با آدم خوش‌اخلاق تصادف کن

ابوالقاسم شهباز

یک روزِ تمام زجر کشیده بود تا سر سفره‌اش لذّت لقمة حلال را بیاورد. کارگر ساده‌ای بود با نشانه‌های رنج روزگار در دست‌های پینه‌بسته و صورت آفتاب‌خورده‌اش. حدیث بوسه زدن پیامبر را بر دست‌های کارگر زحمت‌کش می‌دانست و می‌دانست این روایت ماندگار رسول رحمت را که:

«هر کس برای روزی خانواده‌اش تلاش کند، همانند رزمنده‌ای است که در راه خدا می‌رزمد.»1

غروب که جسم خسته‌اش را به خانه آورد، همسرش با لبخند به استقبال او شتافت و به مردش «خسته نباشید» گفت. بعد چایی عشقی را که با محبّت دم کرده بود، به دستش داد.

شب وقتی که زن، سفرة کم‌تجمّل، امّا باصفای شام را می‌انداخت، تلاطمی در روحش موج می‌زد که در سیمایش نیز هویدا بود.

زن ظرف آبگوشت را با احتیاط پیش‌روی مرد گذاشت. مرد بسم‌الله گفت و قبل از آنکه تکّه‌های خرد شدة نان را در کاسه بریزد، ظرف را به لب‌هایش نزدیک کرد و جرعه‌ای از آن غذا را با اشتها سر کشید. یک لحظه انگار انبار باروتی منفجر شده باشد، نعرة مرد فضای خانه را پرالتهاب کرد. ظرف غذا همراه الفاظ زشت، میان سفره پرتاب شد.

با هزار زحمت کار می‌کنم توی این گرونی چند مثقال گوشت بخرم، اون وقت تو...

و این زن بود که عاجزانه به دست و پای مردش افتاده بود و التماس می‌کرد که این کورة گرگرفته را خاموش کند. منشأ همة این غوغاها کمی شوری غذا بود. یک ساعت گذشت؛ امّا مرد هنوز رگ‌های گردنش متورّم بود و صورتش قرمز و داشت قصّة هزار و یک شب می‌گفت و غرغر می‌کرد؛ امّا زن هنوز هم با خوش‌اخلاقی ناز مردش را می‌کشید تا بلکه افسار شیطان را از گردنش باز کند.

فرشته‌ها، امّا دستشان پاک‌کن بود و پاک می‌کردند برای زن، گناهانش را که با خویشتن‌داری و مهربانی، تلخی‌های شوهر را تحمّل کرد و از مرد هم ثواب‌هایش را که این‌گونه صفای سفره و آرامش خانه را ربود.

پیامبر خدا(ص) فرمودند:

«خوش‌خلقی خطاها را خوب می‌کند؛ همچنان که خورشید يخ‌ها را آب می‌کند و بدخلقی عمل را فاسد می‌کند؛ همان طور که سرکه، عسل را نابود می‌کند.»2

همچنین پیام‌آور الهی فرمودند:

«همانا بنده به سبب خوش‌اخلاقی خود به درجة روزه‌دارِ شب‌زنده‌دار نائل می‌شود.»3

راستی! شاید شما هم شنیده باشید که :

سنگین‌ترین و زیباترین عمل در نامة اعمال، خوش‌خلقی است.4

آشپز فوق العادّه

این خاطره را یکی از طلّاب علوم دینی برایم گفت: روزهای اوّل زندگی مشترکم بود. ظهر، خسته و گرمازده آمدم خانه. همسرم برای ناهار برنج و خورشت قیمه درست کرده بود. جایتان نه خالی! برنجش به جای اینکه دانه‌دانه باشد، همه یک دانه شده بود و خورشتش هم بسیار شور. دیدم همسرم خیلی سرافکنده و خجالت‌زده شده است. یک لحظه خودم را جای او گذاشتم و با خودم گفتم: اگر من جای او بودم، دوست داشتم شوهرم در این لحظه، چه رفتاری با من داشته باشد؟

نتیجه هم این شد که بدون نشان دادن ناراحتی، با اشتها و البتّه با هر ریاضت ممکن، شروع به خوردن کنم. هم‌زمان هم زیر چشمی به همسرم نگاه می‌کردم. بندة خدا سرش پایین بود. با لبخند گفتم: بخور. اشکالی نداره! دفعة دیگر یک کم آبش را کمتر می‌گیری، نمک هم کمتر می‌ریزی.

به لطف آن برخورد، الآن همسرم یک آشپز فوق‌العادّه شده است. من آن روز فقط سکوت کردم و به روی خودم نیاوردم، همین!

یک روز رسول خدا(ص) به ابوذر فرمودند:

«می‌خواهی چند کار به تو بیاموزم که در ترازوی اعمال سنگین است؛ ولی بارش بر زبان اندک است؟»

ابوذر جواب داد: بله، ای رسول خدا!

پیامبر(ص) فرمودند: «سکوت، خوش‌خلقی و ترک حرف‌های بیهوده.»5

سرآمد زیبایی‌ها

نورانی بود و دوست‌داشتنی و به معنای واقعی کلمه، روحانی. هرجا می‌نشست، طلّاب به گردش حلقه می‌زدند. برای همین هم معروف شده بود به امام‌زادة سیّار.

با این‌همه توجّه و احترام، بسیار ساده بود و متواضع و از همه مهم‌تر، خوش‌اخلاق

و خوش برخورد. مثل یک مغناطیس بزرگ عمل می‌کرد و همه را مجذوب خودش می‌نمود. او صدق سخن رسول اکرم(ص) بود که فرمودند:

«همانا خوش‌خلقی، تثبیت‌کنندة دوستی و محبّت است و خوش‌رویی از میان برندة کینه‌توزی‌ها.»6

یک بار که به دیدنش رفتم، تازه از «کربلا» آمده بود. دوستان از او خواستند از سفر بگوید. در صحبت‌هایش گفت:

نشستم کنار ضریح حضرت اباعبدالله(ع) و تسبیح را در آوردم و شمردم.

گفتم: یا امام حسین(ع)! من این تعداد معایب اخلاقی در وجودم هست که باید جایشان با محاسن اخلاقی عوض بشود و می‌دانم که این کار، کار شماست. یکی از این معایب این است که وقتی عصبانی می‌شوم، نمی‌توانم خودم را کنترل کنم.

می‌گفت:

از کربلا که برگشتم تازه رسیده بودم به خانه که یکی از بچّه‌ها محکم با توپ زد به شیشه و آن را شکست. یکی دیگرشان هم مشکل بدتری درست کرد... برخلاف معمول که در چنین مواقعی عصبانی شده و از کوره در می‌رفتم، دیدم این بار درونم آرام آرام است. انگار نه انگار که اتّفاقی افتاده و مهم‌تر از همه، آنکه دیگر از سر و صدا و بازی بچّه‌ها در خانه ناراحت نمی‌شدم. خلاصه فهمیدم امام حسین(ع) کار خودش را کرده است.

به پیامبر(ص) عرض شد: بهترین و بافضیلت‌ترین چیزی که ممکن است خدا به یک آدم مسلمان بدهد، چیست؟

حضرت فرمودند: «خُلق زیبا.»7

با آدم خوش‌اخلاق تصادف کن!

خانم بود و از رانندگی‌اش معلوم بود که تازه کار است. بندة خدا آمد که سر تقاطع دور بزند، گوشة سپر پرایدش کشید به یک پیکان مسافرکش. چیز مهمّی نبود؛ امّا چشمتان روز بد نبیند، راننده پیاده شد و با داد و فریاد شروع کرد به فحّاشی کردن، آن‌هم به یک خانم محترم.

دخترک راننده رنگ به چهره نداشت. با این حال از پشت ماشین پیاده شد، چند قدم آمد جلو و با ادب و متانت به راننده گفت:

خب، مگه چی شده؟ عمداً که نزدم، اتّفاقی است که افتاده. شما بگو خسارتت چقدر می‌شود تا تقدیم کنم.

با متانت و حسن برخوردی که آن دختر نشان داد، مسئله ختم به خیر شد؛ امّا به نظرم آمد آن آقای راننده بیش از حد بداخلاق و بی‌ادب بود و با این کارش شخصیت خودش را نشان داد که:

از کوزه همان برون تراود که در اوست.

از آن روز یکی از دعاهایم این شده بود که: خدایا! اگه قراره یه روز تصادف کنم، با یک آدم حسابی و با اخلاق باشه.

از قضا یک شب در یک جادة بی‌علامت و بی‌چراغ اشتباه رفتم و با یک پژو تصادف کردم. بندة خدا ماشینش داغون شد. مقصّر هم من بودم. در ماشین را که باز کرد، خودم را برای یک مقابله و دعوای حسّابی آماده کردم؛ امّا راننده با آرامش به سمت من آمد و با لبخند گفت: حاجی! خودت که طوریت نشده؟

گفتم: نه.

این بار گفت: الحمدلله! غصّه نخور، ضرر مالی قابل جبران است.

شما فکر می‌کنید خدا کدامیک از دو راننده را بیشتر دوست دارد؟

ابوحمزة ثمالی با روایتی که از امام سجّاد(ع) نقل می‌کند، پاسخ ما را می‌دهد:

«دوست‌داشتنی‌ترین شما نزد خدا، خوش‌اخلاق‌ترین شما است و کسی که عملش بزرگتر باشد و میلش به ثواب الهی بیشتر.»8

پی‌نوشت‌ها: