به من بگو عزیزم!

پژواک

هوی با توام...!

نخندید! اینها اصطلاحاتی است که این روزها زیاد می‌شنویم؛ در خیابان، مدارس، فیلم‌ها و سریال‌ها و حتّی در محیط خانواده. اصطلاحاتی که بین جوانان و نوجوانان شایع‌تر است و به کارگیری آنها نوعی حسّ باحال بودن(!) به شخص می‌دهد و معمولاً هم کسی که آنها را استفاده نکند، به طعنه، «پاستوریزه»، «سپاسگزارم» و... خوانده می‌شود؛ امّا وقت آن رسیده که دیگر با این نوع ادبیات خداحافظی کنیم. از این پس، به جای این الفاظ، از الفاظ دیگری که در ادامه خواهیم دید، استفاده کنیم.

معمولاً اوّلین نقطة شروع یک مکالمه، صدا زدن طرف مقابل است. وقتی این نقطة شروع، آنقدر به دور از ادب و احترام باشد، نمی‌توان توقّع چندانی از ادامة آن داشت! ما قصد نداریم به شما بگوییم از فلان عبارات و اصطلاحات خاص استفاده کنید؛ بلکه فقط می‌خواهیم چند راهکار ساده به شما آموزش دهیم.

اوّلین راه همان است که امام محمّد باقر(ع) می‌فرمایند: «با مردم به زیباترین شیوه‌ای که دوست دارید آنها با شما سخن بگویند، صحبت کنید.»1 به زبان دیگر، آنچه را برای خود می‌پسندی، برای آنها هم بپسند. به نظر، این یکی از بهترین معیارها باشد؛ زیرا تمام انسان‌ها برای خودشان شخصیت بالایی قائلند!

راه دوم، راهی است که رسول خدا(ص) پیش روی ما قرار داده‌اند: «او را به نام و عنوانی بخوان که خوش‌تَرش می‌آید.»2 هر چند این حدیث دربارة زوجین بیان شده، امّا قابل استفاده برای تمام روابط است و معنایش هم روشن: اطرافیانمان را آن‌طور که دوست دارند، صدا بزنیم؛ مثلاً اگر شخصی اسمش را دوست ندارد، سعی کنیم او را به همان اسمی که دوست دارد، صدا بزنیم و درباره‌اش قضاوت نکنیم. مثلاً اگر دوست دارد نامی خلاف سلیقة ما صدایش بزنیم، او را مسخره نکنیم یا نگوییم بعد از مدّت‌ها یاد تغییر اسم افتاده است! یا اگر کسی از صفتی خوشش می‌آید، آن صفت را برایش به کار ببریم.

راه سوم و راه آخر هم، چیزی است که عقلمان به ما می‌گوید؛ دیگران را طوری صدا بزنیم و خطاب قرار دهیم که باعث بهبود روابط و صمیمیت بیشتر شود. نامی که شنونده از آن احساس افتخار کند و احترام متقابل را به ارمغان آورد، عنوانی که شأن مکان و زمان را هم در بر بگیرد؛ مثلاً اگر یک زن و شوهر در خانه عنوان‌های محبّت‌آمیزی، مثل عزیزدلم یا عشقم به کار می‌برند، همان‌ها را در مهمانی‌ها یا محیط کار استفاده نکنند یا برعکس اگر در محیط‌های رسمی بسیار محترمانه یکدیگر را خطاب قرار می‌دهند، مثلاً از نام خانوادگی یکدیگر استفاده می‌کنند، همان‌ها را در منزل هم استفاده نکنند. فراموش نکنیم که رفتار ما، الگوی عملی و کارگاه آموزشی کودکان ما نیز هست.

دو نکته

1. این مسائل شاید به نظر کم‌اهمّیت جلوه کند یا حتّی اصلاً به چشم هم نیاید، امّا در نتایجی که این رفتارها بر روح و روان و به طور کلّ، بر زندگی اجتماعی ما دارد، نباید تردید کرد. در روایتی آمده است که یکی از عوامل سلامت و خلوص یک رابطه، این است که دیگری را به بهترین نامی که دوست دارد، صدا بزنیم؛3

2. داشتن رفتارهای سالم اجتماعی و ساختن یک جامعة مطلوب، از خانه‌های ما شروع می‌شود. پدر و مادر، خواهر و برادر، همسر و فرزندان کسانی هستند که ما هر روز با آنها ارتباط داریم و در نهایت این ما هستیم که جامعه را می‌سازیم. قدم اوّل را از همین‌جا باید برداشت.

پی‌نوشت‌ها: