نام کتاب: سیمای علی، علیه السلام در آینه شعر فارسی، جلد اول
مؤلف: رضا ثابتی
به کوشش و با مقدمه فرید پورمصطفی ناشر: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
چاپ اول: 1379، 306 صفحه
قیمت: 14000 ریال
کتاب سیمای علی، علیه السلام، در آینه شعر فارسی همزمان با سال امام علی، علیه السلام، انتشار یافته و شامل مجموعه اشعاری از شاعران مختلف در مدح و ستایش مولای متقیان می باشد. این کتاب پیش از این با نام تذکره علوی در سال 1334 منتشر شده بوده و حالا به مناسبت سال امیرالمؤمنین، علیه السلام، به همت کوششگر تجدید چاپ شده است. کتاب شامل 150 شعر از شاعران مختلف است که کوتاهترین آنها تک بیتی و بلندترین آنها همچون اشعار صفی علیشاه، فواد و ظهیرالسلام زاده دزفولی بیش از هفتاد بیت را شامل می شوند. گرچه مؤلف در مقدمه کتاب گفته که اشعار عموما متعلق به شاعرانی است که از عهد صفویه به بعد در ایران ظهور کرده اند، اما از اشعار متقدم همچون سروده های سعدی، شاه نعمت الله ولی، فردوسی، مولوی، عطار، کسایی مروزی، سنایی، حافظ هم در مجموعه به چشم می خورد. در کل مؤلف از تعریف خاصی برای گردآوری این مجموعه پیروی نکرده و این گردآوری بیشتر ذوقی بوده است. برای همین از شاعران طراز اول و نام آشنا گرفته تا شاعران ناشناس و گمنام نمونه هایی گزیده شده است. از نظر قالب هم در بین اشعار مجموعه تنوع کاملی دیده می شود و از مثنوی و قصیده تا غزل و رباعی و دوبیتی و مسمط و ترجیع و ترکیب می توان یافت. اگر چه از شاعران متاخر و منسوب به قرن حاضر نیز اشعاری انتخاب شده اما هیچ یک از شعرها در قالب نو یا نیمایی نیست. تنظیم اشعار نیز نامشخص است و از اسلوب خاصی پیروی نمی کند. نویسنده تقریظ کتاب در چاپ اول و فهرست شاعران منتخب حکایت از تعلق خاطر احتمالی گردآورنده به طریقت اویسیه دارد. کتاب با دو شعر از مؤلف به پایان می رسد.
شاید این تصور پیش آید که کتابی که پس از تنها چهل و پنج سال تجدید چاپ می شود نیاز به کوششگر ندارد، اما کوششگر در مقدمه خود توضیح داده که قصد انتشار مجموعه ای چند جلدی شامل اشعار مربوط مولی الموحدین را داشته و وقتی به مجموعه ای آماده از مؤلفی دیگربرخورده به خاطر حفظ حرمت و پاسداشت زحمات او از نقل اشعار این مجموعه در کتابهای خود، خودداری کرده و آن کتاب را عینا تجدید چاپ کرده است. با اینهمه با توجه به اینکه چنین کتابی منحصر به فرد نیست و مجموعه های گردآوری شده با موضوع مدح مولا فراوان اند همچون کتاب مناقب علوی در شعر پارسی که به کوشش احمد احمدی بیرجندی سال 1366 توسط بنیاد پژوهشهای اسلامی منتشر شد و از قدمت و ارزش تاریخی خاصی هم برخوردار نیست، جا داشت کوششگر مداخله بیشتری در اصل کتاب کند و مطابق قواعد کتابشناختی روز به تصحیح و تکمیل متن اصلی بپردازد. فی المثل برخی شاعران ناشناخته تر را معرفی کند، و یا ترتیب اشعار را بر حسب توالی تاریخی و یا براساس حروف الفبایی عنوان شعر یا نام شاعر نظامی ببخشد.
در هر حال کتاب حاضر به دلیل ارایه نمونه های متنوعی از جلوه های ارادت به امام المتقین علی، علیه السلام، در طول تاریخ ادبیات پارسی مجموعه ای نغز و خواندنی است و می تواند منبع قابل توجهی برای علاقه مندان به شعر فارسی و شعر مذهبی و همچنین پژوهشگران، مداحان و واعظان و... به شمار آید.