مريم محبّی
ایرانی، جنس ایرانی بخر! یادتان هست زمانی این شعار یکی از مهم‌ترین تبلیغات رسانه‌های ما بود و روی بیلبوردهای شهرها یا روی کالاهای مختلف یا در روزنامه‌ها و... این جمله را می‌دیدیم؟ اگرچه چند وقتی هست که دیگر کمتر شاهد این تبلیغ هستیم، امّا کالای ایرانی بهانة خوبی بود تا باز هم با شما هم‌صحبت شویم:
خانم ابراهیمی، 39 ساله است و می‌گوید: راستش ما هم دوست داریم از جنس ایرانی استفاده کنیم؛ امّا من در چند باری که امتحان کرده‌ام، به جز چند بار، خیلی راضی نبوده‌ام؛ مخصوصاً در مورد لوازم برقی و آشپزخانه. عمرشان از گارانتی‌هایشان هم کوتاه‌تر است! خدمات پس از فروششان هم که قربانشان بروم دنبال این هستند که با هزار و یک بهانه به تو خدمات ندهند؛ مثلاً یک بار به من گفتند که نمی‌توانیم دستگاهتان را رایگان تعمیر
کنیم؛ چون ضوابط گارانتی را رعایت نکرده‌اید و جسم سفت درون آب‌میوه‌گیری ریخته‌اید. وقتی گفتم موقع گرفتن آب هویج این بلا سر دستگاه آمده، با پوزخند گفتند، خب هویج سفت است دیگر!
آقای رمضانی، فروشگاه لوازم منزل دارد. وقتی از او می‌پرسیم که فروش اجناس ایرانی بهتر است یا خارجی، می‌گوید بستگی به جنسش دارد و بعد هم می‌گوید:
دربارة لوازم برقی، مردم معمولاً دنبال جنس خارجی‌اند؛ چون جوابشان را پس داده‌اند و مردم هم راضی‌اند؛ امّا به بعضی از تولیدات ما نمی‌شود اطمینان کرد؛ چون معمولاً تقلیدی‌اند و تنوّع کمتری هم دارند و از آنجا که اکثر کالاهای مورد نیاز منزل، قیمت بالایی دارند، مردم هم ترجیح می‌دهند جنسی بخرند که برایشان کار کند و ارزش پولی را که می‌دهند، داشته باشد. البتّه در چند زمینه هیچ جای جهان اجناسش به پای تولیدات ما نمی‌رسد. مثل همین فرش. نه فقط ما، بلکه در همه جای دنیا مردم دنبال فرش ایرانی دستبافتند؛ چون هر چقدر هم برایش بپردازی، ارزشمند است. آن‌قدر هم تنوّع طرح و رنگ دارد که هر سلیقه‌ای را جوابگو باشد. اگرچه چند وقتی است نمونه‌های خارجی‌اش هم آمده، امّا مردم هنوز هم دنبال فرش ایرانی‌اند یا در مورد سرویس‌های چوب و پارچه هم مردم معمولاً از جنس‌های ایرانی استقبال می‌کنند.
محدّثه را در بازار کفش می‌بینم و می‌گوید:
مرا بکشند هم کفش غیر ایرانی نمی‌پوشم! سال‌های اوّل ما هم مثل همه کفش های خوشگل و ارزان چینی که وارد بازار می‌شد، می‌خریدیم؛ امّا بعد از مدّتی دو برابر آن را خرج دوا درمان آسیب‌هایی که ناشی از این کفش‌های غیر استاندارد بود، کردیم. در زمینة یک سری از لباس‌ها و خوراک هم به نظرم محصولات ایرانی کیفیت بدی ندارند؛ مثلاً برنج و چای ایران که در همة دنیا معروفند، در بازار کمیاب‌تر از خارجی‌ها هستند و حتّی برخی تولیدکننده‌های داخلی هم روی بسته‌های چای می‌زنند صد درصد خارجی، انگار که این خیلی خوب است!
نمی‌دانم کسانی که این‌قدر شعار می‌دهند جنس ایرانی بخریم، چرا اجازه می‌دهند این‌همه واردات غیر اصولی داشته باشیم که نتیجه‌اش بشود ورشکستگی خیلی از تولیدکننده‌های داخلی؟! نمونه‌اش پدر خود من. تولیدی‌اش به خاطر این‌همه جنس های چینی و ارزان قیمت ورشکست شد.
سیّد مراد، میوه‌فروشی بزرگی دارد و در مغازه‌اش در هر فصلی، هرچه بخواهی، می‌توانی گیر بیاوری. می‌گوید:
سال‌های قبل، معمولاً هرچه میوه در مغازه داشتیم، محصولات شهرهای مختلف کشورمان بود؛ امّا الآن خیلی از میوه‌ها خارجی‌اند که از جاهای مختلف وارد می‌شوند. به نظر من که همه‌شان شیمیایی‌اند و عطر و طعم و رنگ میوه‌های خودمان را ندارند؛ امّا مردم می‌خرند. ما قدیمی‌ها که ترجیح می‌دهیم در هر فصلی میوة خودش را بخوریم. حتّی شنیده‌ام که دکترها هم همین را می‌گویند. قربان قدرت خدا بروم که همة کارهایش حساب و کتاب دارد. در فصل‌های گرم، میوه‌های خنک که طبع سرد دارند، زیاد می‌شود و در فصل‌های سرد هم میوه‌هایی که ویتامین دارند و برای فصل سرما لازمند؛ امّا الآن در اوج گرما هم
می‌توانی بیایی پرتقال بخری! تازه خیلی از میوه‌هایی را هم که می‌آوریم و می‌فروشیم. من به شخصه تا چند سال پیش به چشم ندیده بودم!
بعد می‌خندد و می‌گوید: همه‌شان مزه آب می‌دهند!
اکثر مردم حرفشان این بود که اگر اجناس کیفیت خوبی داشته باشند، ترجیح می‌دهند جنس ایرانی بخرند؛ حتّی اگر قیمتش از نمونه‌های خارجی بالاتر باشد. تولیدات و واردات و صادرات اگر بر اساس اصول باشد و به اقتصاد تولیدکنندگان آسیب نزند، خیلی هم مورد پذیرش قرار می‌گیرد و پیرو اصل مزیّت نسبی در اقتصاد، به کشورها کمک هم می‌کند. نکتة حائز اهمّیت این است که یادمان باشد، حمایت از تولیدات داخلی، به نوعی تضمین اشتغال آیندة فرزندان خودمان است.
در نهایت یاد یکی از طنزهای مجلّة «گل آقا» افتادم که اگرچه قدیمی است، امّا گفتنش خالی از لطف نیست:
- آقا برنج خوب چي داري؟
- صدري تايلندي! خيلي عالي دارم!
- روغن كرمانشاهي داري؟
- نه، روغن تركيه‌اي و هلندي داريم!
- اين پنيرها مال كجاست؟
- دانمارك!
- سيگار چي داري؟
- غير از سيگار بهمن، هرچه بخواهي.
- ببخشيد، جنس ايراني چي داريد؟
- راستش تا ديروز تله‌موش داشتيم كه تمام شد؛ ولي مرگ موش انگليسي داريم!1
پی‌نوشت:
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. «گل آقا»، سال سوم، شمارة ۹۶.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑