به ياد ياران سفر كردهاي كه با خون خويش، فضا را از عطر ظهور آكنده ساختند
احساسي آميخته با التهاب و دلشوره، در دلم موج ميزد و هر لحظه، با صداي يكنواختخش خش بيسيمها - كه سنگر را پر كرده بود - بر دامنهاش اضافه ميشد. ساعت، 3 بامداد را نشان ميداد، وقت زيادي نمانده بود.
فرمانده تيپ با حالتي مطمئن و در زير نور ملايم، در خطوط رنگي و پرپيچ و خم نقشه، كاوش ميكرد. ساعت را كه نگاه ميكردم، انگار كند حركت ميكرد. دوست داشتم بيسيمچي گردان در خود خط بودم تا در اينجا در محاصره بيسيمها؛ ميدانستم لحظاتي ديگر در آنجا با انفجارهاي پياپي توفاني خواهد شد؛ توفاني كه در آن، گلهاي زيادي پرپر خواهند گشت؛ اما صخرههاي ايمان، حريم دشتهاي حيات را نگاهداري خواهند كرد؛ و من اينجا فقط بايد صداي آن حماسهها را بشنوم، چرا كه سعادت حضور در صحنه نبرد را پيدا نكردهام.
ديشب را با بچههاي مخابرات گردهم بوديم و صحبتمان گل انداخته بود. در ميان گفت و شنودهاي پراكنده، يكي از بچهها پرسيد: فكر ميكنيد كدام يك شهيد ميشويم؟ بعد از رد و بدل شدن جوابها و شوخيها، قرار گذاشتيم با قرعه، شهيد را مشخص كنيم!
دو بار قرعه انداختيم كه هر دو به نام محمود درآمد؛ بسيجي شانزده سالهاي كه از گرگان آمده بود و با بچههاي گردان امام رضا،
عليهالسلام، كار ميكرد. با نگاه مهربان و لبخند هميشگياش، همچنان ناظر بود و چيزي نميگفت.
- تا سه نشه، بازي نشه؛ اين صداي يكي از رفقاي صميمي محمود بود. بار ديگر هم قرعه انداختيم. اين بار هم به نام محمود درآمد! سكوت، مثل چتري، بر چهره بچهها سايه افكند و آنها را در خود فرو برد. نميشد از صورت آنها چيزي خواند؛ غم و اندوه يا حسرت را!
- ... علي...، علي...، علي...، حسين!
- ...
- علي...، علي...، علي...، حسين!
صداي بيسيم، رشته خاطرات ديشب را بريد. با اشتياق گوشي را قاپيدم:
- علي هستم، بگوشم...
حالا ديگر، بيسيمها، يك لحظه از نفس نميافتادند. درگيري شروع شده بود. صداي بچهها، در پشتبيسيمها شور و حال خاصي را نشان ميداد. از سر و صداي انفجارها معلوم بود كه عراقيها هم شروع به جواب كردهاند. همان اوايل عمليات بود كه صداي جمال قدرتي، فرمانده گردان امام رضا، عليهالسلام، از بيسيم به گوش رسيد. فرمانده تيپ گوشي را گرفت و گفت: بالاخره با همسايهتان دست داديد يا نه؟پاسخ او مبهم بود؛ اما نشان ميداد كه نتوانستهاند به همديگر ملحق شوند...
لحظاتي پرالتهاب بر ما گذشت. معلوم بود كه نيروهاي جمال در شرايط دشواري هستند. فرمانده تيپ دستور عقبنشيني سريع گردان او را صادر كرد. بين گفت و گوي دو فرمانده، ناگهان صداي جمال قطع شد و بيسيم به خش خش افتاد...
با شهادت او، كار سختتر ميشد. فرمانده ميكوشيد در تماسهاي ديگر، بچههاي گردان امام رضا، عليهالسلام، را به عقبنشيني هدايت كند...
با رسيدن صبحدم، از شدت درگيريها كاسته ميشد و آتش، آهسته آهسته فروكش ميكرد. سر و صداي بيسيمها كم شده بود. تا ساعتي ديگر، درخشش آفتاب، همه چيز را روشن ميكرد. در حال نماز صبح، هنوز سلام نماز را نگفته بودم كه بيسيم به صدا درآمد:
ذبيح، ذبيح... محمود. ذبيح... ذبيح... محموداين، صداي گرفته محمود بود كه با فرمانده كار داشت. با تعجب و نگراني از حالش پرسيدم و چون گويا عجله داشت، فرمانده را صدا كردم.
- محمودجان! چه خبر؟ بچهها در چه وضعي هستند؟
- الحمدلله، وضعيت آنها خوب است. به سلامتي به موضعشان برگشتند... اما، سه چهار نفر مجروحيم و اينجا... نزديك خاكريز عراقيها افتادهايم. شما نميتوانيد كسي را به كمك ما بفرستيد؟
كلماتش ضربههاي سنگيني بودند كه پشتسر هم در گوشم مينشست؛ خاطراتي كه با او داشتم، در چند لحظه ذهنم را انباشت. كار ديشب بچهها، قرعههايي كه به نام محمود درآمده بود، همه قلبم را ميفشرد...
چهره فرمانده، افسرده و خطوط صورتش برجسته شد. انگار تاكنون، تا اين حد در جواب دادن درنمانده بود. بچههاي ديگر اتاق فرماندهي هم مات شده بودند. فرمانده چه ميتوانستبكند؟ تا لحظاتي ديگر هوا روشن ميشد و امكان رفت و آمد نبود، چه رسد به نقل و انتقال مجروح!
- ما شديدا زخمي شدهايم؛ عراقيها هر لحظه به ما نزديك ميشوند... از شما چه كاري ساخته است؟
درخواست مجدد محمود بود كه بر درد و اضطراب ما ميافزود. انگار طاق سنگر بر ما سنگيني ميكرد. نفس از سينهمان برنميآمد. تمام نگاهها به چهره فرمانده و در انتظار واكنش او بود. اشك، چشمان فرمانده را پر كرده بود و گوشي را در دست ميفشرد. لحظهاي، صداي بيسيم تنها خش خش بود، اما دوباره صداي محمود تارهاي قلبمان را لرزاند:
- مگر صدا نميرسد؟ كمكي از دستتان ساخته نيست؟...
اشك، همه چيز را برايمان تار و
لرزان كرده بود. شانهها در فشار بغضهاي مظلوميت تكان ميخورد و احساس، به آرامي قلبمان را ذوب ميكرد و از چشمانمان بيرون ميريخت...
- عراقيها به ما نزديك شدهاند فرمانده! ديگر حرفي ندارم...
عرق، صورت فرمانده را شسته بود و گريه، چشمهايش را. با چه زباني ميتوانستبگويد كه كاري از دستمان ساخته نيست. فرمانده در حالي كه بغضش را فرو ميبرد، شاسي بيسيم را فشار داد:
- محمودجان! با خود اسلحهاي نداري؟- دستم تير خورده، قدرت تيراندازي ندارم و الا تا لحظه آخر با آنها ميجنگيدم.
لحنش معصومانه و بغضآلود بود. صداي گريه بيامان بچههايي كه صدايش را ميشنيدند، سنگر را پر كرده بود. دقيقهها، عمري بيشتر از ساعتها داشتند و زمان، بيصبري ما را زيادتر ميكرد.
نالهها وقتي اوج گرفت كه فرمانده، در حالي كه به خود فشار ميآورد بتواند آرام و طبيعي صحبت كند، در فضاي عاطفي سنگر، صدايش را از لابهلاي صداي گريهها درآورد:
- دوست داري برايت از شهادت حرف بزنم؟ محمود با مكث كوتاهي جواب داد:
- بله فرمانده.
قطرههاي اشك، چهره مردانه فرمانده را خيس ميكرد: - شهدا پيش خدا مقام والايي دارند... با ريخته شدن اولين قطره خونشان، تمامي گناهانشان بخشيده ميشود؛ با شهداي كربلا محشور ميشوند... اينها را تو بهتر از همه كس ميفهمي...
- نميخواستم حرفهايت را قطع كنم، اما عراقيها به ما رسيدهاند... الان به علي جعفري تير خلاص زدند و به من اشاره ميكنند...
لحظهها سنگين و كند ميگذشت و غمي بزرگ بر سينهها پنجه ميكشيد... عاقبت صداي محمود بر صداي تندر بغضهايي كه ميشكست، غالب آمد:
- باز هم بگو فرمانده... چه حرفهاي زيبايي ميزني، باز هم از شهادت بگو...
- شهدا به ديدار آقا و مولايشان، سيدالشهدا ميروند؛ حضرت مهدي، عليهالسلام، در آخرين لحظهها، سر آنان را بر زانوي محبت ميگيرد و به آنها مژده بهشت ميدهد.
فرمانده اگرچه مقهور بغضها بود، اما با تمام وجودش حرف ميزد. هر كلمهاي كه ميگفت، انگار عقدههاي بچهها زيادتر ميشد و آسمان چشمها را بيشتر باراني ميكرد. صداي محمود باز بر جراحت قلبها افزود:
- افسوس كه فرصتي باقي نيست. دوست داشتم بيشتر حرفهايت را ميشنيدم؛ تا چند لحظه ديگر به دوستان شهيدم خواهم پيوست؛ پيامي براي آنها نداريد؟...
رعشههاي تند التهاب، شانههاي بچهها را تكان ميداد. گريههايشان داشتبه ضجه تبديل ميشد. فرمانده ناگهان، انگار كه فكري به ذهنش رسيده باشد، با شتاب، دهني بيسيم را به دهان نزديكتر كرد و گفت:
- چيز ديگري غير از اسلحه نداري؟- ... چرا، يك نارنجك دارم، تازه متوجه شدم.
- ميتواني ضامنش را با يك دستبكشي؟
- بله، سعي ميكنم.
- ضامنش را بكش و آماده نگه دار تا عراقيهايي كه به تو نزديك شدند، از آن استفاده كني.
- چشم! الان...، عراقيها به چند قدمي من رسيدهاند.
- سلام ما را به شهدا برسان...
- ...
ديگر صدايي جز خش خش بيسيم نميآمد، كه آن هم در صداي گريه بچهها گم شد.
برگرفته از كتاب گلبرگهاي خاطره، ص 75-69.