آیت‌الله آقاشیخ مرتضی زاهد، عارف و عالم شیعی و از روحانیون مخلص و پرهیزکار، در سال 1247ه‍ .ش. در محلّة «حمّام گلشن تهران» دیده به جهان گشود. پدرش، آخوند ملّا آقا بزرگ، مردی روحانی و یکی از واعظان و روضه‌خوان‌های توانا و بلندآوازة تهران بود؛ تا آنجا که به او مجد الذّاکرین لقب داده بودند.

آقا شیخ مرتضی، درس‌های مقدّماتی را نزد پدرش فراگرفت. سپس به صورت رسمی به جمع طلّاب «مدرسة مروی» پیوست و سطوح را در نزد اساتید معروفی، چون میرزا مسیح طالقانی ادامه داد. ایشان همچنین از محضر مجاهد شهید، آیت‌الله حاج شیخ فضل‌الله نوری استفاده نمود و به این استاد شهیدش، ارادتی خاص داشت. شهادت مظلومانة حاج شیخ فضل‌الله نوری به قدری بر دوش ایشان سنگینی می‌کرد که تا وقتی زنده بود، حاضر نمی‌شد از میدانی که شیخ شهید را به دار زدند، عبور کند.

آقا شیخ مرتضی، چهره‌ای محبوب و مورد اعتماد همة مردم، علما و مراجع تقلید بود. از اوصاف بارز آن مرد الهی، زهد و بی‌اعتنایی به مظاهر دنیا بود. مردم به خاطر ورع و پارسایی، او را شیخ مرتضی زاهد می‌خواندند. او در یک خانة ساده و قدیمی، بدون هیچ ادّعایی زندگی می‌کرد. برخی دوستان و تجّار بازاز خواستند حمّامی در خانة ایشان بسازند تا با آن سنّ و سال بالا و ضعف ناشی از کهولت، به حمّام عمومی نرود؛ امّا آن مرحوم به خاطر اینکه در آن زمان، مردم غیر از اعیان و مشمولان، از داشتن حمّام محروم بودند، نپذیرفت.

ایشان از قبول وجوه شرعی به شدّت امتناع می‌ورزید و به دیگر آقایان حواله می‌داد و اصل را بر بی‌رغبتی به دنیا گذاشته بود.

یک شب، ارادتمندی، مبلغ چهل هزار تومان خدمت آقا آورد و اصرار داشت که آقا این پول را به عنوان هدیه قبول کند تا در مضیقه نباشد و با خیال راحت به امور تبلیغی بپردازد؛ امّا آقاشیخ مرتضی، قبول نکرد.

آن شخص هم اصرار می‌کرد و می‌گفت: آقا! این پول‌ها نه خمس و زکات است، نه وجوه شرعی دیگر. آقاشیخ مرتضی می‌فرمود: آخر من با این پول‌ها چه کار کنم؟ من نیازی به این مقدار پول ندارم. بر اثر اصرار آن شخص، آقاشیخ مرتضی برای اینکه ردّ هدیه نکرده باشد و آن شخص ناراحت نشود، مبلغ صد تومان از آن برداشت؛ البتّه همان‌جا هشتاد تومان را بین حاضران مجلس تقسیم کرد و فقط بیست تومان را در جیب خود گذاشت و فرمود: شاید این مقدار را برای مصارف شخصی نیاز داشته باشم.1

ایشان علاوه بر زهد و تقوای بی‌نظیری که داشت، از تأثیر کلام بی‌نظیری نیز برخوردار بود. روزی آقاشیخ مرتضی به شهر مقدّس «قم» و به خدمت مرحوم آیت‌الله العظمی بروجردی(ره) مشرّف می‌شود. در آن مجلس، حضرت آیت‌الله بروجردی به آقای زاهد می‌فرماید: می‌گویند شما برای مردم موعظه می‌کنید و برایشان از اخبار و احادیث اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) می‌خوانید؛ برای ما هم حدیثی بخوانید تا استفاده کنیم. آقاشیخ مرتضی جواب می‌دهد: چشم آقا؛ ولی من عادت دارم از روی کتاب بخوانم و الآن هم کتابی به همراه ندارم. آیت‌الله العظمی بروجردی دستور می‌دهد تا کتابی برای ایشان بیاورند. لحظاتی بعد، کتاب روایی به دست آقاشیخ مرتضی داده می‌شود و او از روی کتاب، شروع به خواندن حدیث می‌نماید. در آن جلسه، به اندازه‌ای این حدیث‌خوانی برای حضرت آیت‌الله بروجردی تأثیرگذار و نافذ بوده که ایشان در جمع، به شدّت به گریه افتاده و قطره‌های اشک از دیدگانش سرازیر می‌گردد.2

پی‌نوشت‌ها: