهل‏بيت، عليهم‏السلام، بودند و به روايات اهتمام مي‏ورزيدند؛ به خلاف پيروان مكتب خلفا كه بر اثر اجتهاد بعضي از آنان، نوشتن حديث پيامبر، صليّ‏اللَّه‏عليه‏وآله، ممنوع شد. اجتهادشان اين بود كه مبادا قرآن با كلمات پيامبر اكرم، صليّ‏اللَّه‏عليه‏وآله، آميخته شود. ‌تاريخ‏الاسلام‌ ذهبي، اين رويه را ثبت كرده است و نيز ‌تاريخ‏الخلفاء‌ سيوطي در ترجمه حال ‌ابي‏جعفر‌ مي‏نويسد: ‌تا اين زمان، كتاب حديث و علمي در دست عالمان نبوده و همه علوم را استادان قرآن و حديث، از حفظ بيان مي‏كردند.‌

طبيعي است كه احاديث كمي در اين ميان براي آنان باقي بماند. اما بنده در كتاب ‌معالم المدرستين‌ اثبات كرده‏ام كه تابعين مذهب اهل‏بيت، عيلهم‏السلام، از زمان ائمه، عليهم‏السلام، تا امروز، احاديث پيامبر را مي‏نوشتند؛ لذا احاديث غير احكام در مكتب اهل‏بيت اينگونه روشن است. سند ديگر، اينكه غالباً به نام مهدويت در برابر خلفا قيام مي‏كردند؛ ‌محمدبن عبداللَّه بن الحسن‌، نواده امام حسن، عليه‏السلام، كه در مقابل ‌ابي جعفر منصور‌ با نام ‌مهدي‌ قيام نموده، گرچه امام صادق، عليه‏السلام، از آنچه نزد او از كتب ارث برده، از پيامبر خبر مي‏دهد كه اين ‌محمد‌، مهدي موعود نيست و كشته خواهد شد.

روايتي وجود دارد كه: ‌هر رأيتي قبل از ظهور حضرت حجت، عليه‏السلام، بلند شود، رأيت ضلال است.‌ معناي اين روايت اين است كه هر كس ادعاي مهدويت كند، بر ضلال است؛ نه هر رأيتي كه به اسم اسلام بلند شود؛ مانند رأيتي كه امام خميني، رحمةاللَّه‏عليه، بلند نمودند.

حال چند روايت از كتب صحاح و غيره نقل مي‏كنيم تا اجماعي بودن آن روشن شود. روايات را به طور مختصر از كتاب ‌معالم المدرستين‌ نقل مي‏كنم. در ‌سنن ترمذي‌ در باب ‌ماجاءفي‏المهدي‌ آمده كه پيامبر فرمود:

دنيا به آخر نمي‏رسد تا اينكه كسي بر عرب حكومت كند، از خاندان من كه اسم او مانند اسم من است.

و نظير اين حديث در ‌مستدرك صحيحين‌ و ‌مسند احمد‌ از روات ديگر وجود دارد. از پيامبر روايت مي‏كند:

لو لم يبق من‏الدنيا إلّاْ يوم لطوّله اللَّه عزّوجلّ حتّي يملك رجل من أهل بيتي...2

در حديث ديگر مي‏فرمايد:

المهديّ منّا أهل البيت3

مهدي از ما اهل‏بيت است و خداوند در يك شب كار او را آماده مي‏كند.

حديث ديگر در ‌مستدرك صحيحين‌ است كه سيماي او را توضيح مي‏دهد و مي‏فرمايد:

... يملأ الأرض قسطاً و عدلاً...4

در حديث ديگري است كه حضرت فرمود:

لو لم يبق من‏الدنيا إلّاْ يوم واحد لطوّل ذلك اليوم حتّي يبعث اللَّه رجلاً من ولدي اسمه كاسمي.5

سلمان مي‏پرسد: ‌از كدامين فرزند تو؟‌

حضرت مي‏فرمايد: ‌من ولدي هذا و ضرب بيده علي الحسين، عليه‏السلام‌ يعني از فرزندان امام حسين، عليه‏السلام، است. البته

عبارات مختلفي وجود دارد، ‌من اهل بيتي‌، ‌من قريش‌ و رواياتي هم اسم و صفات حضرت مهدي، عليه‏السلام، را بيان مي‏كند. در صحاح و سنن و مسانيد بر عدد ائمه - كه گاهي به خلفا تعبير شده - تصريح شده كه دوازده نفر هستند. در صحيح مسلم آمده:

لا يزال هذا الدّين قائماً حتّي تقوم السّاعة...6

7 اسلام تا قيام قيامت به پاست.

و در شمار دوازده خليفه مي‏آيد كه همه از قريش هستند و در يك جا مي‏فرمايد: ‌من ولد الحسين‌ يا تعبير دوازده امير كه در ‌صحيح بخاري‌ آمده است.

در روايتي مي‏خوانيم:

لا تزال هذه الامة مستقيما امرها ظاهرة علي عدوها حتي يمضي منهم اثني عشر خليفه ثم يكون المرج (او الهرج).7 وقتي دوازدهمين آنان حكومت كند، بعد از آن نهايت عالم است و اين ممكن نيست، جزاينكه يكي از اينان طول عمر زيادي داشته باشد؛ زيرا تا نهايت عالم، دوازده نفر خواهند بود.

از ‌انس بن مالك‏‌ هم روايتي نقل شده است كه:

لم يزل هذا الدين قائما الي اثني عشر فاذا هلكوا...

زمين مردمش را نابود مي‏كند. پس بعد از حكومت اينان نهايت عالم است و بايد با اين دوازده نفر واقع گردد؛ پس حتما طول عمري در اين ميان لازم خواهد بود.

از ‌ابن مسعود‌ كه اهل عراق بود، پرسيدند: آيا از پيامبر، صلي‏الله‏عليه‏وآله، نپرسيدي بعد از آن حضرت چند نفر مي‏آيند؟ گفت: پرسيدم و ايشان فرمود: ‌اثني عشر عدة نقباء بني اسرائيل8

در روايتي هم آمده: ‌عدة اصحاب موسي، عليه‏السلام‏‌.

ابن كثير در تاريخ خود مي‏گويد:

قد روي مثل هذا عن عبدالله بن عمر، حذيفه و ابن عباس.

پس اين روايات دلالت مي‏كند كه طول عمري در كار است. ممكن است كسي بگويد: اين خلاف عادت بشري است كه كسي اين مقدار عمر كند. در قرآن آمده است كه حضرت نوح نهصد و پنجاه سال در بين قوم خود زندگي كرد. (و اين قبل از طوفان است) حال چه اندازه بعد از اين قضيه زندگي كرده‏اند، بايد به اين مقدار اضافه كرد. ثانيا: نوع اهل اديان، بخصوص مسلمانان معتقدند كه خاصيت هر شي‏ء را خداوند به او عطا نموده و اگر بخواهد سوزندگي را از آتش مي‏گيرد و براي حضرت ابراهيم، علي نبينا و آله و عليه‏السلام، برد و سلام مي‏كند يا حضرت عيسي بن مريم، علي نبينا و آله و عليه‏السلام، بدون بودن پدري، در كنار مادر، مي‏آفريند. خداوند اگر چيزي را اراده كند، واقع مي‏شود.

گذشته از اين مطالب، عدد دوازده در كتب گذشته، مثل تورات آمده است. ابن كثير مي‏گويد: در توراتي كه دست اهل كتاب است، اين معنا وجود دارد كه خداوند به حضرت ابراهيم بشارت اسماعيل را داد و اينكه از ذريه او دوازده نفر مي‏آيند كه داراي فلان خصوصيات هستند. ابن تيميه مي‏گويد: ‌اينها غلط و اشتباه بزرگي است. اين مطالب از يهودياني است كه به مذهب اهل‏بيت، عليهم‏السلام، گراييدند؛ به ظن اين كه اين دوازده نفر آنان هستند.‌ از اين حرف او معلوم مي‏شود كه يهوديان آن زمان با تورات آن زمان مي‏فهميدند كه اين دوازده نفر، اوصياي پيامبر، صلي‏الله‏عليه‏وآله، هستند. بنده لفظ عبري آن را از كتابهاي گذشتگان يافته‏ام كه در سفر تكوين است.

سؤال و جواب

در مورد علامات ظهور توضيح دهيد؟

اين مبحث‏بسيار مفصل است. علايم دو قسم است:

1- علامات ظهور مربوط به قبل از قيام

2- علامات متصل به قيام آن حضرت. اينجا نكته‏اي بايد بگويم و آن اينكه وعده داده شده به حضرت موسي، عليه‏السلام، در قرآن بعد از 30 روز است؛ حال 40 است‏يا 50 يا بيشتر، همه اينها بعد از 30 روز است. اين حكمتي است، براي امتحان مردم. پس بخشي از علايم براي امتحان مردم است؛ مثلا در روايات آمده است كه اين قضايا بعد از ظهور ‌رايات سود‌ (سياه) از خراسان خواهد بود؛ يعني قيام ‌بني العباس‏‌؛ ولي چند سال و چند مدت بعد از اين اتفاق؟! معلوم نيست.

اما آنچه قريب است، يكي خروج

‌سفياني‏‌ است، در وادي يابس (كه در ‌معجم البلدان‏‌ در مورد آن توضيحي داده است) و سفياني از بني‏اميه است.

و نزديكتر دو ‌نداء‌ است كه از علامات حتمي ظهور است: 1- ندايي در صبح، از طرف مكه، از سوي حضرت حجت، عليه‏السلام، است كه اعلاني براي قيام ايشان است. و ندايي در عصر، از ناحيه شيطان كه خلاف نداي اول است.

در مورد اسم پدر حضرت مهدي، عليه‏السلام، در بعضي روايات توضيح دهيد.

گاهي در بعضي از احاديث، يك لفظ اضافه شده كه: ‌اسمه اسمي و اسم ابيه اسم ابي‏‌؛ اين را درست كرده‏اند تا با ‌محمدبن عبدالله‏‌، صاحب ‌نفس زكيه‏‌ تطبيق نمايد. ما در رواياتي كه از صحاح آورديم، ‌اسم ابيه اسم ابي‏‌ ندارد.

وظيفه جوانان در روزگار غيبت چيست؟ عواملي كه مي‏تواند ما را در شمار ياران ايشان قرار دهد چيست؟

وظيفه همه مسلمانان، كسب آمادگي براي قيام آن حضرت است. ما بايد اسلام را اول در خود پياده كنيم و سپس در صدد گسترش آن باشيم. زماني كه 313 نفر به درجه كمال ايمان رسيدند، حضرت ظهور خواهند كرد.

آيا با 313 نفر مي‏توان جامعه آن زمان را اداره نمود؟

با 313 فرماندار و حكمران چرا نشود چنين كار كرد؟! الان در جامعه‏اي يك ميلياردي، يك حاكم، حكم مي‏راند. اين استبعاد صرف است.

آيا در زمان حكومت‏حضرت مهدي، عليه‏السلام، مسؤولان به عدالت رفتار مي‏كنند؟

در ميان مردم، فسق و فجور هست و طبع مردم عوض نمي‏شود؛ ولي ولات، عادل هستند و به عدالت رفتار خواهند كرد.

آيا ايشان داراي همسر و فرزند هستند؟

من در روايات نديده‏ام؛ ولي قاعدتا بايد داشته باشد؛ ولي اين سؤال ربطي به معرفت ديني ما ندارد.

بعد از حكومت‏حضرت، سرانجام جهان چيست؟

بنده معتقد به صحت روايت ‌نهايت عالم بعد از حكومت‏حضرت‏‌ هستم.

در پايان از خداوند مي‏خواهم كه به همه ما توفيق قدرداني از نعمت‏بزرگ الهي جمهوري اسلامي را عطا فرمايد. دليل بر ثبت‏بودن اين حكومت، سرمايه‏گذاري و فعاليت‏شديد دشمنان اسلام است. قبل از انقلاب در ايران 4000 مستشار آمريكايي وجود داشت. اسرائيل در تهران سفارت داشت؛ اما اكنون قانون اسلام بر اين كشور حكمفرماست و اين منافاتي با وجود خلاف در دواير دولتي ندارد. در حكومت انبيا هم گاهي خلاف اتفاق مي‏افتاده و انتظاري غير از اين نيست؛ زيرا بشر، عاري از خطا نمي‏تواند باشد. اما اصل نظام مبتني بر قانون اساسي اسلام است. مجلس نمي‏تواند قانون خلاف اسلام وضع كند و فقها بر اين امر نظارت دارند. در راس اين حكومت، فقيهي عالم و عادل است و اين را با اطلاع از رفتار و كردار ايشان مي‏گويم. فقط همين دولت است كه اسرائيل را غده سرطاني مي‏داند؛ حزبالله لبنان را حمايت مي‏كند؛ انتفاضه فلسطين را ياري مي‏كند.

پس نبايد تن به وسوسه‏هاي شيطان بسپاريم. بايد دشمنان را بشناسيم و بدانيم كه با اصل اسلام و اصل توحيد مخالف هستند. الان در كشورهايي مثل تركيه، آرزوي چنين حكومتي را دارند. پس ياور اين جمهوري اسلامي باشيم تا استكبار جهاني را به خاك مذلت‏بنشانيم.

‌والصلاة علي محمد و آله و اصحابه و زوجاته والسلام عليكم ايها المؤمنون و رحمة‏الله و بركاته.‌

پي نوشت: