مريم ضمانتی یار
باد ملايمي مي‌وزيد و كشتي آرام بر روي «دجله» به سوي «بغداد» پيش مي‌رفت. مسافران هر كدام به كار خودشان مشغول بودند و محمّد دل‌نگران و آشفته بالاي سر پدرش، ابراهيم بن مهزيار اهوازي نشسته بود.
ابراهيم در تب شديد مي‌سوخت و تا رسيدن به بغداد از دست محمّد كاري ساخته نبود. در كشتي طبيبي نبود و ناخداي كشتي نيز نگران حال مسافرش بود. محمّد دست داغ و تب‌دار پدرش را در دست گرفت و گفت: كاش كاري از دستم ساخته بود.
ابراهيم بن مهزيار، كه به سختي نفس مي‌كشيد، بريده بريده گفت: اين تب و بيماري علامت رسيدن مرگ است. من از اين بيماري جان سالم به در نمي‌برم.
محمّد آشفته با گريه گفت: نه پدر... نه... تو زنده مي‌ماني. به زودي به بغداد مي‌رسيم و تو را به نزد بهترين طبيب شهر مي‌برم. فقط كمي درد و تب را تحمّل كن...
ابراهيم كه به زحمت چشمانش را باز نگه مي‌داشت و به سختي نفس مي‌كشيد، گفت:
گوش كن... من حال خودم را مي‌فهمم... من به بغداد... نمي‌رسم... پس... خوب گوش كن مي‌داني كه همراه من... همراه من مقدار...آخ... آخ...
محمّد ناله كرد: پدر آرام باش...
ابراهيم چشم باز كرد:
گوش كن... مقدار زيادي از اموال... مردم... «اهواز»... همراه من است كه متعلّق به امام هستند... از خدا بترس و آنها را به صاحبش برسان... من... من زنده نمي‌مانم تا خودم...
محمّد التماس كرد:
نه پدر... نمي‌خواهم وصيّت كني... زنده مي‌ماني و خودت...
ابراهيم گفت: آرام باش. مرگ من نزديك است... بعد به زحمت نامه‌اي را از جيب لباسش در آورد و به محمّد داد و گفت:
اين نامه علامت و نشانه‌اي است. هر كس در بغداد به سراغ تو آمد و از آن به تو خبر داد، اين اموال را به او برسان تا به دست امام برساند.
محمّد نامه را گرفت و دستان پدر را با گريه بوسيد: چشم پدر... ابراهيم گفت: اينها امانت مردم هستند... مردم به من اعتماد كردند، اعتماد آنها را سلب نكن... محمّد با گريه جوابي نداد... نفس ابراهيم به شماره افتاد و قبل از آنکه محمّد فرصت كند حرف ديگري بزند، از دنيا رفت...
فرياد و شيون محمّد اهل كشتي را متوجّه او كرد. همه به طرفش دويدند؛ ولي كاري از دست كسي ساخته نبود. كشتي هنوز تا بغداد راهی طولاني در پيش داشت و محمّد ديگر كاري به بغداد نداشت. او بايد پدرش را به زادگاهش «اهواز» برمي‌گرداند و به خاك مي‌سپرد.
مسافران كشتي او را دلداري داده و از پيكر بي‌جان ابراهيم دور كردند و پيكر ابراهيم به جاي مناسبي منتقل شد تا كشتي به بغداد برسد.
٭ ٭ ٭
محمّد پيكر پدر را در اهواز به خاك سپرد و اموال امانت را برداشت و براي انجام وصيّت پدر راهي بغداد شد. هنگامي كه به بغداد رسيد، خانه‌اي رو به شط اجاره كرد و اموال مردم را به آن خانه برد و منتظر ماند تا آنچه پدر گفته بود، عملي شود و كسي به سراغش بيايد و از آن نامه خبر دهد؛ امّا روزها از پي هم مي‌گذشت و هيچ اتّفاقي نمي‌افتاد. آرام آرام با گذشت زمان و كم‌رنگ شدن غم مرگ پدر و دوري از خانواده و نيامدن كسي از جانب امام، آن‌همه پول و پارچه و جنس محمّد را دچار وسوسه مي‌كرد. پدر از دنيا رفته بود. كسي سراغ نامه را نمي‌گرفت و هيچ كس هم از جا و مكان او خبر نداشت. بارها تصميم گرفت حالا كه كسي نيامده اموال را بار كشتي كند و به «بصره» برود و آنجا آنها را بفروشد و... امّا نيرويي از درون از او مي‌خواست كه به وصيّت پدرش عمل كند: از خدا بترس و اموال را به صاحبش برسان...! روزها او بود و امواج شط و آسمان آبي بغداد و سكوت خانه‌اي پر از دينار و درهم و پارچه‌هاي نفيس و...، كسي كه نمي‌آمد
تا آنها را تحويل بگيرد.
٭ ٭ ٭
صبح زود تصميمش را براي رفتن قطعي كرد و به دنبال پيدا كردن كشتي‌هاي عازم بصره آمادة حركت شد. مدّت‌ها از مرگ پدر و توقّف او در بغداد مي‌گذشت و خبري از جانب امام نبود. لباسش را پوشيد و به طرف حياط رفت تا محلّ حركت كشتي‌ها به سوي بصره را پيدا كند كه ناگهان كسي در خانه را كوبيد. جا خورد. اين اوّلين باري بود كه كسي سراغ او را مي‌گرفت. با خودش فكر كرد چه كسي مي‌تواند باشد؟! به سرعت به سمت در رفت و در را باز كرد.
مردي ميانسال و بلند‌قامتی ديد كه پشت در ايستاده بود. سلام كرد. مرد پاسخ سلام او را داد و گفت: محمّد بن ابراهيم بن مهزيار تو هستي؟
جواب داد: بله خودم هستم. مرد گفت: اين نامه مال شماست. مي‌ايستم تا جواب بدهيد.
محمّد با تعجّب به او و نامه نگاه كرد. در اين شهر غريب اين مرد او را به نام مي‌شناخت و برايش نامه آورده بود. پرسيد: نامه از طرف چه كسي است؟ مرد جواب داد: باز كنيد، متوجّه مي‌شويد.
محمّد گفت: آخر تو كه هستي؟ نام مرا از كجا مي‌داني؟ من در اين شهر غريبم. مرد سكوت كرد. محمّد با عجله نامه را گشود و آن را كه به خطّي خوش و زيبا نوشته شده بود، خواند و ياد وصيّت پدر افتاد.
در نامه تمام مشخّصات اموالي كه پدرش هنگام مرگ به او سپرد، ذكر شده بود. حتّي جزئيّاتي كه خودش هم از آنها بي‌خبر بود. مثل رنگ پارچه‌ها و نقش سكّه‌ها. لحظاتي به فكر فرو رفت و صداي پدرش در گوشش پيچيد: از خدا بترس و اين اموال را به صاحبش برسان. اين نامه علامت و نشانه‌اي است هر كس در بغداد از آن به تو خبر داد، اين اموال را به او برسان...
با عجله به اتاق رفت و نامه‌اي كه پدرش به او داده بود، گشود. تمام اطّلاعات و مشخّصات درون آن با نامه‌اي كه مرد آورده بود، كاملاً مطابق بود. ديگر لحظه‌هاي جاي ترديد نبود. رفت و تمام اموال مردم را و هر چه كه پدرش به او سپرده بود، آورد و به آن فرستاده داد و نامه را برداشت تا با خود داشته باشد. مرد هم بدون هيچ حرفي اموال را گرفت و رفت.
٭ ٭ ٭
بعد از آن روز، روزها كنار شط قدم مي‌زد و انتظار مي‌كشيد. پولي كه به همراه داشت، رو به اتمام بود و نمي‌دانست چه كند. آيا بايد به اهواز برمي‌گشت و به جاي پدر مي‌نشست؟ امّا با كدام اجازه... كنارة شط ديگر مثل روزهاي اوّل برايش زيبايي نداشت. خودش هم نمي‌دانست اين دلتنگي از كجا به سراغش آمده است. سرگردان بود. شب كه خسته از قدم زدن در كنارة شط به خانه برمي‌گشت با خودش فكر مي‌كرد، امروز هم گذشت و كسي به سراغم نيامد. فقط همان يك‌بار؟! من كه همة اموال مردم را بدون كم و كاست تحويل دادم... شايد هم به خاطر اينكه تصميم داشتم با اموال مردم اينجا بمانم و خوش باشم، آقا از من دلگير شده. پس من قابل اعتماد نيستم... كاش حتّي يك لحظه هم اين فكر به سراغم نيامده بود...
بعد از ظهر ملايمي بود و شط آرام و زيبا زير آسمان آبي بغداد پيش مي‌رفت و چند پرنده آن دورها پرواز مي‌كردند. دلتنگ‌تر از آن بود كه فكرش را مي‌كرد. چشمانش پر از اشك شد. نگاهي به دوردست افق، آنجا كه دسته‌ای پرنده پرواز مي‌كرد، انداخت و آهي كشيد: خدايا! خودت مرا از اين سردرگمي نجات بده. بايد بروم يا بمانم؟!
هنوز جملات در ذهنش مرور نشده بودند كه متوجّه سواري شد كه از دور به سويش مي‌آمد. دلش فرو ريخت. ايستاد. سوار به او كه رسيد، جلو آمد. دهانة اسبش را كشيد. اسب ايستاد. جواني خوش‌چهره بود؛ ولي محمّد او را نمي‌شناخت. پرسيد: محمّد بن ابراهيم بن مهزيار اهوازي تو هستي؟
شنيدن نامش از زبان يك غريبه دلش را لرزاند. با شادماني گفت: بله خودم هستم. جوان نامه‌اي را كه در دست داشت به او داد و گفت: اين نامه براي شماست. جواب هم نمي‌خواهد. خداحافظ...
صبر نكرد تا محمّد حرفي بزند. سر اسب را گرداند و به سرعت از او دور شد.
محمّد با دستاني كه از شوق مي‌لرزيدند، نامه را باز كرد. قطرات اشك مانع از ديدن خطوط نامه مي‌شد. از اينکه خبر دل‌تنگي‌اش به امام رسيده بود، احساس غرور و سرور مي‌كرد. همان خطّ آشنايي كه نامة قبلي نوشته شده بود را ديد:
اي محمّد! تو را به جاي پدرت منصوب كرديم... خدا را شكر كن.
همان‌جا كنار شط زانو زد و سر به سجده گذاشت. تمام صورتش پر از اشك شده بود... امام زمان(عج) او را به وكالت خود و جانشيني پدرش پذيرفته بود...
٭ ٭ ٭
محمّد مسرور از وكالت امام عصر(عج) از بغداد به اهواز برگشت و پنج سال تمام به عنوان وكيل حضرت، اموال مردم را جمع‌آوري مي‌كرد و از اهواز به بغداد مي‌برد و به عثمان بن سعيد مي‌داد و به بهانة نامه‌ها و سؤالات مردم حدّاقل نامه‌ها و خطّ امام را زيارت مي‌كرد.
با مرگ عثمان بن سعيد اوّلين نايب خاصّ امام زمان(عج) و وكيل حضرت و واسطة او با شيعيان، نامه‌اي از امام زمان(عج) به دست وكلاي حضرت در شهرها رسيد كه خطاب به محمّد پسر عثمان نوشته شده بود:
محمّد بن عثمان! پدرت سعادتمندانه زندگي كرد و نيكو از جهان رفت. خدا رحمتش كند و او را به اوليا و دوستدارانش ملحق سازد. خداوند رويش را سفيد و درخشنده گرداند و لغزش‌هايش را ببخشد. ما و شما در اين حادثه دچار غم و اندوه شديم. از كمال سعادت او بود كه خداوند فرزندي چون تو به او عنايت فرموده است كه در جايش بنشيني و منصب او را بر عهده بگيري و از خدا برايش طلب رحمت كني...
محمّد آمادة نماز بود كه در زدند. بعد از دريافت رونوشتي از نامة مربوط به مرگ عثمان و جانشيني پسرش بي‌صبرانه منتظر نامه‌اي از امام بود كه رسيد. حضرت نوشته بود:
اي محمّد! غمگين مباش! خداوند پسر او - عثمان - را حفظ كند. او مانند پدرش مورد اعتماد ماست و در جاي او نشسته است. طبق امر و دستور ما امر مي‌كند و به فرمان ما عمل مي‌كند. خداوند او را تأييد فرمايد. پس تو هم گفتة او را قبول كن و نظر مرا دربارة او بدان.