مهدویت ازدیدگاه فریقین (۴)

عبّاس استاد آقایی

اشاره

از چند شمارة قبل مجلّه، مطلبی را با عنوان «مهدویت از دیدگاه فریقین» آغاز کردیم که از شیوه‌ای نو در بررسی مطالب محقّقانه برخوردار است.

سبک نگارش این مطلب که به صورت پرسش و پاسخ بین دو نفر (نویسنده و یک عالم وهّابی) است، در فهم مطلب مؤثّر می‌باشد. ضمن آنکه خوانندة محترم از پیگیری بحث خسته نمی‌شود، در حین بحث، می‌تواند برای پرسش‌های خود نیز جواب مناسب دریافت کند.

ادامة بحث پیشین را در زیر با هم پی می‌گیریم:

غلبة اسلام بر سایر ادیان و جهانی بودن حکومت حضرت مهدی(عج)

شمار زیادی از روایات اسلامی بر فراگیری حکومت حضرت مهدی(عج) تأكید کرده است. پیامبر اکرم(ص) فرمودند:

«مردم در میان رکن و مقام (با مهدی) بیعت می‌کنند. خداوند به واسطة او دین را برمی‌گرداند و پیروزی‌هایی برای او به وجود می‌آورد تا بدان‌جا که هیچ کس بر زمین باقی نمی‌ماند؛ مگر آن کس که لا اله الا الله می‌گوید.»1

ایشان گفت: اصولاً فلسفة غیبت چیست؟ چرا ما امروزه نمی‌توانیم از نور امام بهرة کافی را ببریم؟

گفتم: فلسفة غیبت امام که خداوند وجودش را در پس پردة غیبت قرار داده، بسیار واضح و روشن است؛ زیرا خدای متعال هر خورشیدی از این انوار مقدّس را که به عرصة ظهور رساند، ما با عمل ناشایست و پلید خود باعث کسوف آن شدیم. ما سیزده معصوم(ع) و خورشید ملکوت را به شهادت رساندیم. مسلّم است که خدای حکیم آخرین سفیر و خورشید ملکوتی‌اش را از همان بدو ظهور باهرالنّورش در پس پردة غیبت قرار داده تا ما بیدار شده و طلوع و ظهور ایشان را از خدا طلب کنیم و پروردگار متعال امر فرجش را صادر نماید. البتّه در این میان، مورد امتحان الهی هم واقع می‌شویم تا معلوم شود که رفتار ما نسبت به امام غایبمان چگونه است.

امّا مفهوم غیبت امام این نیست که او در بین ما نباشد؛ بلکه تمام ملک و ملکوت هستی با وجود مقدّس امام پابرجاست و هر لحظه پویایی دارد. اگر امام نباشد، تمام عالم هستی، نیست و نابود می‌شود. وجود امام در زمان غیبت، مانند خورشیدی است که در پس ابر قرار گرفته و هر موجودی به اندازة ظرفیت و طلب خود از او بهره می‌گیرد. امام عصر(عج) در این‌باره فرمودند:

«چگونگی بهره‌وری از من به هنگام غیبت، مثل بهره‌وری از خورشید است که ابرها آن را از دیده‌ها پنهان ساخته‌اند.»2

در کتاب «کمال الدين» جابر بن عبدالله انصاری از پیامبر خدا(ص) روایت می‌کند که حضرت فرمودند:

«آری، به خدایی که مرا به پیامبری مبعوث گردانید! آنها از وجود او بهره‌مند می‌شوند و از نور ولایتش در طول غیبت بهره می‌گیرند؛ همان‌گونه که از آفتاب پشت ابر بهره

می‌برند.»3 وجود امام با خورشید، دارای چند وجه تشابه است که خوب است در اینجا به آن اشاره کنیم:

1. نور هدایت امام همچون نور سراسری خورشید به بندگان می‌رسد؛ زیرا ائمّه(ع) علّت غایی و نهایی ایجاد مخلوق در عالم و استمرار حیات آنها هستند و اگر ایشان نبودند، هستی، نیست و نابود می‌شد. اصلاً به برکت آنها علوم و معارف حقیقی بر مردم آشکار می‌شود و گرفتاری‌ها از آنها برطرف می‌گردد. اگر این حجّت‌های الهی روی زمین نبودند، مردم به وسیلة اعمال زشتشان مستحقّ انواع عذاب‌های الهی می‌گردیدند؛ همان‌طور که خداوند در «قرآن» می‌فرماید:

«تا تو در میان آنها هستی، خدا آنان را عذاب نخواهد کرد.»4

ما هرگاه در سختی‌ها و شداید، ائمّّه را واسطة فیض به درگاه الهی قرار داده‌ایم و به ایشان متوسّل شده‌ایم، به اندازة ارتباط معنوی خود با ایشان، مشکلات هم گشایش یافته و به مقصود رسیده‌ایم. این موضوع در کسانی که خدای متعال چشم دلشان را به نور ایمان روشن کرده، مشهود و آشکار است؛

۲. همان‌طور که مردم از آفتاب پشت ابر بهره می‌برند و انتظار دارند که ابر کنار رود و دوباره قرص خورشید پیدا شود و بیشتر از آن بهره گیرند، در ایّام غیبت نیز شیعیان و پیروان آن حضرت و کسانی که دنبال گم‌شدة خود می‌گردند تا از این دنیای تاریک و ظلمانی نجات یابند، با خلوص نیّت، هر لحظه منتظر ظهور مقدّس امام عصر(عج) هستند و هیچگاه مأیوس نمی‌شوند؛

۳. کسانی که وجود آن حضرت را با همة آثار و علائمی که دارد، انکار می‌کنند، مانند انکارکنندگان خورشید هنگام قرار گرفتن آن در پشت ابر هستند؛

4. گاهی پنهان شدن خورشید در پشت ابر، از روی مصلحت بوده و برای بندگان بهتر از آشکار بودن آن است. همچنین غیبت امام زمان(عج) از روی مصلحت برای مردم عصر غیبت بهتر است. از جمله فلسفة این امر آن است که ما مردم قدر اصل نعمت، یعنی نعمت امامت را دانسته و قدردان این سرمایة ملکوتی عالم هستی باشیم.

5. هر کس به خورشید نگاه می‌کند، قادر نیست آن را بیرون از ابر ببیند و حتّی ممکن است در اثر نگاه به آن، بینایی خود را از دست بدهد. این به سبب ضعف قوّة بینایی و عدم احاطه به خورشید است. آفتاب ملكوتی وجود مقدّس امام عصر(عج) نیز این‌گونه است؛ یعنی در زمان غیبت هنوز ظرفیت انسان‌ها پایین بوده و اگر همه او را ببینند، موجب کوری آنها از دیدن آفتاب حقیقت می‌گردد؛ در صورتی که در غیبت ایشان، چشم بصیرت آنها موجب ایمان به ایشان می‌گردد؛ به گونه‌ای که آنها می‌توانند از میان ابر به خورشید نگاه کنند و ضرری نبینند؛

6. گاهی آفتاب از میان ابر بیرون می‌آید؛ امّا یکی آن را می‌بیند و دیگری توجّهی نمی‌کند. همین طور هم ممکن است آن حضرت در ایّام غیبت بر عدّه‌ای آشکار شود؛ ولی دیگران او را نبینند؛

۷. وجود ملکوتی و نور الهی ائمّة اطهار(ع) از لحاظ نفعی که برای عالم وجود دارند، مانند خورشید است. در این میان، تنها کسانی نمی‌توانند از وجود مقدّسشان بهره‌مند گردند که چشم دلشان کور باشد. قرآن در این باره می‌فرماید:

«هر کس در این دنیا (چشم دلش) کور باشد، در آخرت هم نابینا و بلکه گمراه‌تر خواهد بود.»5

۸. همان‌طور که نور خورشید به اندازة روزنه‌های خانه‌ها وارد آن می‌شود و به اندازة ارتفاع آنها در آن می‌تابد، مردم نیز به اندازة روزنه‌های دلشان از انوار هدایتگر اهل‌بیت(ع) استفاده کرده و به اندازة موانع حواسّ خود (شهوات نفسانی و علایق جسمانی) از آن محروم می‌گردند. اگر انسان پرده‌های هواپرستی و موانع را از پیش روی خود کنار زند، همچون کسی است که زیر آسمان قرار گرفته و نور آفتاب بدون هیچ مانعی از هر سو بر او بتابد.

آری، در بین ماست و به حسب ظاهر، مانند ما زندگی می‌کند؛ ولی ولایت مطلق بر عالم ملک و ملکوت را داراست و چون مردم جهان تاکنون حکم تشریعی او را نپذیرفته‌اند، هنوز ظهور نکرده است. وقتی آن حضرت بیاید، تمام موجودات روی انسان‌ها اعمال قدرت خواهند نمود؛ لذا جهان امروز به آن ظرفیتی نرسیده است که به وسیلة آن به سمت پویایی برود؛ امّا باز آن امام رئوف و مهربان که وجودش تجسّم عینی وحی الهی و صفات کامل پروردگار در آفرینش است، از روی لطفی که به بندگان دارد، می‌فرماید:

«ما از رسیدگی به شما کوتاهی نمی‌کنیم و یاد شما را از خاطر نمی‌بریم؛ چرا که اگر این‌گونه نبود، نابه‌سامانی‌ها بر سرتان فرود می‌آمد و دشمنان، شما را در هم می‌شکستند.»6

ایشان گفت: آیا منظور حضرت، فقط محبّان و شیعیان هستند؟

گفتم: آیا وقتی خورشید هرچند در پس ابر بتابد، فایده و منفعتش فقط به قشر خاصّی می‌رسد؟ وجود مقدّس حضرت ولیّ‌عصر(ع) هم هرچند خاص است و در پس ابر غیبت، لیکن لطف و عنایتش، عام بوده و مخصوص قشر خاصّی نیست. خداوند با دست با کفایت اوست که به همة موجودات رزق و روزی مادّی و معنوی می‌دهد؛ همان‌گونه که در قرآن خطاب به جدّ بزرگوارش، پیامبر اکرم(ص) چنین فرموده است:

«و ما تو را جز برای رحمت بر جهانیان نفرستادیم.»7

امام زمان(عج) هم همان تجسّم عینی و ملکوتی جدّ بزرگوارشان، رسول خدا(ص) هستند و عموم مردم دنیا، اعمّ از مؤمن و کافر را مرهون رحمت خود خواهند نمود. آن حضرت نشر آئینی را بر عهده گرفته که سبب نجات همگان است؛ در این میان، اگر گروهی از آن استفاده می‌کنند و گروهی نه، به خودشان مربوط است.

بدان اگر ما در میان اهل کتب و ادیان تحریف‌شدة آسمانی، ذرّه‌ای نور الوهیت و توحید می‌بینیم، همه از لطف و عنایت و از پرتو نور خورشید ملکوت این امام بزرگوار است. آن حضرت به عنوان نمایندة الهی و یگانه منجیّ عالم بشریت و مصلح کل، تجسّم صفات کامل الهی در آفرینش است و برای تمام موجودات، به ویژه انسان، خواستار سلامت و امنیت و سیر الی الله می‌باشد.

مسلّماً هرکس بیشتر به آن حضرت نزدیک شود، سنخیت روحی با ایشان پیدا کرده و مورد لطف بیشتری قرار می‌گیرد. اگر لطف و عنایت ایشان برای مردم جنبة عمومی نداشت، هرگز سنگ روی سنگ قرار نمی‌گرفت؛ لذا آسایش و آرامشی که امروزه ما در جامعه می‌بینیم، همه از لطف و عنایت ایشان است و خداوند به خاطر وجود نازنین ایشان است که عذاب‌ها را متوقّف می‌سازد؛ همان‌گونه که دربارة پیامبرش فرموده است:

«ای پیامبر! تا تو در میان آنها هستی، خداوند آنان را عذاب نخواهد کرد.»8

خداوند به خاطر حجّت خود که در میان مردم قرار داده است، با اوضاع فعلی که در سطح جهان وجود دارد، این دنیا را زیر و رو نمی‌کند؛ ولی جای بسی تأسّف است که ما امروزه با رفتن به خواب و خیال و توهّم، باور و ظرفیت پذیرش این‌همه لطف الهی را نداریم و باور نمی‌کنیم که خدا ما را برای چه هدفی آفریده و چه نعمت‌های ملکی و ملکوتی را پیش روی ما قرار داده است. ما از همة اینها بی‌خبریم و به همین دلیل، به سرمایه‌ای که ذات باری‌تعالی برای ما قرار داده است، پشت پا می‌زنیم.

ایشان گفت: حال که اوضاع چنین است، او چگونه می‌خواهد بیاید و نور ملکوتی‌اش عالم را فراگیر نماید؟

گفتم: اگر ایشان بخواهند بیایند، یقیناً این جهان گنجایش و ظرفیت حقیقتشان را ندارد؛ زیرا ایشان کلید ملکوت هستی‌اند و وقتی بیایند و پرده‌های حجاب آسمان ملکوت کنار رود، یک‌باره چهارده نور مقدّس(ع) در این عالم ظهور خواهند کرد. مسلّماً این جهان ظرفیت ظهور چنین انوار مقدّسی را ندارد.

همان‌طور که فریقین نقل کرده‌اند:

«در شب معراج از جانب خدای متعال به جبرئیل خطاب شد که من محمّد را به زیر هفتاد هزار حجاب پوشانده‌ام. امشب یکی از آن پرده‌ها را از جمال ملکوتی او کنار بزن تا نظاره‌کنندگان عالم اعلی، حسن و جمال محمّد(ص) را تماشا کنند. جبرئیل امین به امر پروردگار یک پرده حجاب نورانی را از جمال محمّد(ص) کنار زد. در آن هنگام، چنان نوری ساطع شد و درخشید که نور عرش و کرسی و ماه و خورشید و ستارگان محو و مضمحل شد.»

لذا از درگاه ربوبی به آن حضرت خطاب شد:

«ای محمّد! چرا این‌قدر غم امّت خود را می‌خوری؟ امشب یک پرده از هفتاد هزار پردة حجاب تو را برداشتم، عرش و کرسی و لوح و قلم و خورشید و ستارگان نیست و نابود شد. فردای قیامت که تمام پرده‌های حجاب را از جمالت کنار زنم، تعجّب نکن که همة گناهان امّت تو را نابود سازد.» سپس خطاب به مؤمنان فرمود: «ای مؤمنان! تعجّب نکنید که چگونه نور عرض و کرسی و سایر نوردهندگان در فراروی یک شعاع و پرتو نور محمّد مصطفی(ص) مضمحل و نابود می‌شوند. بدانید که نور آفتاب یک جزء از هفتاد جزء نور کرسی است؛ نور کرسی یک جزء از هفتاد جزء نور حجاب است؛ نور حجاب یک جزء از هفتاد جزء نور ستر است؛ نور ستر هم از پرتو و شعاعی از نور محمّد مصطفی(ص) خلق شده است؛ لذا نور خورشید یک جزء از چندین هزار هزار نور او هم به حساب نمی‌آید.»9

با توصیفی که از انوار مقدّس اهل‌بیت(ع) نمودیم، کاملاً روشن است که این جهان هرگز ظرفیت پذیرش ایشان را که وجودشان ملکوت محض است، ندارد؛ لذا از همان ابتدا در ظهور باهرالنّور این انوار مقدّس، به امر خدای حکیم این عالم مادّه و طبیعت به عالم دیگری مبدّل می‌شود تا به اندازة لازم، ظرفیت این انوار مقدّس را بیابد. وقتی این خورشیدهای ملکوتی ظهور نمایند، تمام حجاب‌ها و ابرهای تیرة ظلمت کنار زده شده و تمام این چهارده خورشید ملکوتی، با هم ظهور خواهند کرد. قرآن در این‌باره می‌فرماید:

«روزی که این زمین به زمین دیگری و آسمان‌ها به آسمان‌های دیگری تبدیل شوند...»10

ایشان گفت: مگر این آیه مربوط به قیامت نیست؟

گفتم: این آیه از آیاتی است که دارای گستردگی می‌باشد. هرچند شأن نزول آن به روز رستاخیز مربوط است؛ امّا تفسیر و تأویل قبل از قیامت آن، به زمان ظهور امام عصر(عج) مربوط می‌شود. کعب‌الاحبار در این‌باره می‌گوید:

«مهدی قائم، زمین را به زمین دیگری مبدّل می‌سازد و عیسی بن مریم به وسیلة او بر نصارای روم و چین احتجاج می‌کند.»11

ایشان گفت: چرا در اینجا تنها به زمین اشاره شده و نامی از آسمان به میان نیامده است؟

گفتم: در زبان قرآن در بسیاری از آیات، تنها از «الارض» نام برده شده و حال آنکه منظور آیه تنها زمین نیست؛ بلکه الف و لام استغراق بوده و شامل تمام عالم ملک و طبیعت است که با عالم ملکوت ممزوج شده است. این عالم ملک و طبیعت است که به عالمی از ملکوت مبدّل خواهد شد و عالم ملک، جز ملکوت است. همچنین در بسیاری از آیات، هرگاه نامی از «السماوات» برده شود، منظور ملکوت محض است؛ هرچند که ما مفهوم عالم بالا را در نظر می‌گیریم.

بنابراین حکومت و خلافت الهی، مانند حکومت مردم بر مردم یا دمکراسی نیست که امروزه در سراسر جهان برای به دست آوردن آن، مبارزه کرده و قدرت‌نمایی می‌کنند؛ بلکه کسانی باید به امر الهی بر مسند حکومت تکیه زنند که اگر لحظه‌ای ولایتشان را از عالم ملک و ملکوت بردارند، همة موجودات، نیست و نابود می‌شوند.

امروز، حضرت مهدی(عج) همان سرمایة هستی و موعودی است که از روی عدم آگاهی و شناخت ما، قرن‌ها در پس پردة غیبت قرار گرفته است. هرچند ما او را برای حاکمیت نپذیرفته‌ایم، امّا وجود نازنینش بر کلّ ملک و ملکوت، ولایت و حاکمیت دارد. امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«ولایت ما، ولایت خداست و هیچ پیغمبری جز با اقرار به ولایت ما به نبوّت نرسید.»12

امام هادی(ع) دربارة ایشان فرموده‌اند:

«اوست که (بین تمام موجودات در عالم هستی و نظام آفرینش، به ویژه انسان‌ها) وحدت کلمه و اتّحاد برقرار می‌سازد و نعمت‌ها را کامل می‌کند و خداوند به دست با کفایت او، حق را تحقّق می‌بخشد و باطل را نابود می‌سازد. آری، او همان مهدی و هدایت‌کننده‌ای است که شما عمری انتظارش را می‌کشیدید.» سپس (حضرت) آیة «بقیة الله خیر لکم» را تلاوت نمودند و فرمودند: «به خدا قسم! که بقیة‌الله (و بازماندة حجّت‌های الهی) او است!»

ایشان گفت: عدّه‌ای معتقدند وقتی او ظهور کند، در انقلاب جهانی خود، با مردم با شمشیر سر و کار خواهد داشت. اگر این‌گونه باشد، باید بیشتر مردم جهان را از دم تیغ شمشیر بگذراند. آیا این امر با مهربانی و رأفت پروردگار سازگار است؟

گفتم: طبق آیات قرآن و احادیث، این مطلب کذب محض است و تهمتی است که دشمنان به ایشان روا داشته‌اند. اصلاً دین اسلام، دین عشق و محبّت و عطوفت و مهربانی است و اثبات بخشندگی و مهربانی‌اش این است که در قرآن مجید، خداوند در اوّل هر سوره (غیر از سورة برائت) خود را با صفت رحمان و رحیم معرفی می‌نماید. متأسّفانه بعضی از دوستان نادان هم آن را کارشناسی نشده در کتاب، بیان یا کلام خود ذکر می‌کنند. ایشان بقیةالله و مصلح جهان هستند و اصلاح جامعة جهانی را بر مبنای اعتدال، اصلاح می‌نمایند و این جهان را به عالمی بی‌بدیل مبدّل می‌کنند. خدای متعال انبیاء را برای چنین اهدافی فرستاده بود و اینک وجود مقدّس امام عصر(عج) تکمیل‌کنندة کار انبیاء و به اتمام‌رسانندة آن است. امیرالمؤمنین، علی(ع) می‌فرمایند:

«خداوند رسولانش را به سوی انسان‌ها فرستاد و انبیای خود را یکی پس از دیگری مأمور کرد تا وفا کردن به عهد و پیمان فطرت را از آنها طلب نمایند و نعمت‌های فراموش‌شدة الهی را به آنها یادآور شوند و از راه تبلیغ، دلیل و برهان برایشان بیاورند و گنجینه‌های عقل‌ها را برای آنها فاش کنند.»13

امام صادق(ع) دربارة احتجاج امام عصر(عج) با مسلمانان جهان می‌فرمایند:

«وقتی قائم ما(عج) قیام کند، کتاب خدای تبارک و تعالی را آن‌گوه که هست، تلاوت می‌کند و قرآنی را که امیرالمؤمنین(ع) نوشته، بیرون می‌آورند.»14

ایشان گفت: منظور شما از قرآنی که امیرالمؤمنین علی(ع) نوشته، چیست؟

گفتم: همان کتاب و قرآنی که پیامبر خدا(ص) شأن نزول، تأویل و تفسیر آیات را بیان فرموده و امیرالمؤمنین(ع) آنها را جمع‌آوری کرده‌اند. در این‌باره، امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«هنگامی‌که امیرالمؤمنین علی(ع) از نوشتن قرآن کریم فارغ شدند، آن را به مردم عرضه کردند و فرمودند:

این کتاب خدای تبارک و تعالی است که آن را از دو لوح، چنان‌که خداوند بر محمّد(ص) نازل فرموده، گردآوری کرده‌ام.» مردم (غاصبین ولایت) در جواب او گفتند: ما مصحفی داریم که همة آیات قرآن را در بر دارد و دیگر نیازی به قرآن تو نداریم. آنگاه امیرالمؤمنین(ع)

فرمودند: «به خدا سوگند! دیگر از امروز آن را نخواهید دید. من موظّف بودم وقتی از نوشتن آن فارغ شدم، آن را به شما عرضه کنم تا بخوانید.»

آن قرآن با همان کیفیت، الآن نزد امام عصر(عج) است. ان‌شاءالله وقتی به امر خدای منّان ظهور نمایند، آن را می‌آورند و با آن کتاب با مسلمانان احتجاج می‌نمایند.

ایشان گفتند: چگونه است که برخی می‌گویند تا قیام قیامت، فتنه خواهد بود و وقتی یگانه منجیّ عالم بشریت هم ظهور کند، با هریک از اهل کتاب طبق موازین کتاب خود، رفتار خواهد کرد؟

گفتم: متأسّفانه عدّه‌ای بدون علم و آگاهی سخنی می‌گویند که خلاف آیة قرآن است و کاملاً سلیقه‌ای عمل می‌کنند. قرآن می‌فرماید:

«و با آنها پیکار کنید تا فتنه (و بت‌پرستی و سلب آزادی از مردم) باقی نماند و دین کاملاً مخصوص خداوند گردد. پس اگر (از روش بی‌دینی و نادرست خود) دست برداشتند (ایمان آورند، مزاحم آنها نشوید؛ زیرا) تعدّی جز بر ستمکاران روا نیست.»15

همچنین خداوند در آیة دیگری از قرآن چنین می‌فرماید:

«با این دشمنان سرسخت مبارزه کنید و پیکار را ادامه دهید تا فتنه بر چیده شود و دین به طور یکپارچه برای خدا باشد؛ امّا اگر از راه و روش خود دست بردارند، خداوند به آنچه عمل می‌کنند، آگاه است؛ لذا با لطف و مرحمت خاصّ خود، با آنان رفتار خواهد کرد.»16

در تفاسیر متعدّد اهل تسنّن، مثل «تفسیر آلوسی»، «تفسیر البیان» و همچنین تفاسیر مختلف شیعه از امام صادق(ع) چنین نقل شده است که حضرت فرمودند:

«تفسیر و تأویل این آیه هنوز فرا نرسیده و هنگامی که قائم ما قیام کند، کسانی که زمان او را درک کنند، تأویل این آیه را خواهند دید. به خدا سوگند! در آن موقع، دین محمّد به تمام نقاطی که شب پوشش آرامش‌بخش خود را بر آن می‌افکند، خواهد رسید تا در سراسر زمین، مشرک و بت‌پرستی باقی نماند.»17

همچنین امام باقر(ع) در تفسیر آیة مورد نظر فرمودند:

«هنوز تأویل این آیه نرسیده است. هنگامی‌که تأویل آن بیاید، مشرکان (از مشرکانی که دیگر حرف حق بر آنها تأثیر ندارد) کشته می‌شوند تا (دیگران) به توحید بگرایند. دیگر از شرک اثری نمی‌ماند و آن هنگامی است که قائم ما قیام کند و کافران و منافقان را ریشه‌کن سازد.»18

امام باقر(ع) می‌فرمایند:

«به خدا سوگند! (یاران مهدی) آن اندازه می‌جنگند تا خدا به یگانگی پرستیده شود و به او شرک نورزند.»19

امام صادق(ع) هم می‌فرمایند:

«همة ادیان و مذاهب از روی زمین برداشته می‌شود و جز دین خالص باقی نمی‌ماند.»20

همچنین امام صادق(ع) فرمودند:

«هنگامی‌که قائم قیام نماید، هیچ زمینی نخواهد ماند؛ مگر آنکه در آن ندای شهادتین (أشهد أن لااله الّا الله و أنّ محمّد رسول الله) سر داده خواهد شد.»21

امیرالمؤمنین(ع) علی(ع) دربارة آخرالزّمان چنین فرمودند:

«در آخرالزّمان و شدّت روزگار و گمراهی و جهالت مردم، خدای متعال مردی را بر می‌انگیزد که او را با فرشتگان تأیید می‌کند و با آیات و معجزات یاری نموده و یارانش را محافظت می‌نماید. آنگاه او را بر سرتاسر زمین مسلّط می‌گرداند تا همه خواه ناخواه در برابر او تسلیم شوند. زمین را با قسط و عدل و نور و برهان پر می‌کند و طول و عرض جهان به تسلّط او درمی‌آید. روی زمین، کافری نمی‌ماند؛ جز آنکه ایمان می‌آورد و شخص ناشایستی نمی‌ماند؛ جز اینکه به صلاح و تقوا می‌گراید.»22

ایشان گفت: پس گم‌شدة همة حقیقت‌جویان و گم‌شدگان وادی حیرت و ضلالت، در تمام دوران‌ها وجود مقدّس اوست؟

گفتم: اساساً خداوند گم‌شدة انسان را به طور تکوینی در وجود او قرار داده است. از این‌رو، نوزاد در بدو تولّد گریه می‌کند و دنبال گم‌شده‌اش می‌گردد و فکر می‌کند که سینة مادر، گمشدة او است؛ امّا وقتی تغذیه سالم شد، می‌بیند که به گم‌شده‌اش نرسیده و برای همین باز هم گریه می‌کند. کم کم با رشد جسمی، رشد فکری می‌یابد و می‌بیند که پدر و مادرش از چیزهای دیگری تغذیه می‌کنند. کودک فکر می‌کند که گم‌شده‌اش همان غذایی است که پدر و مادر از آن تغذیه می‌نمایند؛ ولی بعد می‌نگرد که گم‌شده‌اش آن نیست و باز هم گم‌شده‌اش را نیافته است.

وقتی بزرگتر می‌شود، فکر می‌کند گم‌شده‌اش کودکان و بازی کردن با آنهاست؛ ولی پس از مدّتی می‌بیند گم‌شده‌اش آنها هم نیستند. سرانجام او درمی‌یابد که گم‌شده‌اش رفتن به دبستان، راهنمایی، دبیرستان، دانشگاه و بعد کار و اشتغال و... نیست؛ بلکه گم‌شده‌اش فقط خداست و جست‌وجوی آن امری فطری است.

هنگامی که امام عصر(عج) ظهور کند، با انقلاب علمی و فرهنگی، نهضت خود را آغاز می‌کند. ایشان ابتدا عقل‌ها را کامل کرده و مردم جهان را به فطرتشان باز می‌گرداند و ضمیرشان به اصل ولایت متّصل شده و عالم درونشان روشن می‌گردد. آنگاه همه درمی‌یابند که گم‌شده‌اشان خداوند مهربانی است که به طور فطری، توحید و الوهیت او شناخته شده و ذکر او در نای هر موجودی مترنّم است و بدین‌گونه، اسباب هدایت را برای آنها فراهم می‌سازد.

امام باقر(ع) می‌فرمایند:

«زمانی که قائم ما قیام کند، دست (مبارکش) را بر سر بندگان می‌گذارد، عقل آنان را جمع و از پراکندگی خلاص می‌کند و اخلاقشان کامل می‌شود.»23

امام صادق(ع) در این زمینه می‌فرمایند:

«او را قائم می‌گویند و مهدی؛ زیرا که مردم را به امری که از آن گم‌شده‌اند، هدایت می‌کند و بدین جهت قائم است که به حق قیام می‌کند.»24

امام هادی(ع) هم فرموده‌اند:

«او کسی است که وحدت کلمه ایجاد می‌کند، نعمت‌ها را کامل می‌سازد. خداوند حق را به دست او تحقّق می‌بخشد و باطل را نابود می‌کند. او مهدی منتظر شماست.» آنگاه این آیة شریفه را تلاوت فرمودند:

«بقیّةالله برای شما بهتر و نیکوتر است»،25 سپس فرمودند:

«به خدا سوگند که بقیّةالله (تنها بازمانده از حجّت‌های الهی) او است.»26

همچنین امام صادق(ع) فرموده است:

«(او) طبق سنّت رسول خدا(ص) رفتار می‌کند و آنچه از نشانه‌های جاهلیت باقی باشد، از میان برمی‌دارد و پس از ریشه کن کردن بدعت‌ها، اسلام را از نو به اجرا می‌گذارد.»27

آری؛ وجود مقدّس حضرت بقیةالله، مهدی موعود(عج) سرمایه‌ای خاصّ و خالص است که خدای متعال او را برای گروه یا قشر خاصّی قرار نداده است. او می‌آید تا جهانیان را از هر شرک و کفر، الحاد، فساد و ظلم نجات دهد و با وحدت و اتّحادی که در عالم به وجود می‌آورد، همة مردم یکپارچه به سوی توحید و یگانه‌پرستی که دین و عدالت است، به پیش روند.

و عالم معنا و نورانی و روحانی را یکی پس از دیگری فتح نمایند و به سرقلّة بندگی، عبودیت و کمال که ماحصل آفرینش است، دست یابند.

امام سجّاد(ع) هم در حدیثی فرموده‌اند:

«وقتی که قائم ما قیام کند، خداوند (متعال) از همة مؤمنان آفت و ضعف را برمی‌دارد و نیرو و قوّتشان را به آنها برمی‌گرداند (به سنّ جوانی خود برمی‌گردند).»28

آری. هنگامی‌که به برکت ظهور امام زمان(عج) عقل مردم کامل شد و از آفت‌ها و ضعف‌های روحی و جسمی رهایی یافتند، خود را در چارچوب دین و ولایت قرار داده و به فطرت اصلی خود که خداوند وجودشان را به آن سرشته بود، بازمی‌گردند. سپس با یاری و قدرت الهی بر روح و جان خود مسلّط می‌شوند و همگی به امام زمان بر حقّشان روی آورده و لبّیک می‌گویند. اینان با پیروی و تأسّی به آن امام مهربان، به اوج بندگی و عبودیت می‌رسند. در زمان ظهور آن امام عزیز، برکت‌ها آن‌قدر زیاد می‌شود که هرگز کسی به دیگری نیاز نخواهد داشت.

امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«زمانی که قائم ما قیام کند، زمین به نور پرودرگار خود روشن می‌گردد و بندگان از نور خورشید بی‌نیاز می‌شوند و تاریکی برطرف می‌گردد. یک مرد آن‌قدر در زمان حکومت آن حضرت عمر می‌کند که دارای هزار فرزند می‌شود؛ به گونه‌ای که همة آنها پسر می‌باشند. زمین گنج‌های خود را ظاهر می‌سازد و مردم آن گنج‌ها را می‌بینند و مردی از شما به دنبال کسی می‌گردد که مال به او بدهد و صله نموده یا زکات دهد؛ امّا کسی که از او دریافت کند، یافت نمی‌شود؛ زیرا مردم به فضل خدا غنی خواهند شد (و دیگر فقیر و مستمندی یافت نخواهد شد).»29

خدای رحیم و مهربان چنین چیزی را برای بندگانش می‌خواهد؛ ولی صد افسوس که مردم جهان همگی در خواب غفلت فرورفته و با غفلت و قطع ارتباط با تنها حقیقت موجود در عالم، خود را از سرمنشأ همة مواهب الهی محروم کرده‌اند.

ایشان گفت: من از شما صمیمانه تشکّر می‌کنم که با سعة صدر به سؤالات من پاسخ کافی و شافی دادید و مرا وارد دنیایی از انوار روح‌افزای حقیقت و معنویت نمودید که تمام آنها از ناحیة اولیای راستین و حجّت‌های الهی بر خلق؛ یعنی خاندان عصمت و طهارت(ع) و به خصوص امام عصر و زمانم، حضرت بقیّة‌الله الاعظم(ع) بر من تابیده است. من

هرگز نمی‌توانم شکر این نعمت عظیم را به جا بیاورم؛ چون می‌دانم چقدر مشتاق ظهور حضرت صاحب‌الزمان(عج) هستید. امیدوارم جزا و پاداش شما، فرج موفورالسّرور و مقدّس حضرت مهدی(عج) باشد. امیدوارم که خداوند توفیق این ارتباط معنوی با جنابعالی را بر بنده استمرار بخشد.

گفتم: بنده هم از شما تشکّر نموده که محقّقانه و بدون تعصّب مباحث را دنبال کردید و همین امر باعث گردید که نور مهدویت در اعماق قلب شما بتابد و حجاب‌های ظلمانی را از روی قلب شما کنار زده و پر پرواز شما را بگشاید و بحمدالله و المنّه تولّدی دوباره به شما عنایت فرماید. امیدوارم همواره در مسیر صراط مستقیم الهی و سبیل الله30 که همانا صراط و راه اهل‌بیت(ع) و امام زمان(عج) است، مستدام باشید.

پی‌نوشت‌ها: