عروس باغ سیب

مریم ضمانتی‌یار

آفتاب گرم تابستان بشدت می تابید و باغ سیب زیر درخشش آفتاب از همیشه زیباتر شده بود. محمد که در نزدیکی باغ سیب روی زمین کوچک کشاورزی اش کار می کرد، خسته، قد راست کرد. بیل را در خاک فرو برد و با دستمالی که بر گردن بسته بود، عرق پیشانی اش را پاک کرد. آفتاب به آخرین حد از گرمای ظهر رسیده بود. دست از کار کشید و به طرف جوی آبی که از کنار مزرعه اش می گذشت، رفت. آستینهایش را بالا زد و وضو گرفت و زیر سایه درخت تنومندی که کنار آب بود، قامت به نماز بست. خنکای آب جویبار و حلاوت نماز، خستگی را از تنش برد. نمازش را که خواند روی علفهای نرم کنار آب نشست تا نان و پنیر و سبزی را که مادرش در دستمالی پیچیده بود بخورد. ناهار ساده اش را با اشتها خورد و بلند شد تا دوباره آبی به صورتش بزند و برای کار در گرمای مزرعه آماده شود. هنوز دستش را در آب فرو نبرده بود که سیب سرخی غلت زنان در آب به سویش آمد. با خودش فکر کرد حتما از باغ سیب سید به آب

افتاده است و درختان باغ او آنقدر سیب دارند که اگر یک سبد پر از سیب هم از دست کارگری به آب بیفتد، اعتنا نمی کند. این فکر که از ذهنش گذشت، دست به آب برد و سیب را گرفت و آن را به صورتش نزدیک کرد. حس کرد با نان و پنیر سیر نشده و سیب را با اشتها خورد. سیب ترد و شیرینی بود و خوردنش مطبوع و گوارا. اما همینکه تمام شد، ناگهان از خودش پرسید: محمد! صاحب این باغ و درختان سیب، راضی بود تو سیبش را بخوری؟ از صبح توی گرما عرق ریختی و بیل زدی تا یک لقمه نان حلال برای خودت و پدر و مادر پیرت به دست آوری، آن وقت...

این فکر او را از جا کند. سفره خالی نان و پنیرش را کنار درخت گذاشت و به سوی باغ سیب به راه افتاد. از فراز پرچین باغ می شد سرشاخه های درختان سبز را دید که غرق سیب بودند و کارگران با سبدهای بزرگ مشغول سیب چینی. فکر کرد حتما از ست یکی از همینها سیبی به آب افتاده است. به طرف در چوبی باغ به راه افتاد. سید دورتادور باغش را دیوار کشیده بود و این مساله، دلهره محمد را بیشتر کرد. چرا که فکر کرد اگر سید راضی بود که مردم سیبهایش را به همین راحتی بخورند که دور باغش دیوار نمی کشید. به در باغ که رسید، در زد. کارگری در را باز کرد. خسته به نظر می رسید و یک سبد پر از سیب سرخ و تازه در دست داشت. محمد سلام کرد و گفت: خدا قوت! با صاحب باغ کار دارم. کارگر از جلوی در کنار رفت و گفت: بیا تو! آقا سید آنجاست، انتهای باغ. باید نمازش تا حالا تمام شده باشد.

محمد پا به باغ گذاشت. سالها همسایه این باغ بود و تا به حال وارد آن نشده بود. در برابر مزرعه کوچک و زمین زراعی او، این باغ سیب، بهشتی زیبا و پرنعمت بود. تا چشم کار می کرد ردیف درختان سیب بود و کارگران سیب چین که حالا برای نماز ظهر دست از کار کشیده بودند و سبدهای پر از سیب را تحویل سرکارگر می دادند و برای وضو به سمت نهر آبی که از وسط باغ می گذشت می رفتند. کوهی از سیب سرخ کنار باغ روی هم انباشته شده بود. یک لحظه از دل محمد گذشت: سید الآن به من می خندد. می گوید میان این همه سیب و درختانی که هنوز غرق میوه های درشت و آبدار است، تو نگران سیب کوچکی هستی که از دست کارگری به آب افتاده و قسمت و روزی تو شده؟... اما با این

همه باید بروم...

سایه مطبوع و خنک درختان و بوی خوش سیب جان و روح محمد خسته و تنها را زنده کرده بود. صدای بلبل از هر گوشه باغ به گوش می رسید و پروانه های سفید در همه جا پرواز می کردند. با دیدن این همه زیبایی در آن باغ با خودش گفت: کاش به جای بیل زدن بی حاصل روی آن زمین کوچک و کاشتن یونجه می توانستم صاحب فقط چندتا از این درختان سیب باشم. سید این همه درخت داشته باشد و من... و به خودش نهیب زد. محمد! یادت رفت برای چه کاری آمده بودی! به انتهای باغ که رسید، دید سید در سایه درختان سیب، بر روی فرش کوچکی نشسته و به تعقیبات نماز مشغول است. با دیدن محمد، پیش پایش بلند شد. محمد سلام کرد و گفت: قبول باشد. سید جواب سلامش را داد و گفت: قبول حق. خوش آمدی جوان. خسته نباشی.

- دلخسته نباشید سید! مزاحم نمازتان شدم.

- نه ابدا. تمام شده بود. داشتم سجاده ام را جمع می کردم. که هستی و چه می خواهی؟

- نامم محمد است. در همسایگی باغ شما زمین کوچکی دارم که در آن کار می کنم. ساعتی پیش تازه ناهارم را خورده بودم که در جوی آبی که از باغ شما می گذرد و به زمین من می رسد، سیب سرخی را دیدم. آن سیب را ناخواسته خوردم. اما... اما بعد پشیمان شدم و... و فکر کردم از کجا معلوم که صاحبش راضی باشد. آمدم تا بپرسم راضی هستید یا نه و اگر نیستید چه کنم که راضی شوید. حاضرم پول آن را بپردازم یا در ازای آن هر کاری که شما بگویید بکنم.

حرفهایش که تمام شد، نفس راحتی کشید و منتظر جواب ماند. سید صمیمانه به رویش لبخند زد و گفت: کاش پسری مثل تو داشتم... !

و بعد بی آنکه به چشمان محمد نگاه کند، سجاده اش را جمع کرد و یک سبد کوچک پر از سیب را پیش روی او گذاشت و گفت: نوش جان کن. سیبهایش شیرین و آبدار است. می گویم برایت غذا هم بیاورند تا کاملا گرسنگی ات رفع شود

محمد شرمنده گفت: نه سید! راضی به زحمت نیستم. باور کنید با همان سیب سیر شدم. اصلا گرسنگی به این زحمت و مزاحمت که برای شما پیش آمد رجحان داشت. امیدوارم حلالم کنید. دیگر رفع زحمت می کنم. سید دست محمد را گرفت و گفت: کجا؟!

- به مزرعه می روم. هنوز خیلی کار مانده که باید تا غروب انجام بدهم.

سید، محمد را وادار به نشستن کرد و گفت: مگر من گفتم که راضی هستم؟

رنگ از روی محمد پرید. به زانو بر زمین فرود آمد و نالید: از همین می ترسیدم.

سید محکم و آمرانه گفت: حالا سیبی بخور تا ببینم...

- نه... نه نمی خواهم. بگویید چه کنم تا راضی شوید.

سید نگاهش را از محمد دزدید و به سیبهای سرخ داخل سبد انداخت و گفت: رضایت من به این سادگی نیست. بالاخره سیب صاحب داشت و تو باید اول می پرسیدی، بعد می خوردی، نه اینکه اول بخوری و بعد بپرسی!

محمد در نهایت شرمندگی در خود فرو رفت. دیگر آن همه زیبایی و صفای باغ در نظرش جلوه ای نداشت. فقط دلش ی خواست سید بگوید راضی ام و او را خلاص کند. اما هیبت نگاه سید او را وادار به نشستن کرده بود. در حالیکه سید رضایت هم نمی داد. آمد بگوید: ولی اینهمه درخت و اینهمه سیب، آن وقت به خاطر یک سیب... اما حرفی نزد. سید اضطراب محمد را که دید گفت: بگو بدانم اهل کجایی؟

محمد همانطور سر به زیر گفت: اهل روستای نیار که در چند فرسخی اردبیل است.

- زندگی ات با کشاورزی می گذرد؟

- بله! زمین کوچکی دارم که از پدربزرگم برای پدرم به ارث رسیده. او دیگر ناتوان شده و نمی تواند کار کند و من به جای او کار می کنم. خانه کوچکی در نیار هم داریم که پدر و

مادر پیرم در آن زندگی می کنند. تنها فرزند و نان آورشان منم و کار در مزرعه هم سخت و دشوار است. هر روز صبح برای کار در مزرعه باید چند فرسخ تا اینجا پیاده بیایم و غروب هم خسته به روستایم برگردم...

فکر کرد با این حرفها می تواند دل سید را به رحم آورد و رضایت او را جلب کند. اما سید با همان نگاه نافذ که دل محمد را می لرزاند گفت: با این همه من راضی نیستم!

محمد درمانده گفت: بگویید چه کنم که راضی شوید.

سید لبخند شیرینی زد و گفت: اینطور که پیداست ازدواج نکرده ای.

محمد جاخورد: ازدواج؟! نه...

- بسیار خوب! شرط حلال بودن آن سیب سرخ این است که تو دختر مرا به همسری بپذیری!

رنگ محمد سرخ شد. سرش را تا می توانست به زیر انداخت. انتظار داشت سید بگوید بدون مزد برایم کار کن اما انتظار شنیدن این حرف را نداشت. سید حال و روز محمد را که دید گفت: خب نظرت چیست؟

محمد سر بلند کرد و گفت: دختر سید بزرگواری چون شما عزیز و محترم است. من هم جوان فقیر و کشاورزی هستم و برایم باعث افتخار است... اما فکر نمی کردم شرط حلال بودن سیب باغ شما، ازدواج با دخترتان باشد...

سید سرش را به سوی آسمان بلند کرد و گفت: خدا خودش می داند که چقدر این دختر برایم عزیز است و تنها فرزند و وارث من است. مادرش را در کودکی از دست داده و من به خاطر آسایش خاطر او، دوباره همسری اختیار نکرده ام. در زندگی هیچ چیز کم ندارد جز یک همسر باایمان و پاکدامن و فکر می کنم این همسر خوب تویی. چرا که به خاطر شبهه در سیبی که آب به مزرعه ات آورده، اینگونه مضطرب و پریشان شده ای و حلالیت می طلبی. پیداست که حلال و حرام خدا را محترم می شماری و همین برای من بسیار ارزش دارد. پس تو با ازدواج با دختر من موافقی؟

محمد با شرم و شادمانی، دستهایش را که می لرزیدند، در هم حلقه کرد تا سید لرزش آنها را نبیند و زیرلب آهسته گفت: وصلت با دختر شما برای جوان فقیر و غریبی چون من افتخار بزرگی است.

سید دست روی دستان محمد گذاشت و گفت: بسیار خوب! آن سیب سرخ به شرط ازدواج تو با دخترم بر تو حلال است. راضی شدی؟

محمد ناباورانه گفت: عجب سیب پربرکتی!

سید نفس عمیقی کشید و گفت: ولی یک مساله ناگفته هم هست.

دل محمد فرو ریخت: اگر در برابر این همه ثروت که دختر شما دارد،

چیزی از من می خواهید من دستم تهی است.

سید نگاهش را از محمد گرفت و به درختان پر از سیب دوخت و گفت: نه، من چیزی جز خوشبختی دخترم از تو نمی خواهم. من همه چیز دارم و بهترین مجلس عروسی را برای تو و دخترم برپا می کنم. اگر همه اهالی نیار هم به اینجا بیایند، من در پذیرایی از آنها کوتاهی نمی کنم. چرا که دختر من، یگانه دختر من، لایق بیش از اینهاست و اینها همه به پاس نعمت وجود تو جوان باایمان و خداترس است. اما... اما مساله چیز دیگری است.

محمد نگران به دهان سید چشم دوخت. سید دستی به محاسن سفیدش کشید و سکوت کرد.

محمد سکوت طولانی سید را که دید گفت: نمی دانم چه سرنوشتی در انتظار من است که برداشتن سیبی از آب، دنیای تازه ای را به روی من گشوده است. حال از شما عاجزانه می خواهم بیش از این مرا در دلهره و اضطراب نگذارید و بگویید مسئله چیست.

سید انگار که برای اولین بار پرده از رازی برمی دارد، گفت: محمد! دختر یگانه و نازنین من، از نعمت سلامتی کاملا بی بهره است!!

محمد چشمانش را به چشمان روشن و نورانی سید دوخت و سید ادامه داد: او نه می بیند، نه می شنود، نه حرف می زند و نه راه می رود...

محمد حس کرد گر گرفته است. پوست صورتش از شدت هیجان داغ شده بود. نفس در سینه اش مانده بود و بالا نمی آمد. یک لحظه تصور دختری علیل و نابینا او را بر زمین میخکوب کرد. سید او را به حال خودش رها کرد و بلند شد. محمد حتی توان اینکه با نگاهش عکس العملی نشان دهد نداشت. شرط سید در برابر حلال شمردن آن سیب، سنگین تر از آن بود که فکرش را می کرد. سید ابتدا آن همه از ثروت و مکنت دخترش گفته بود تا او را آماده پذیرش این واقعیت سنگین بکند و بعد چنین حقیقت تلخی را بر زبان آورده بود.