محمّد بحرینی
همهگیری ویروس جدید کرونا، با آنکه تلخیها و سختیهای زیادی را برای همة مردم به همراه آورد و عدّة زیادی را به کام مرگ کشانید، امّا در دل خود فرصتهایی نیز ایجاد و بار دیگر صحنههای زیبایی از مواسات و همدلی را میان مردم ایران زنده کرد.
بار دیگر نشان داده شد فرصتهایی که در شرایط بحران و تهدید وجود دارد، در خود تهدیدها نیست و تنها کافی است تا چشم بینا داشته باشیم و فرصتطلبانه، این موقعیتها را دریابیم.
حضور گروههای مردمی و جهادی به صورت خودجوش در مراکز درمانی و ضدّعفونی کردن اماکن عمومی، یکی از این جلوهها بود. عدّهای از روحانیون و جوانان را نیز مشاهده کردیم که به صورت داوطلبانه پا به میدان گذاشتند تا به کادر خدماتی کمکرسانی کنند. از طرفی گروههای جهادی و مردمی و خیّران به تهیّه و تولید ماسک پرداختند و میان مناطق حاشیهای شهر و بیبضاعت که توان تهیّة ماسک را نداشتند، توزیع کردند. تصاویر این خدمترسانیها را به صورت روزانه در شبکههای اجتماعی مشاهده نمودیم:
- یکی از بازیکنان فوتبال در اقدامی پسندیده در آستانة سال نو، بیش از 1000 ماسک رایگان را در «قائمشهر» بین همشهریهای خود پخش کرد.
- معاون فرهنگی بسیج دانشآموزی «خراسان رضوی» خبر داد، دانشآموزان بسیجی «مشهد» طیّ یک هفته به منظور مقابله با کرونا ۲۰ هزار ماسک تولید کردند. با توجّه به لغو اردوهای راهیان نور و مراسم اعتکاف، حدود ۱۰۰ نفر از دانشآموزان بسیجی هزینههایی را که برای این امور در نظر گرفته بودند، برای تولید ماسک و توزیع آن بین نیازمندان حاشیة شهر به کار بردند.
- در گوشهای دیگر از کشور نیز بانوان بسیجی آملی با راهاندازی یکی از بزرگترین خطهای تولید ماسک و گان درمانی، به جنگ با کرونا رفتند.
- در نقطة دیگری از کشورمان، استاندار «خوزستان» اعلام کرد 3 هزار تبلت به صورت رایگان میان دانشآموزان کمبرخوردار استان توزیع میشود تا امکان بهرهمندی این دانشآموزان از کلاسهای درس مجازی فراهم شود.
جنیفر گرین، خبرنگار آمریکایی که به «ایران» سفر کرده است، در یادداشتی نوشت:
در زمان همهگیری بیماری کرونا ترجیح میدهم در «ایران» باشم تا در «ایالات متّحده».
او در آغاز این یادداشت در پایگاه «پریمیوم» مینویسد:
الآن یک سال تمام است که داخل ایران هستیم و سفرمان بسیار طولانیتر از آن چیزی شده که قصدش را داشتیم. بعد از خواندن اخبار و رسانههای غربی و دیدن هراس آنها برای خریدن اجناس، دعوایشان بر سر دستمال توالت و شنیدن از دوستانم در «کالیفرنیا» که به رغم نبود تهدید کرونا در آن ایالت، همة ماسکهای 95 -N و پاستاها به ناگاه در فروشگاهها تمام شدهاند، به این فکر افتادم که شاید بهتر است همینجا در ایران بمانم.
او همچنین نوشته است:
این روزها، سوپرمارکتها، بازارهای کشاورزان و سایر فروشگاهها در «تهران» گاهی شلوغ و پر از آدمهایی هستند که بیش از حدّ معمول غذا میخرند تا در دوران قرنطینة خودشان مصرف کنند؛ امّا تا به حال نه شاهد تنه زدن بودهام، نه دعوا و نه سرقت. قفسهها پر از جنس هستند و متوجّه هیچ کمبودی نشدهام. من هنوز میتوانم هر آنچه را نیاز دارم، در هایپرمارکت یا سوپرمارکت بخرم.
جنیفر گرین البتّه به رفتارهای سودجویانة عدّهای در احتکار ماسک و برخی از دیگر اقلام هم اشاره کرده است؛ امّا از ضدّعفونی دستگاههای خودپرداز توسط افراد گمنام، توزیع ماسک رایگان در میان مردم، آویزان کردن دستکش رایگان برای استفادة رفتگرها، ترجمة داوطلبانة دستورالعملهای مربوط به کرونا، استفاده از طنز برای آموزش دادن دربارة کرونا و چندین و چند مورد دیگر به عنوان زیباییهایی نام برده که در هیچ جای دیگر دنیا ندیده است.
علاوه بر اینها، همهگیری ویروس کرونا و شرایط قرنطینه فرصت تنفّسی برای محیط زیست ایجاد کرد تا بار دیگر زیباییهایش را به ما یادآوری کند و همچنین این هشدار را در ما زنده کند که اگر بدرفتاریهای انسان با او نباشد، برای ما انسانها زیباتر و مفیدتر است.
رشتهکوه «هیمالیا» برای اوّلینبار بعد از جنگ جهانی دوم به خاطر کاهش آلودگی هوا، از فاصلة ۲۳۰ کیلومتر نمایان شده است. به خاطر شفّاف شدن آبهای «ونیز» بعد از سالها، دلفینها در سواحل این شهر و حتّی در کانالهای داخل شهر دیده شدهاند. در «ولز»، بزهای کوهی بدون ترس و واهمه وارد خیابانهای شهر شده و آزادانه در مقابل چشمان ساکنان قرنطینهشدة شهروندان که از پشت شیشههای منازل، آنها را تماشا میکنند، پرسه میزنند.
هوای پاک شهر «دهلی نو»، نمونهای دیگر از این مسئله است. شدّت خروج گازهای آلاینده در حدّ غیر قابل باوری کاهش یافته و زمین، فرصتی هرچند کوتاه برای تنفّس پیدا کرده است.
در سایة بارشهای بهاری، بستر و حاشیة شهرها سرسبز و سرشار از حضور حیات وحش هستند. گلها به یمن عدم حضور انسان، رنگآمیزی جادویی خود را در طبیعت به رخ میکشند. تغییر طبیعت در این فرصت اندک، نشان از این دارد که زمین در سایة تلاش جزئی انسان، قادر به بازسازی خود خواهد بود؛ به شرطی که بشر از این اتّفاقات عبرت گرفته و در جهان پساکرونا، رشد و تعالی خود را در سایة همزیستی مسالمتآمیز با طبیعت تلقّی نماید.
از دیگر شگفتیهای این دوران، این بود که تقریباً جنگی در این مدّت رخ نداد و همانند سابق، انسانها به دست خودشان به کام مرگ کشانده نشدند.
از دیگر اتّفاقات زیبا در کشورمان، رانندة تاکسیای بود که با درآمد ناچیز خود، موادّ ضدّعفونی میخرید و ماشین خود را ضدّ عفونی میکرد یا صاحبخانههایی که اجارة چند ماهشان را بخشیدند. فعّالان اقتصادی استان «گرگان» را مشاهده کردیم که برای کمک به شکست کرونا و خرید تجهیزات مورد نیاز مراکز درمانی این استان، ۱۵ میلیارد تومان کمک کردند.
از طرفی، زندانها هم نیمه تعطیل شده و اکثر زندانیان به مرخصی فرستاده شدهاند. ویروس کرونا تقریباً تمام اقشار جامعه را در یک کار جمعی به حرکت در آورده است. از کشاورزی که ابزار و ادوات سمپاشی خود را در خدمت ضدّعفونی معابر قرار داده تا آموزگاری که با وجود تعطیلی کلاسهای درس، دانشآموزان خود را فراموش نکرده و با راهاندازی کلاس مجازی، به درس و مشق آنها رسیدگی میکند تا آنها عقبماندگی درسی نداشته باشند.
برخی از مردم شهرهای مختلف به صورت داوطلبانه، اسپریهای ضدّعفونی به دست گرفتهاند و هر کجا که لازم باشد، خودپردازها و اماکن عمومی را ضدّعفونی میکنند. چند نفر از ابزارفروشان اردبیلی، ماسکهای موجود در فروشگاههای خود را به صورت رایگان بین مردم توزیع کردند. یکی از فروشندگان موادّ پلاستیکی در چهارراه «حافظ اردبیل» تاکنون صدها عدد ظرف اسپری جیبی را به صورت رایگان بین مردم توزیع کرده است. معاون امور عمرانی استاندار اردبیل گفت:
دو نفر از خیّران استان، روزانه ۱۷ تن مواد ضدّعفونیکننده که مورد تأیید آزمایشگاههای دانشگاه علوم پزشکی است، به صورت رایگان در اختیار مردم قرار میدهند و تعداد دیگری از خیّران هم برای پیوستن به این کار خیر اعلام آمادگی کردهاند.
روزهای سخت شیوع ویروس کرونا به سرعت موجب از بینرفتن برخی رسوم، از جمله تشریفات در آئینهای عزا شده و ریخت و پاش و دادن احسان و نذری در تالار و مساجد برچیده شده است. برخی خانوادههای مصیبتدیده اعلام کردهاند که تمام هزینههای مراسم ختم عزیزانشان را به تهیّة مواد ضدّعفونی و کمک به پیشگیری و مهار کرونا اختصاص میدهند.
در بیمارستانها، پزشکان و پرستاران در صف مقدّم مبارزه با بیماری کرونا قرار گرفتهاند و حسّ تکریم و تجلیل از زحمات این قشر در بین آحاد جامعه قوّت گرفته است. رهبر معظّم انقلاب نیز این نکته را یادآوری کردند که جایگاه پزشکان
و پرستاران در این ماجرا در میان مردم بالا رفت.
در آخر، مطلب زیبای زیر را که از کانال «صدای ایران» انتخاب کردهایم، تقدیم شما عزیزان میکنیم:
یک لیوان وایتکس!
طبق قاعدة بیست و دو شبِ گذشته، برای ضدّ عفونی کردنِ محلّه رفته بودیم. اتّفاق میافتاد که بعضی از خانوادهها به عنوان کمک وسایل یا امکاناتی در اختیارمون بگذارند و ما هم تشکّر کرده و تحویل میگرفتیم.
آن شب امّا قضیه فرق میکرد.
خانمی مسن، با چیزی که زیر چادر گرفته بود، به سمت ما آمد. رو به من کرد و گفت:
ننه! ببخش والله، روم نمیشه؛ امّا به خدا، فقط همینو داشتم.
داخل یک پلاستیک سیاه، آن پیچیده بود. بازش کردم. دیدم یک وایتکس نصفه است! شاید کلّاً یه لیوان هم نمیشد! خشکم زد...
پیرزن از همة ما بیشتر گذاشته بود. همة آنچه را که داشت، داده بود...
من هم به اندازة سر بشکه داخل هر مخزنی که آماده میشد، از آن وایتکس میریختم برای تبرّکی.
دم همة آدمهای با معرفت گرم
یا علی!