برترين عبادت

سخنراني آية‏الله خرازي

الحمدلله رب العالمين والصلوة و السلام علي اشرف الانبياء والمرسلين؛ حبيب اله العالمين؛ ابي القاسم محمد، صلي‏الله‏عليه‏وآله الطيبين الطاهرين المعصومين، و اللعن علي اعدائهم اجمعين، الي قيام يوم‏الدين.

ولقد كتبنا في الزبور من بعد الذكر ان الارض يرثها عبادي الصالحون (1)

بحث درباره امام عصر، عجل‏الله‏تعالي‏فرجه، ابعاد مختلفي دارد و هر بعد، بحث مفصلي را مي‏طلبد و به همين دليل، بايد در يك موضوع بحث كرد و بقيه را به عنوان اصل موضوعي در نظر گرفت. حتميت ظهور ايشان، مطلب قابل ترديدي نيست و اجمالا در كتب آسماني به آن نويد داده شده است. درباره اين كه حكومت گسترده و همه جانبه‏اش عدالت مطلقه را كه مخصوص بندگان صالح خداست، پياده خواهد كرد، آيات متعدد و روايات مفصلي وجود دارد.

پيش از ولادت آن حضرت، شاعراني چون ‌كميت‏‌ و ‌سيد حميري‏‌ مساله ظهور ايشان را به نظم كشيده‏اند. مؤلفان بزرگ در مورد شخصيت ايشان و غيبت و... كتابها تاليف كرده‏اند. يك قرن قبل از تولد آن بزرگوار، در موردش كتاب مي‏نويسند. ‌بخاري‏‌ عالم بزرگ اهل تسنن كه معاصر امام نهم و دهم و يازدهم، عليهم‏السلام، بوده، بخشي از روايات اين طلوع الهي را ذكر كرده است. بعضي از محققان، رواياتي را كه در مورد ايشان وارد شده، حدود 6000 عدد دانسته‏اند.

ولي موضوع بحث‏بنده ‌انتظار‌ است. بايد برداشت صحيح و كامل از اين مساله داشته باشيم. انتظار در روايات بسياري مورد ترغيب قرار گرفته و بسيار بر آن تاكيد شده است و با دقت معلوم مي‏شود كه تاكيدهاي بخصوص و شديدي است؛ مثلا از علماي عامه نقل شده كه

رسول خدا، صلي‏الله‏عليه‏وآله، فرمود:

افضل العبادة انتظار الفرج. (2)

آيا ترغيب از اين بالاتر دارد؟! اين چه حقيقتي است كه چنين ارزشي دارد؟ باز در روايت منقول از علماي شيعه مي‏فرمايند:

افضل اعمال امتي انتظار فرج من الله عزوجل. (3)

برترين اعمال امت من انتظار فرج است كه از ناحيه خداوند خواهد رسيد.

از اميرالمؤمنين، عليه‏السلام، نقل شده:

انتظروا الفرج و لا تياسوا من روح‏الله؛ فان احب الاعمال الي‏الله عزوجل انتظار الفرج. (4)

منتظر فرج باشيد و از رحمت الهي مايوس نباشيد و بدانيد كه محبوترين اعمال نزد خداوند عزوجل نتظار فرج است.

باز در جاي ديگر مي‏فرمايند:

كسي كه منتظر امر ما باشد، مانند كسي است كه در راه خدا در خون خود بغلتد. پس مساله انتظار، يك امر معمولي نيست. با توجه به اين محمولها و به مناسبت آن، موضوع بايد معناي بلندي داشته باشد. انتظار، تمنا و آرزو نيست؛ آرزويي كه روشي براي رسيدن به آن وجود نداشته باشد و در حد يك آرزو باقي بماند؛ مثلا يك كشاورز، بدون تلاش و كشت و كار، آرزو مي‏كند كه محصول فراواني به دست‏بياورد؛ اين را انتظار نمي‏گويند. جوامع بشري علاقه‏مند به يك مصلح هستند؛ يعني طبق نهاد باطني و درك فطري به سوي يك مصلح جلب مي‏شوند تا نابسامانيها را اصلاح كند؛ اما روش انسانها در بسياري موارد، روش نادرستي است. با اعراض از كتاب خدا و سنت انبيا به چنين چيزي نمي‏توان رسيد. اين تنها اميد و آرزوست. همچنين در جايي كه اميد بعيدي باشد، يعني راه انتخاب شده كه بسيار دور و طولاني است، ممكن است انتظار به خواسته منتظر منتهي شود، ولي باز هم در اينجا انتظار به كار نمي‏رود. انتظار آرزويي نيست كه داراي اسباب نباشد. گاهي هم انتظار اسبابي دارد و اسبابش اموري ممكن است؛ ولي قريب نيست. در اينجا هم ‌رجاء‌ به كار مي‏رود. بلكه انتظار، اميد قريب و نزديك را مي‏گويند؛ يعني شخصي روشي انتخاب كند و عقايدي داشته باشد كه تحقق آن امر را نزديك بداند. مسافري را كه چند سال ديگر برمي‏گردد، اينجا در مورد او انتظار به كار مي‏رود. كسي كه منتظر اوست، خودش را آماده مي‏كند، شرايط پذيرايي را فراهم مي‏كند و...

در روايات آمده است كه احتمال بدهيد همين امشب زمان ظهور است‏يا فردا. احتمال ظهور را بعيد در نظر نگيريد و آن را نزديك بدانيد. اگر كسي خود را عاشق وجود بقية‏الله، ارواحنافداه، بداند و ظهور را نزديك شمارد، حالت دگرگوني و سازندگي مي‏يابد. اگر ادعاي دروغين نباشد، رفتار و گفتار ما بايد طوري باشد كه حضرت، رويگردان نشوند. اگر چنين انتظاري از هر عبادتي بالاتر است و مايه هر عبادتي است، طبيعتا

بايد اهل عبادت باشد؛ كار خلاف را كنار بگذارد. كسي كه احتمال مي‏دهد همين فردا قيام حضرت تحقق يابد، نمي‏تواند در پي كار ديگري باشد و افكار ديگري در سر بپروراند. اين چنين انتظاري، ريشه اصلاحات فردي و اجتماعي است.

به همين دليل، مساله انتظار از مستحبات مؤكده است و در بعضي روايات به صورت امر، آمده است. اگر چنين فرهنگي در جامعه ما پياده شود، وضعيت ديگري بوجود مي‏آيد. مسلمانها در اين مورد اتفاق دارند و اگر كسي انصاف را كنار بگذارد، خود متضرر مي‏شود و از راه پيامبر اكرم، صلي‏الله‏عليه‏وآله، دور مي‏شود. اگر چنين فرهنگي حاكم شد، زمينه اصلاحات فردي و اجتماعي فراهم مي‏گردد و توهمات مربوط به مساله انتظار هم خود به خود دفع و رفع مي‏شود. بي‏مسؤوليتي و سلب مسؤوليت از خود و همه مسؤوليتها را به عهده امام، عليه‏السلام، گذاشتن، افكار غلطي است. از روز اول كه پيامبر اكرم، صلي‏الله‏عليه‏وآله، از مجاهدات و تلاشهاي خود دريغ نكردند. در زمان غيبت، علماي اسلام نيز چنين روشي داشتند و از خود سلب مسؤوليت نكردند و اين گونه فكر نكردند كه بايد تلاش نكنيم تا فساد بيشتر و بيشتر گردد و ظهور حضرت زودتر انجام پذيرد. اصولا انتظار، مسؤوليت‏آور است. نسبت‏به خود، به خانواده و نزديكان، نسبت‏به جامعه، بايد احساس مسؤوليت داشت. اين مسؤوليت، به تفاوت زمانها و شرايط، يكنواخت نيست؛ گاهي بسيار دشوار است و زندان و تبعيد، حبس و محروميت و گرسنگي در پي دارد. اين مقاومت در برابر سختيهاست كه او را مانند كسي مي‏كند كه در راه خدا در خون خود مي‏غلتد. منتظر در هر زمان به تهذيب خود و اصلاح ديگران مشغول است و وظايف خود را انجام مي‏دهد. انجام دادن وظايف و مسؤوليتها كار آساني نيست. اين دشواري، عبادت است و از هر عبادتي بالاتر.

پس اگر مردم متوجه عمق مساله شوند. منشا اصلاحات بسياري خواهد بود. هر كاري كه در شان ماست و برعهده ماست و از دست ما بر مي‏آيد، تكليف ماست و آنچه از عهده ما بيرون است و از شؤون آن حضرت است، به عهده ايشان است و كسي آن را از ما طلب نخواهد كرد. اين مطلب در روايات نيز مورد توجه قرار گرفته است. در كتاب ‌الغيبة‏‌ شيخ طوسي، رحمة‏الله‏عليه، از امام صادق، عليه‏السلام، نقل شده:

طوبي لمن ادرك قائم اهل‏بيتي و هو مقتد به قبل قيامه، يتولي وليه و يتبرؤ من عدوه و يتولي الائمة الهادية من قبله رفقائي و ذوا ودي و اكرم امتي علي... (5)

خوشا به حال كسي كه قائم اهل‏بيت مرا درك كند، در حالي كه قبل از قيام او، به او اقتدا مي‏كرده، و دوستش را دوست و از دشمنش تبري مي‏جسته است و امامان هدايتگر قبل از او را به ولايت‏برگزيده است است. اينان رفقاي من و دارندگان دوستي من و گراميترين امت‏براي من هستند.

از امام صادق، عليه‏السلام، در روايتي مي‏فرمايند:

ان لنا دولة يجي‏ءالله بها اذا شاء، ثم قال: من سر ان يكون من اصحاب القائم فلينتظر و يعمل بالورع و محاسن الاخلاق و هو منتظر. (6)

ما دولتي داريم كه خداوند هر گاه بخواهد آن را مي‏آورد. سپس فرمود: هر كس دوست دارد كه از اصحاب قائم باشد، بايد كه منتظر باشد و ورع را پيشه سازد و به محاسن اخلاق عمل كند، در حالي كه منتظر است.

اين ورع، افزون بر اين، اجتناب از شبهات را نيز در بر دارد. بايد كه تخلق به اخلاق الهي پيدا كند. انتظار صحيح، داراي چنين محافل و جلسه‏هايي است. برادران اهل تسنن ما هم، اغلب منصف، مقيد و متعبد هستند و وقتي زمينه پيدا شود، اهل تجديد نظر هستند و مي‏بينند كه اين مطالب از مشتركات است.

اللهم انصر الاسلام و اهله؛ اللهم عجل لوليك الفرج؛ و اجعلنا من اعوانه و انصاره.

والسلام عليكم ورحمة‏الله وبركاته

پي‏نوشتها: