موعود خداپرستان

سخنراني آيةاللَّه امامي كاشاني

بسم‏اللَّه‏الرحمن‏الرحيم

‌وَعَدَاللَّه الذين آمنوامنكم و عملوا الصّالحات ليستخلفنّهم في‏الارض كما استخلف الذين من قبلهم و ليمكنن لهم دينهم الذي ارتضي لهم و ليبدّلنّهم من بعد خوفهم امناً يعبدونني لايشركون بي‏شيئا و من كفر بعد فاولئك هم الفاسقون‌.1

در صبح نيمه شعبان، سال 255 ق. در شهر سامرا، از پدري كه امام حسن عسكري، عليه‏السلام، است، بر دامن مادري به نام ‌نرجس‌، عليهاالسلام، منجي عالم بشريت، حضرت مهدي صاحب‏الزمان، عجّل‏اللَّه‏تعالي‏فرجه، طلوع فرمود.

زماني در ستاد نماز جمعه تهران پيشنهاد شد كه كنگره‏اي درباره وجود شخصي حضرت و هويت ايشان برگزار گردد و اين امر، هم‏اكنون در اين محفل برگزار شد و بايد گفت كه چنين نشستي براي تمام خداپرستان ضرورت دارد و اين را در سفري كه به اروپا داشتم، دريافتم.

خلاصه قصه چنين است كه در يك سفر به بلژيك، به دانشكده‏هاي مربوط به علوم و معارف ديني در ‌لاهه‌ سري زديم (اين كار در چنين سفرهايي معمول است.) در يك دانشكده الهيات كه استادان آن مسيحي بودند و كرسي اسلام‏شناسي نيز داشتند، حضور يافتيم. در دفتر رئيس دانشكده گرد آمديم و با آنان، از جمله استاد اسلام‏شناسي، مشغول صحبت شديم. من بحث را متوجه آينده بشر كردم و از آنان خواستم كه كلمات حضرت مسيح، علي نبيّنا و آله و عليه‏السلام، را در اين مورد بيان كنند و به گذشته‏ها نپردازند؛ هميشه كه جهان با وضع كنوني نمي‏تواند باقي بماند. جهان بر عدل خداوند برپاست و خداوند حكيم و عادل است و بالاخره روزي دست عدالت او براي نجات بشر به سوي انسان دراز مي‏شود. اين سنت الهي است؛ از بدو خلقت، تاكنون؛ ولي سخن اينجاست كه اين دست كيست؟ پروفسور اسلام‏شناسي گفت: ‌بحث بسيار جدي شد. من سالهاست در تناقص شديد گرفتار شده‏ام‌ سپس قرآن را برداشت و ادامه داد: قرآن مي‏فرمايد: ‌و مبشراً برسول يأتي من بعدي اسمه احمد.2‌

من مسيحي هستم؛ ولي به اين ‌احمد‌ عقيده دارم. مسيح و انجيل مي‏گويد: آينده، به دست مسيح است؛ ولي ‌احمد‌ مي‏گويد: آينده به دست مهدي است. شما اين مشكل را براي من حل كنيد.‌

چون بحث به اينجا رسيد، بنده عرض كردم: ‌هيچ تناقضي وجود ندارد و هر دو مطلب صحيح است. ‌مهدي‌ مقتداست و ‌عيسي‌ اقتدا كننده به او‌. سپس به رواياتي كه از شيعه و سني نقل شده، اشاره كردم كه مضمونش چنين است:

حضرت مسيح، علي نبيّنا و آله و عليه‏السلام، به هنگام ظهور در مكه بر حضرت مهدي، عليه‏السلام، وارد مي‏شود. امام مي‏فرمايند:

‌تَعال! صَلّف بنا‌3 جلو بايست تا

به تو اقتدا كنيم، و حضرت مسيح مي‏فرمايد: كه شما جلو بايستيد، ‌كرامةً لهذه الامّة‌؛ چرا كه خداوند خواسته تا شما را و اسلام را گرامي بدارد.

اين روايت در كتب مختلف شيعه و سني نقل شده است؛ از جمله كتابف ‌مرقاة المفاتيح في شرح مشكاة المصابيح‌ كه نوشته محقق فاضلف اهل سنت، ‌القاري‌ است.

بنده انجيل‏ها را بررسي كردم كه درباره هويت حضرت چه مي‏گويند. نسخه‏هاي دست اول را جست‏وجو كردم. به نسخه‏اي كه اصل آن در ‌واتيكان‌ است و تصوير آن در ‌بروكسل‌، دست يافتم. اين نسخه مربوط به قرن چهارم ميلاد مسيح، يعني حدود دو قرن قبل از اسلام است و داراي خطي ناخواناست. در آن كتاب، در مورد اوضاعف آخر الزمان، تعبير ‌پاراكليتوس‌ و ‌پركليتوس‌ آمده است. ‌پركليتوس‌ يعني كسي كه جهان را پر از عدل و داد خواهد كرد و اين با معناي پاراكليتوس متفاوت است و اين تفاوت را يكي از زبان‏شناسان متبحّر تأييد كرده است. ما انجيل‏ها را تا قرن پانزدهم ميلادي بررسي كرديم و متوجه شديم كه به مرور زمان اين دو واژه به يك معنا به كار رفته و ‌پركليتوس‌ معناي خود را از دست داده است.

سال پيش، كنگره‏اي در تهران به نام ‌اسلام و مسيحيت‌ برگزار شد. علماي مسيحي را دعوت كرديم و من همين مسأله را مطرح كردم. دانشمندترين آنها گفت: من تزي در همين موضوع نوشته‏ام كه اين دو لغت، دو معنا دارند. از وزارت امورخارجه، (كسي كه به واتيكان هم مربوط بود) اين نوشته را براي ما آورد كه هنوز ترجمه نشده است.

من دنبال اين بحث هستم و ان‏شاءاللَّه به عنايت خود حضرت، بخوبي تنظيم و تدوين مي‏شود. بسياري از اهل‏سنت، درباره هويت ايشان مسأله را حل كرده و هويت شخصي دانسته‏اند؛ اين جا را بسيار خوب بحث كرده و از گذشته‏ها صرف‏نظر كرده‏اند و اين كار بسيار خوبي است؛ البته اين نه به معناي مسكوت گذاشتن حق است. مرحوم آقاي بروجردي، رحمةاللَّه‏عليه، همين پيشنهاد را به شيخ بزرگ الازهر، ‌شيخ محمود شلتوت‌ كرد كه حق، حق است؛ اما اكنون وظيفه جهان اسلام در گرفتن ‌دين و احكام‌ از چه كسي است؟ تمام كتابهاي شيعه و سني، انگشت اشاره به اهل بيت، عليهم‏السلام، دارند. ‌فخر رازي‌ در مسأله‏ جهر مي‏گويد: ‌عده‏اي اجماع بر اخفات كرده‏اند؛ ولي قرائت ‌علي بن ابي‏طالب‌ جهر است و من اقتدي في دينه بعلي فقد اهتدي.‌4 چه اندازه اين روايت ثقلين از صحابه نقل شده! و همچنين است ساير روايات: آقاي بروجردي، رحمةاللَّه‏عليه، مي‏فرمود: بياييد از اهل‏بيت، عليهم‏السلام، اين را اخذ كنيم. بنده عرض مي‏كنم: آن به جاي خود، اكنون بياييد در هويت حضرت مهدي، عليه‏السلام، متفق شويم؛ مثل ‌عبدالرحمن جامي‌ از شخصيتهاي بزرگ اهل سنت، در كتابي به نام ‌شواهد النبوة‌ مي‏گويد: ‌و انّه الّذي يملأ الأرض عدلاً و قسطاً‌؛5 و روايت ‌حكيمه خاتون‌ را در ولادت حضرت مهدي،عجّل‏اللَّه‏تعالي‏فرجه، نقل مي‏كند:

‌وقتي متولد شد، بر دو زانو نشست و سبابه را به سوي آسمان بلند كرد و عطسه نمود و گفت: ‌الحمدللَّه رب‏العالمين.6‌ باز هم نقل مي‏كند: ‌شخصي بر امام حسن عسكري، عليه‏السلام، وارد شد و از جانشين و امام بعدي سؤال كرد. امام حسن عسكري، عليه‏السلام، فرمود: ‌لو لا كرامتك علي‏اللَّه لا اريتك هذا الولد:7 اگر نزد خداوند كرامت نداشتي، اين طفل را به تو نشان نمي‏داديم.‌ اسم او اسم رسول خدا و كنيه‏اش كنيه اوست.‌

پس در اين مسأله هم با برادران اهل سنت اختلافي نداريم و كساني كه شبهه‏اي دارند، با مقداري بررسي در كتابهاي خودشان برطرف

مي‏شود؛ ولي بايد به ديده انصاف به بحث نگاه كنند.

همه شما با ‌مثنوي‌ آشنا هستيد. ‌مولوي‌ عالم و شاعر اهل سنت است و اشعاري در مورد اهل‏بيت، عليهم‏السلام، دارد. اين اشعار را ‌منتخب الاثر‌ از ‌ينابيع المودة‌ نوشته ‌قندوزي‌ نقل كرده است. سراغ مثنوي رفتم، ولي به نظر نمي‏رسيد كه در مثنوي يافت شود؛ زيرا وزن آن متفاوت بود. كليات را نيز بررسي كردم و فقط قسمتهاي ابتدايي و انتهايي اشعار را يافتم، ولي بقيه حذف شده بود. صاحب ‌اينابيع‏المودة‌، از علما و مورخان اهل سنت است و از حنفي‏هاست كه در اوايل قرن سيزده مي‏زيسته و اين اشعار را نقل كرده است. در كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري، يك نسخه خطي از كليات را پيدا كرده، اشعار را در آن به طور كامل يافتيم. با دوستي اين قضيه را مطرح كردم و ايشان نيز وجود چنين اشعاري را در چاپ بمبئي از كليات، تأييد كردند و بعدها بعضي از ناشران از ما خواستند كه نسخه را در اختيار آنان بگذاريم تا چاپ شود.

پي‏نوشتها: