درگیری انبیاء و اولیاء در عالم برسرتشکیل ملک عظیم

سخنرانی آیت‌الله سیّد مهدی میرباقری

تقسیم‌بندی مردم از نظر قرآن

خداي متعال در «قرآن»، در يك مورد، آن هم در سورة مباركة «هل أتي»، داستان دسته‌بندي مردم را به دو گروه بیان می‌کند؛ یک دسته كفّار كه نعمت هدايت امام را كفران كردند و دستة دیگر هم ابرار و نيكان كه شاكر نعمت امام بودند و همچنین عاقبت سوء كساني را كه از امام فاصله گرفتند و در دنيا نتوانستند شاكر نعمت امام باشند، بیان می‌کند، زیرا از نظر قرآن بالاترين نعمت و بلكه نعمت حقيقي نعيم، امام(ع) است و اين نعمتي است كه خداي متعال نسبت به كفران آن، بر انسان سختگيري مي‌كند.

در اين وادي كه ما هستيم و در برهوت اين عالم، اگر امام نبود، همه سرگردان بودند. آنهايي كه كاری با امام ندارند و كار خودشان را مي‌كنند، حتّی اگر بر حسب ظاهر مشغول عبادت هم باشند، كفران نعمت امام را كرده و جزو كافران مي‌شوند؛ امّا آنهايي كه در اين وادي دنيا دنباله‌روی امام مي‌شوند و با امام سير مي‌كنند، به مقصد مي‌رسند و در زمرة شاکران قرار می‌گیرند.

در اين سوره، از اين دو جمعيت گفت‌وگو شده؛ آنهايي كه كفران امام را كردند و آنهايي كه دنبال امام حركت كردند و به مقصد رسيدند، يك عدّه مي‌شوند كفّار و يك عدّه هم مي‌شوند ابرار. ابرار آنهايي هستند كه در عالم دنيا با امام راه رفتند و شاكر نعمت امام بودند، دست به دست امام دادند و همة قواي خود را با امام همراه كردند، «كُونُوا مَعَ الصَّادِقين‏»؛1 يعني با امامشان در اين عالم سير مي‌كنند؛ طوري در عالم راه می‌روند كه هيچ چيز آنها را از امام جدا نمي‌كند و نور امام در وجود آنهاست. خداي متعال توضيح مي‌دهد که ابرار چگونه مورد لطف و عنايت امام قرار مي‌گيرند و چگونه عباد الله كه ائمّه(ع) هستند، از آنها دستگيري مي‌كنند.

بیان ملک کبیر در قرآن و حضور ملائکه در آن

در اين سوره براي يك بار در قرآن، از مطلبي پرده برداشته شده و آن «ملك كبير» است. ملك كبير، ملك امام(ع) است و امام مالك ملك كبير است و البتّه محبّان ائمّه(ع) و دوستان و شيعيان ائمّه(ع) هم به اين ملك كبير راه داده مي‌شوند و آنها هم براي خودشان در اين ملك كبير امام(ع) جايي دارند؛ بنابراین در روايات ما، در توضیح ملك كبير و بیان خصوصيات آن فرموده‌اند كه مؤمنان وقتي در بهشت وارد اين ملك مي‌شوند و اين باب به رويشان باز مي‌شود، وارد ملك امام مي‌شوند كه ملك كبير است.

فرمود در آنجا، مؤمنان براي خودشان حاجب و دربان دارند؛ به طوري كه اگر ملائكه هم مأموريتي یا كاري با مؤمن داشته باشند، بدون اجازة او وارد ملك مؤمن نمي‌شوند و ملائك هم بايد اجازه بگيرند.2

ملك كبير امام همين است؛ يعني همة كائنات در اختيار او است. در اين ملك، ملائكه بدون اذن امام هيچ كاري نمي‌كنند و همه در خدمت امام هستند. ملائكه وقتي مي‌خواهند به سراغ مأموريت‌هاي خودشان بروند، به محضر امام مي‌آيند و اجازه مي‌گيرند؛ اینها كارگزاران ملك كبير امام هستند. جای تعجّب هم ندارد؛ داستان حضرت سليمان(ع) در قرآن هست. نمي‌خواهم بگويم که ملائكه براي حضرت سليمان(ع) كار نمي‌كردند؛ امّا قرآن در مورد ملك حضرت سليمان(ع) مي‌گويد كه ملك خيلي گسترده‌اي بود؛ خود ايشان از خدا درخواست كرد كه خدايا! به من حكومتي بده که به هيچ كس ديگري اين‌چنين قدرت و ملكي ندهي:

«قالَ رَبِّ اغْفِرْ لي‏ وَ هَبْ لي‏ مُلْكاً لا يَنْبَغي‏ لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدي إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّاب‏»3

خداي متعال هم به او حكومتي داد که بادها و شياطين مسخرّش بودند، شياطين براي حضرت كار مي‌كردند، خداي متعال آنهـا را مهار زده بود و در خدمت حضرت سليمان(ع) تخلّف نمي‌كردند، شياطین كه اهل تخلّف هستند، امّا اينجا تخلّف نداشتند و تحت فرمان بودند.

در ملك امام(ع) همة ملائكه تحت فرمان امام و كارگزاران ایشان هستند و بدون اذن امام، كمترين تخلّفي نمي‌كنند. اگر مؤمن دنباله‌روی امام بود و با او همراه شد، وارد اين ملك كبير مي‌شود که وادي ايمن است؛ نه فقط شياطين حقّ تصرّف ندارند؛ بلكه ملائكه هم در آنجا بدون اذن امام قدم از قدم بر نمي‌دارند.

بنابراین فرمود هنگامی که مؤمن وارد بهشت و به عبارتی دیگر باغستان‌ها و ملك خودش مي‌شود، ملائكه وقتي مي‌خواهند به محضر مؤمن، بيايند بايد اجازه بگيرند و بدون اجازة مؤمن حقّ ورود ندارند. اگر انسان به امام رسيد، وارد ملك كبير می‌شود و اگر هم نرسيد، اين‌طور است كه شياطين هم از ما اجازه نمي‌گيرند.

اگر شما از مملكت امام بيرون آمديد، شياطين هم بدون اجازة شما تاخت و تاز مي‌كنند و مي‌آيند تا نفس انسان را مسّ و وسوسه كنند؛ امّا اگر انسان وارد ملك كبير امام شد، در آنجا نه تنها ملائكه بدون اذن انسان كار نمي‌كنند، بلكه حافظ انسان نیز مي‌شوند. خداي متعال مي‌فرمايد:

«إِنَّ الَّذينَ قالُوا رَبُّنَا اللهُ‏ ثُمَ‏ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلاَّ تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتي‏ كُنْتُمْ تُوعَدُون‏؛4

کسانی که قبول كردند تحت تربيت خدا قرار بگيرند و ربّشان خدا باشد و با ربوبيّت خدا راه بروند و خودشان در دنيا برنامه‌ريزي نكنند. سپس پاي اين حرف ايستادند و در راه خدا استقامت نمودند، ملائكه بر ايشان نازل مي‌شوند که: نه نگران باشيد و نه خوف داشته باشید و نه غصّه بخوريد. بشارت باد بر شما آن بهشتي كه به شما وعده داده شده که در انتظار شماست!»

بعد به آنها مي‌گويند:

«نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ وَ لَكُمْ فيها ما تَشْتَهي‏ أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فيها ما تَدَّعُونَ؛5

ما در دنيا هم، دوست و همراه شما بوديم؛ امّا شما ما را نمي‌ديديد.»

اين آية قرآن در باب ائمّه(ع) تفسير شده و فرموده‌اند ملائكه در دنيا هم به خانة ما رفت و آمد مي‌كنند و در خانه، با فرزندان ما همبازي مي‌شوند. اين دربارة امام است؛ امّا نسبت به مؤمنان حدّاقلش اين است که فرمود در موقع رفتن از دنيا، پرده برای مؤمنان كنار مي‌رود و ملائكه را مي‌بينند، آنگاه ملائكه به آنها بشارت مي‌دهند كه نگران آيندة خود نباشيد؛ چراکه تضمين شده است، نسبت به گذشته هم غصّه نخوريد؛ غصّه از آنها برداشته مي‌شود. بعد به آنها مي‌گويند:

ما در دنيا، با شما و محبّ شما بوديم؛ امّا شما نمي‌ديديد «نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا؛ در آخرت هم با شما هستيم.

علي بن ابراهيم روايتي را در تفسيرشان نقل كرده‌اند كه حضرت فرمودند:

«نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قال كنا نحرسكم‏ من‏ الشياطين‏؛6 ما در دنيا حافظ شما بوديم و اجازه نمی‌‌دادیم شياطين به شما و به دارايي و زن و بچّة شما نزديك

شوند. شما شياطين را نمي‌ديديد؛ امّا ما مراقبت مي‌كرديم و نمي‌گذاشتيم شياطين به شما راه پيدا كنند.

اگر كسي اين‌طور شد كه مصداق « قالُوا رَبُّنَا اللهُ‏ ثُمَ‏ اسْتَقامُوا» قرار گرفت، در مسير ائمّه و در وادي ولايت استقامت كرد و از امام جدا نشد، ملائكه در همين دنيا هم با انسان همراه می‌شوند. ممكن است آنها را بييند ممكن است نبيند؛ حتّی اگر نبیند، چنانچه در ملك امام باشد و با امام همراه شود و از ایشان تخلّف نكند، ملائكه همراه و مراقبش هستند، دوست و محبّ انسان هستند و شياطين را از وی دور مي‌كنند و نمي‌گذارند که شيطان وارد زندگي او شود.

نكته‌اي كه عرض كردم، خلاصه‌اش اين بود كه امام(ع) صاحب ملك عظيم است و مي‌خواهد ما مؤمنان را وارد اين ملك عظيم كند؛ اين ملك عظيم، ملكي است كه ملائكه هم در آنجا بدون اذن امام هيچ كاري نمي‌كنند و اگر بدون اذن مؤمن وارد آن ملك شدند، در زندگي او تصرّف نمي‌كنند، چنين ملك و حكومتي براي مؤمن حاصل مي‌شود که سراسر آنجا نور، حيات، نشاط و انبساط است، نه خوفي است و نه حزني؛ ملك كبير اين‌چنين است.

عصر ظهور، تجلّی ملک کبیر در دنیا

قرار بوده است كه در همين دنيا هم پرده‌ها كنار رفته و ملك كبير امام تجلّي كند و ما در اين ملك زندگي كنيم؛ آنچه در عصر ظهور اتّفاق مي‌افتد، همين است. وقتي حضرت تجلّي مي‌كنند و در عالم ظاهر مي‌شوند كه البتّه فقط ظهور جسمي نيست - جسم امام اروحنا فداه اکنون از ما در حجاب است؛ امّا مقامات وجودي امام بيش از اين است - وقتي حضرت ظهور مي‌كنند، مقاماتشان نیز ظهور پيدا مي‌كند و كلمة غيبي امام در عالم آشكار مي‌شود.

از جمله چيزهايي كه محقّق مي‌شود، این است که ملك كبير امام روي زمين گسترده مي‌شود؛ در نتیجه همة مؤمنان وارد آن ملك كبير و با عظمت امام مي‌شوند، اين يكي از خصوصيات عصر ظهور است؛ اين اتّفاق مي‌افتد؛ زیرا خداي متعال به پيامبر اکرم(ص) وعدة قطعي داده كه اين اتّفاق خواهد افتاد:

«هُوَ الَّذي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدی‏ وَ دينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَی الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُون‏؛7

مشركان چه بخواهند چه نخواهند، اين اتّفاق در عالم مي‌افتد، آنها كار خودشان را مي‌كنند و نقشه‌هاي شيطنت‌آميز مي‌كشند؛ امّا اين اتّفاق خواهد افتاد.»

اين قول و وعدة قطعي خداي متعال به وجود مقدّس نبيّ اكرم(ص) و اهل‌بيت(ع) است كه در همين عالم دنيا، ملك كبير آنها ظهور پيدا مي‌كند و مؤمنان وارد عالم ولايت ائمّه(ع) شده و نوراني می‌گردند و به حيات طيّبه مي‌رسند، همة عالم زنده مي‌شود:

«اعْلَمُوا أَنَّ اللهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُون».8

ملك امام، ملكي است كه درونش حيات طيّبه، عدالت، نور و هدايت است؛ ملكي است كه در آن، باب توحيد گشوده شده و راه‌های حركت به سمت خدا باز است، موانع برداشته شده و سراسر ذكر و حضور است و غفلت در آن راه ندارد؛ مثل بهشت است؛ همان‌طور که در بهشت همه غرق در نعمت هستند، امّا هيچ نعمتي غفلت براي انسان نمي‌آورد و اين‌طور نيست كه انسان وقتي در بهشت غرق در نعمت‌هاي بهشتي است، از خدا غافل باشد؛ ملك امام در دوران ظهور هم به این شکل است.

جدایی قطعی صف مؤمنان و کافران و مسیر ابتلاء اهل ایمان

مقدّر بود که ما وارد اين ملك شويم، امّا در هر صورت، دستگاه شياطين نیز در اين عالم حضور دارند؛ براي اينكه عالم، عالم امتحان و عالمي است كه صف‌ها بايد از هم جدا شوند؛ صادقان و دروغ‌گویان و آنهايي كه در بندگي خداي متعال و همراهي امام صادق هستند، از آنهايي كه در همراهي با امام و بندگي خدا تظاهر مي‌كنند، در همين دنيا بايد صف‌هايشان جدا شوند.

بنابراین خداي متعال يك ابتلاء و سختي را پيش آورده كه بايد از اين وادي حيرت و ظلمت گذر کرد تا به ملك امام رسید و ما باید امتحان‌هايمان را پس بدهيم. بار اصلي اين سختي هم روي دوش امام(ع) قرار دارد؛ يعني امام است كه بايد عالم را عبور بدهد و معنی امام هم همین است كه بايد مؤمنان را عبور بدهد.

آيات زيادي در قرآن داريم که اين مطلب را توضيح مي‌دهند؛ مانند این آیه که خداي متعال مي‌فرمايد:

«وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلينَ إِلاَّ إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعامَ وَ يَمْشُونَ فِي الْأَسْواقِ وَ جَعَلْنا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَ تَصْبِرُونَ وَ كانَ رَبُّكَ بَصيراً؛9

ما بعضی از شما را فتنه و امتحان براي بعضی ديگر قرار داديم، آيا به پاي اين امتحان پايداري مي‌كنيد؟ پروردگار تو از اوّل به پايان كار آگاه بوده است.

ذيل اين آيه، روايتي نقل شده که فرموده‌اند وجود مقدّس رسول‌الله(ص)، اميرالمؤمنين(ع) و فاطمة زهرا(س) و حسنين(ع) را جمع كردند و درب خانه را هم بستند، مجلس خصوصي بود که بيگانه وارد نشود؛ آنگاه فرمودند كه جبرئيل(ع) اينجا حاضر هستند و از طرف خداي متعال پيغامي آورده‌اند كه ما مي‌خواهيم شما را امتحان كنيم - تعبير امتحان یک ترجمة تحت اللّفظي است - مي‌خواهیم شما را با بعضي از دشمنان و مخالفان مورد ابتلاء قرار بدهيم، آیا به پاي اين امتحان و ابتلاء مي‌ايستيد و صبر مي‌كنيد؟ حضرت امير(ع) و اهل‌بيت(ع) به حضرت عرض كردند:

بله. اگر خدا اين‌گونه مي‌خواهد، ما صبر مي‌كنيم و اميداور هم هستيم كه اين صبر كردن ما يك مزد بي‌پايان نزد خدا داشته باشد؛ چراکه او صادق الوعد است و مزدهاي خدا، مزدهاي قطعي است.10

وقتي قول دادند كه پاي اين امتحان و ابتلاء بايستند، نقل است كه وجود مقدّس نبيّ اكرم(ص) طوري گريستند كه صداي حضرت در بيرون خانه شنيده شد، يعني وقتي خدا قول گرفت و اینها نیز قول دادند، حضرت فهميدند و قصّة احراق بيت و داستان سقيفه و داستان «كربلا» را ديدند، خداوند قول اين صحنه‌ها را از آنها گرفت. بعد جبرئيل اين آيه را نازل كرد كه:

«وَ جَعَلْنا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً؛11

مي‌خواهيم شما را مورد امتحان قرار دهيم.» اهل‌بيت(ع) يك طرف هستند و دشمنان طرف دیگر. امتحان اصلي، امتحان آنهاست:

«أَ تَصْبِرُونَ؛

آيا صبر مي‌كنيد؟»

«وَ كانَ رَبُّكَ بَصيرا» خداي متعال مي‌دانست كه ائمّه(ع) وقتي قول دادند پاي قولشان می‌ایستند و هرگز از وعده و قول خود تخلّف نمي‌كنند.

پس اهل‌بيت(ع) براي اينكه ما را از اين فضاي شيطنت و از اين ملك ظاهري شيطان كه گاهي در قرآن از آن صحبت شده، عبور بدهند و ما را به آن ملك كبير و به آن بهشت كه در همين دنيا نیز در عصر ظهور جلوه‌اي دارد و بعد ادامه‌اش در قيامت است، برسانند، يك ابتلاء سنگين را تحمّل كردند. خداوند بر حسب ظاهر در عالم، امكاناتي به شياطين مي‌دهد و امدادشان مي‌كند، مي‌بينيد که چه قدرتي در

جهان پيدا كردند؛ مانند امپراطوري بني‌اميّه و بني‌عبّاس، الآن نیز قدرت امپراطوري كفّار را در عالم مي‌بينيد که با دستگاه حضرت مقابله مي‌كنند و مي‌خواهند مردم را جهنّمي کرده و نگذارند که مردم وارد ملك امام شده و با امام همراه شوند، مي‌خواهند مؤمنان در حيرت و ظلمت بمانند.

ائمّه(ع) قول دادند كه ما صبر مي‌كنيم و اين صبر به پاي اين امتحان‌هاي سنگين است. آيات متعدّدي نیز در اين زمينه داريم؛ مانند اين آية شريفه در سورة مباركة «عنكبوت» که می‌فرماید:

«أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُون‏؛12

آیا مردم خيال كرده‌اند همين‌قدر كه بگويند ما ايمان آورديم، رهايشان مي‌كنند و امتحان و فتنه‌اي در کار نيست؟»

«وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللهُ الَّذينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبين؛13

خیر، اين‌طور نيست و ما امّت‌هاي ديگر را هم امتحان مي‌كرديم؛ زیرا بايد صف راستگوها و صف آنهايي كه دروغ مي‌گويند، از هم جدا شود.»

نمي‌شود که روز قيامت شمر هم بگويد: من طرفدار حضرت امير هستم؛ زیرا او در جنگ «صفّين»، بر حسب ظاهر در لشكر حضرت امير(ع) و در كنار مالك اشتر بوده است؛ امّا وقتي حكميت و آن قصّه‌ها پيش آمد، جدا شد و آنها صفشان را جدا كردند. خدا اين كوره‌ها را گذاشته است كه خالص‌ها از ناخالص‌ها جدا شوند.

در ذيل اين آيه، رواياتي است از جمله آنکه فرمودند وقتي كار سقيفه تمام شد و با ديگران بيعت كردند، عبّاس، عموي اميرالمؤمنين(ع) و ابوسفيان باهم آمدند - همان‌طور که مي‌دانيد ابوسفيان محور نفاق و فتنه است و تا آخرين لحظات و تا آخرين تيرش با حضرت جنگيده و بعد از فتح «مكّه» به ظاهر مسلمان شده و پدر معاويه است - ابوسفيان به امیرالمؤمنین(ع) گفت که شما به ميدان بياييد و ما از شما دفاع مي‌كنيم و مردم را مي‌آوريم که با شما بيعت كنند، حضرت فرمودند:

«خيال مي‌كنيد مردم با من بيعت مي‌كنند؟ اين‌طور نيست. پس اين آية قرآن چه مي‌شود که «أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ» اینها با من بيعت نمي‌كنند و كار به يك طرف ديگر رفت.»14

امتحان و ابتلاء؛ تقدیر امّت اسلام

در خطبة پنجم «نهج‌البلاغه» نیز اين مطلب را نقل كرده كه وقتي كار تمام شد، همين‌ها به محضر اميرالمؤمنين(ع) آمدند كه آقا بياييد ما از مردم بيعت مي‌گيريم. حضرت فرمودند: ديگر تمام شد و دوران خلافت ما که ظهور آن ملك كبير و ظهور بهشت و دار نعمت كه ولايت امام در عالم است، آن نعيم به تأخير افتاد. حضرت فرمودند:

«من اگر پای به ميدان گذارم، مثل كسي است كه در زمين ديگري مي‌كارد، مثل كسي است كه ميوه را قبل از وقت مي‌چيند، ميوه قبل از وقت چيدن مثل اين است كه انسان برود در زمين ديگري بكارد، من مي‌كارم ثمره‌اش را ديگري مي‌برد. اگر من الآن بخواهم ميوة خلافت اهل‌بيت(ع) را بچينم، اکنون وقتش نيست و ميوه كال است، طعمة شما مي‌شود و شما بهره‌اش را مي‌بريد، ديگر تمام شد. ما سرمان كلاه نمي‌رود؛ زیرا ما وقت‌شناس هستيم،

بايد خيلي ديگر تحمّل كنيد. بعد حضرت فرمودند که اخبار و سختي‌هايي در راه است كه اگر مي‌دانستيد مثل طناب دلو در چاه به خودتان مي‌لرزيديد.15

بنابراين ابتلائات عظيمي وجود دارد. قرآن در سورة مباركة «انعام» مي‌فرمايد:

«قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلی‏ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً وَ يُذيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآياتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُون؛16

بگو در امن نباشيد؛ زیرا خداي متعال مي‌تواند از بالاي سرتان بر شما عذاب نازل كند و از زير پايتان گرفتارتان كند.»

در روايات معنا كرده‌اند که يعني صاعقه بيايد، حوادث آسماني اتّفاق بیافتد، زلزله و خسف بشود و زمين شما را فرو ببرد، مگر فرو نبرده؟ مگر قارون را با همة دارايي‌هايش فرو نبرد:

«فَكُلاًّ أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما كانَ اللهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُون‏»16 يا اینکه در بعضي از روايات فرمودند ما مي‌توانيم هم سلاطين را بر شما مسلّط كنيم و هم سفله‌ها و پايين دست‌ها را، مي‌توانيم شما را هم از بالای سر و هم از زير پايتان عذاب كنيم.18

سومين گوشزد اين است که «أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً وَ يُذيقَ بَعْضَكُمْ بَأْس»19 شما را دسته دسته می‌كنيم و رنج بعضي را به بعض ديگر می‌چشانيم و بين شما دعوا و درگيري ايجاد می‌كنيم. در روايت است که وقتي اين آيه نازل شد، وجود مقدّس رسول‌الله(ص) وضو گرفتند و دو ركعت نماز نیکو خواندند و دعا كردند كه خدايا! اين عذاب‌ها را از امّت من بردار؛ حضرت مستجاب‌الدّعوه هستند، جبرئيل آمد و عرض کرد كه شما سومي را نخواهيد، آن دو تا را برداشتيم، امّت شما را از آن عذاب‌هايي كه براي امّت‌های گذشته بوده و صاعقه و زلزله مي‌آمده و زمين فرو مي‌برده، حفظ مي‌كنيم؛ امّا اين قطعي است که تا عصر ظهور بين آنها دعوا اتّفاق مي‌افتد؛ مانند همين اختلافي كه از جريان سقيفه آغاز شد.

وجود سختی‌های ائمّه، برای پیروان آنها

پس يك ابتلاء و امتحان عظيم براي ائمّه(ع) مقرّر شده براي اينكه ما را عبور بدهند و به عصر ظهور و آن ملك كبيري كه خدا براي آنها در نظر گرفته است، برسانند و مؤمنان برای اینکه وارد ملك امام شوند و با امامشان باشند، سختي‌ها را تحمّل كردند. ما هم آزاد و مختار هستيم و مي‌توانيم صفمان را از ائمّه(ع) جدا كنيم؛ اگر جدا كردیم، ديگر سختي‌هايي كه مربوط به ائمّه است، دامن ما را نمي‌گيرد و بر حسب ظاهر، رفاهي پيدا مي‌كنيم؛ مثل آنهايي كه دور امام صادق(ع) را خلوت كردند و به دور منصور رفتند، آنهايي كه دور اميرالمؤمنين(ع) را خلوت كردند و به دور معاويه رفتند، دور سيّدالشّهداء را خلوت كردند و به دور يزيد رفتند، آنها ظاهراً به سختي‌هايي كه مربوط به امام حسين(ع) و حضرت امير(ع) و امام صادق(ع) بود، دچار نشدند و با آنها كاري نداشت و سفرة خودشان را جدا كردند، مي‌شود که انسان سفرة خود را جدا كند. اگر جدا كرد، ديگر از امام جدا مي‌شود؛ ظاهرش هم اين است كه اين سختي‌هايي كه برای عبور دادن عالم است دامان او را نمي‌گيرد؛ امّا اگر كنار امام مانديم، لازمة كنار امام ماندن اين است كه ما نیز به آن سختي‌ها دچار می‌شویم، اگر كسي بخواهد كنار امام حسين(ع) بايستد، او هم بايد بيايد در كربلا به شهادت برسد، بر حسب ظاهر، سختي وجود دارد. ما مجبور نيستيم؛ زیرا خدا ما را مجبور نكرده و باطناً مي‌توانيم از امام جدا شويم و به طرف دیگر برويم؛ امّا اگر به آن طرف رفتيم، وادي ضلال و تيه و سرگرداني در انتظار ماست كه قرآن با بيان‌هاي مختلفي توضيح داده است؛ امّا اگر كنار امام(ع) ايستاديم، نتيجه‌اش همان چيزي است كه اصحاب سيّدالشّهداء(ع) به آن رسيدند، امّا سختي‌هايي نیز در راه هست. ائمّه(ع) پاي سختي‌هايش ايستاده‌اند و ذرّه‌اي كوتاه نمي‌آيند.

ابتلاء حضرات معصومان(ع) و سیر به سمت ظهور

حضرت ابراهيم(ع) هم حاضر شد فرزندش را سر ببرد که خودش كار بسیار سختی است، بعد هم گلايه نمي‌كند و مي‌گويد: خدايا! اي كاش اجازه مي‌دادي اين كار اتّفاق بيفتد، امّا دستش را گرفتند؛ ولی در ماجراي سيّدالشّهداء(ع) این‌طور نیست. در بعد از ظهر عاشوراء, براي حضرت پيغام آمد كه همه چيز را به تو بر مي‌گردانيم و هيچ چيز هم از مقامات تو كم نمي‌كنيم. حضرت عرضه داشت که نه. خدايا! ما سر عهدمان هستيم و رفت تا آخر خط حتّي حضرت در گودي قتلگاه جمله‌ای دارد که می‌فرماید:

«يا غياث المستغيثين؛ اي فريادرس كساني كه استغاثه مي‌كنند! مرا رها مكن!» بعضي گفته‌اند که اين جمله، يعني خدايا! من هنوز يك نفسي دارم که نكند اينجا مثل داستان حضرت ابراهيم(ع) كار تمام شود، من تا آخر خط ايستاده‌ام و بايد سر از بدنم جدا شود، اهل‌بيتم اسير و خيمه‌هايم به آتش كشيده شوند، سرم به نيزه برود و بقيّة ماجراها.

پس اهل‌بيت(ع) در آن ابْتِلائِي كه برايشان پيش آمده كه اصل امتحان و ابتلاء برای آنهاست و ایشان را مبتلا به بني‌عبّاس و بني‌اميّه و بني‌تميم و بني‌عدي و «سقيفه» نموده است، ایستادگی کرده و اصلاً كوتاه نيامدند و تا آخر خط ایستادند.

الآن همة ابتلائات عالم روي دوش امام زمان(عج) بوده و ايشان تا آخر ايستاده است؛ هر چه محکم‌تر بگيرند، حضرت هم محکم‌تر گرفته و كوتاه نمي‌آيد و صبر مي‌كند. ما مي‌توانيم كنار اهل‌بيت(ع) بايستيم و مي‌توانيم هم نايستيم. مي‌شود که هوس ما را بردارد و بگوييم سري را كه درد نمي‌كند، دستمال نمی‌بندیم. سيّدالشّهداء(ع) برای خيلي‌ها نامه نوشت؛ امّا گفتند نه آقا، نمي‌شود. حضرت بر سر راه عبيدالله بن حرّ جعفي آمد و گفتند: تو عثماني هستي و سرنوشتت خوب نيست، بيا من نجاتت مي‌دهم، پاسخ داد: نه، من از «كوفه» بيرون آمدم که نه با شما باشم و نه با بني‌اميّه، يك اسب تندرو دارم، آن را بگير و فرار كن؛

حضرت فرمودند: اگر خودت نيايي ما با اسبت چه كار داريم؟

در مورد زهير هم دارد که وقتي حضرت جلويش را گرفتند و به او فرمودند: به خيمه بيا، سپس گفتند: تو عثماني هستي، بلافاصله گفت: من ديگر خيمه ندارم؛ از سران بود و براي خودش كسي حساب می‌شد، همه را مرخّص کرد. به محضر امام حسين(ع) آمد. امام به او گفتند: چرا؟ گفت: وقتي مظلوميت و غربت شما و اهل‌بيت را ديدم، وقتی بچّه‌ها را به این شکل دور شما ديدم، ديگر تحمّل نكردم.

شما اين دو مورد را با هم مقايسه كنيد! ما مي‌توانيم اين‌طور باشيم، مي‌توانيم هم آن‌طور باشيم.

جریان تشیّع و سیر و مقاومت آنها و معرکة امروز با کفّار

نکتة دیگر این است که حوادث عظيمي قبل از ظهور اتّفاق می‌افتد كه قرآن اين طور بيان مي‌كند:

«وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرين؛24

شما را با خوف، گرسنگي، نقص در اموال، از دست دادن ثروت‌ها و دارايي‌ها و جان امتحان

مي‌كنند، اگر صبر كرديد، بشارت بر شما باد! اين بشارت، همان بشارت ظهور و رسيدن به امام(ع) است. اين امتحانات برای ما شيعه‌ها است.»

يك نكتة اميدواركننده هست و آن هم اینکه الحمدلله خداي متعال به شما شيعيان و محبّان توفيقي داده که حتّی خودتان هم به آن توجّه نکرده‌اید و حالا با دانستن آن, خدا را شكر كنيد. شما هيچ وقت شده که با خودتان بگوييد ما يك يا علي(ع) گفتيم و چه قدر گرفتار شديم؟ و اگر مي‌دانستيم که يا علي گفتن اينقدر سخت است نمي‌گفتيم؛ تا به حال شده که اين را به خودتان بگوييد؟ نه.

در طول تاريخ, اين همه لاي جرز ديوارها رفتن، اين همه از طرف بني‌اميّه و بني‌عبّاس و ديگران و عثماني‌ها و الآن هم از طريق داعش و شياطين جنّ و انس تحت فشار بودن شیعه، ريشه‌اش به خاطر همين يا علي گفتن است، أشهد انّ عليّاً وليّ الله نگوييد، كاري با شما ندارند؛ امّا شما در دلتان هيچ وقت گله نكرديد يا نديديد که يك شيعه و يك محبّ اصل بگويد که ما بيهوده يك أشهد انّ عليّاً وليّ الله گفتيم و اين‌قدر سختي کشیدیم؛ معنايش اين است که ما الحمدلله در كنار اهل‌بيت(ع) و به پاي بلایشان هم ايستاده‌ايم، البتّه درجات دارد، ما زهير و برير نمي‌شويم، ان‌شاءالله خدا ما را به آن درجات هم برساند؛ امّا يك بشارت بزرگ است.

در این زمان هم مطمئن باشيد اگر شما از اسلام ناب و از مكتب اهل‌بيت(ع) دست برداريد، هيچ كاري با شما ندارند و اين همه سختي را كه دنيا بر سر شما مي‌ريزد، به خاطر همين يك كلمه است و انسان بايد سرش را بگذارد به سجده و تا قيامت سجده كند. من نديده‌ام شيعه‌اي گلايه كند و بگويد چرا گفتن أشهد انّ عليّاً وليّ الله اين‌قدر خرج دارد؛ معنایش اين است که به ما لطف كرده‌اند.

امّا هنوز يك قدم دیگر مانده است؛ آن قدم چيست؟

قدم دوم اين است كه وقتی در زيارت عاشوراء به سجده می‌رویم و مي‌گوييم: خدايا! ما در كنار امام حسين(ع) هستيم، پاي آن هم ايستاده‌ايم، صبح و شب هم گريه مي‌كنيم؛ زیرا همة سال برای ما محرّم است، همة سال «فَلَأَنْدُبَنَّكَ‏ صَبَاحاً وَ مَسَاء»26 است، ما بعد از عاشورا دیگر خوشي در عالم نداريم؛ «اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْدَ الشَّاكِرِينَ لَكَ‏ عَلَی‏ مُصَابِهِم» خدايا! تو را شكر مي‌كنم كه مرا به امام حسين(ع) گره زدي و با مصيبت امام حسين(ع) آشنا كردي. درون آن خيلي بركات نهفته است؛ بعد مي‌گوييم خدايا مرا رها نكني، «اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي شَفَاعَةَ الْحُسَيْنِ يَوْمَ الْوُرُودِ» من مي‌خواهم هميشه با امام حسين(ع) باشم، سخت است كه باشم؛ زیرا غصّه دارد؛ امّا من به پاي امام حسين(ع) ايستاده‌ام.

بنابراین در روايت دارد که وقتی روز قيامت و محشر به پا مي‌شود، محبّان و گريه‌كن‌هاي امام حسين(ع)، اطراف حضرت مشغول هستند و هنگامی که صحنة قيامت جمع مي‌شود، آنها را با سلام و صلوات به بهشت مي‌برند. هر كسي خربزه مي‌خورد، پاي لرزش هم مي‌ايستد. ما هم پاي لرزش ايستاده‌ايم، اشكالي ندارد و به پاي امام زمان(عج) ايستادن این چیزها را هم دارد. يك يا اباعبدالله و يك يا امام زمان گفتيم و تا آخر هم ان‌شاء الله پايش ايستاده‌ايم و سرمان را هم به سجده مي‌گذاريم و می‌گوییم خدايا! ما را از امام زمان جدا نكن. به ما توفيق بده که در مقابل هرچه سختي است، صبر كنيم. ما شاكر هستيم بر اينكه كنار امام زمان سختي‌ها را تحمّل كنيم؛ زیرا اين سختي‌ها براي رسيدن به ظهور است.

مؤمنان و شیعیان باید سختي‌های ظهور را تحمّل كنند تا به ظهور برسند. ان‌شاءالله بركاتش هم براي مؤمنان است، سختي‌ها و امتحان‌هايش هم براي مؤمنان است؛ چون رسيدن به خود امام و رسيدن به ملك كبير است که اين هزينه را دارد و هزينه‌اش را ان‌شاءالله مي‌دهيم و باید خدا را هم شاكر باشيم. السّلام علیک یا اباعبدالله...

پی‌نوشت‌ها: