ابونِضال

نویسنده: رونن بگمن مترجم: هادی عبادی

شرکت بریتانیایی «دِلارو»، شرکت سیستم‌های امنیتی و چاپ اسکناس، هر سال، فصل بهار و در «لندن» میزبان دیپلمات‌ها و مدیران تجاری برای صرف شام بود. این مراسم سال ۱۹۸۲م.، در شب سوم ژوئن در هتل مجلّل «دورچستر» برگزار شد. هشتاد و چهار سفیر و مدیر شرکت از سراسر جهان به این ضیافت دعوت شدند و به تبادل نظر پرداختند.

اندکی پس از ساعت ۱۰ شب و در زمانی که مهمانان در حال ترک ضیافت بودند، اشلومو آرگو،1 سفیر اسرائیل با یکی از سفرا دربارة هدایایی که قرار بود به اوّلین فرزند پرنس چارلز و پرنسس دایانا که دو هفتة دیگر به دنیا می‌آمد، بدهند، صحبت می‌کرد. آرگو در لحظة خروج با مرگل رابرت مکسول دست داد و از او برای رویکرد دوستانة روزنامة او نسبت به اسرائیل تشکّر کرد.

واحد حفاظت از افراد مهم در «شین بت» مجاز نبود در «بریتانیا» فعّالیت کند. بنابراین محافظی بریتانیایی، به نام کاراگاه کالین سیمپسون از آرگو محافظت می‌کرد. این دو نفر از هتل خارج شدند و به سرعت، نه متر را پیمودند تا به ولوو سیدان ضدّ گلولة وابسته به سفارت برسند. سیمپسون در عقب را برای آرگو باز کرد. هیچیک از آنها فردی را که در پیاده‌رو منتظر کشتن سفیر بود، ندیدند؛ مگر وقتی که دیگر دیر شده بود.

حسین غسان سعيد, عضو هستة مخفی گروه «ابونضال» بود. او و دو همراهش یک ساعت و نیم بیرون از در دورچستر منتظر مانده بودند. سعید گفت: دو روز پیش از عملیات، روسان،2 فرماندة ما، پیش من آمد و گفت: فردا روز بزرگی برای ملّت «فلسطین» خواهد بود؛ چرا که قصد داریم صهیونیست مهمّی را بکشیم.

سعید در حالی که تفنگ WZ-63 ساخت «لهستان» را به همراه داشت، از پشت به آرگو نزدیک شد. او گفت:

وقتی سفیر در حال سوار شدن بود، به او نزدیک شدم. اسلحة خود را از کیفم در آوردم و همان‌طور که آموزش دیده بودم، آن را با دو دست گرفتم. فرد دیگری در را برای او باز کرد. نزدیک‌تر شدم تا اینکه به چند متری او رسیدم و سپس یک گلوله به سرش شلّیک کردم.

سیمپسون، آرگو را به داخل ماشین هل داد و به راننده گفت که او را به بیمارستان برساند. سفير به شدّت آسیب دیده بود. سپس سیمپسون، سعید را تعقیب کرد که داشت به سمت ماشینی که دوستانش در آن بودند، می‌دوید. بعداً سیمپسون در اظهاراتش گفت که سعید در گوشة خیابان جنوبی، چندین بلوک دورتر از دورچستر، برگشت و به او شلّیک کرد. او نتوانست به سیمپسون آسیبی بزند و گلوله به ماشینی برخورد کرد که به خانوادة سلطنتي تعلّق داشت. تقریباً در همان زمان، سیمپسون با تفنگ ۳۸ میلیمتری شلّیک کرد و گلوله به گردن سعيد، درست زیر گوشش برخورد کرد و او را به زمین انداخت. سعید گفت:

به سمت ماشین می‌دویدم. ناگهان احساس کردم ضربه‌ای به گردنم خورد و به زمین افتادم .

همراهان سعید چهل دقیقه بعد و پس از یک تصادف، دستگیر شدند. اطّلاعات بريتانيا، مأمور دوجانبه‌ای در هستة مخفی ابونضال داشت؛ امّا آنها با پیشنهاد او دربارة میزان پول دریافتی در ازای اطّلاعات دربارة قتل برنامه‌ریزی شده موافقت نکردند و خیلی دیر متوجّه شدند که چه اتّفاقی در حال رخ دادن است.

آرگو زنده ماند؛ امّا تا زمان مرگ در سال ۲۰۰۳ م. فلج شد و از درد شدیدی رنج برد. اندکی پس از این واقعه، اطّلاعات اسرائیل متوجّه شد ابونضال، دشمن بزرگ عرفات، که نام واقعی‌اش صبری الینا بود و به گفتة ییگال سیمون،3 فرماندة پیشین واحد ۵۰۴ که آن زمان در مقرّ «موساد» در لندن فعّالیت می‌کرد، دستور این حمله را به نیابت از بارزان التكريتي، رئیس سرویس‌های اطّلاعاتی «عراق» داده بود.

صدّام حسین، دیکتاتور «عراق» و رئیس و نابرادری بارزان، امیدوار بود این قتل بتواند سبب جنگی بزرگ میان «سوریه»، «ساف» و اسرائیل، به عنوان سه رقيب خاورمیانه‌ای او شود و حتّی شاید بتواند «ایران»، بزرگترین رقیب او را نیز به این جنگ بکشاند.

همان‌طور که اتّفاق افتاد، شارون و صدّام به عنوان افرادی جنگ‌طلب، منافع

مشابهی داشتند. در جلسة صبح ۴ ژوئن در کابینة اسرائیل، بگین اظهار داشت: حمله به سفیر، معادل حمله به دولت اسرائیل است و ما پاسخ خواهیم داد.

او به سخن مقامات اطّلاعاتی گوش نمی‌داد که سعی می‌کردند به او بگویند، ساف از یک سال گذشته رفتاری مطابق با آتش‌بسی داشته که آمریکایی‌ها آن را برقرار کرده‌اند و آرگو توسط اعضای گروهی کشته شده است که خواهان حذف عرفات هستند.

بگین گفت: همة آنها ساف هستند.

ایتن، رئیس ستاد اظهار داشت: ابونضال يا ابوشميدال، فرقی نمی‌کند؛ ما باید ضربة سختی به ساف بزنیم.

کابینه، بمباران وسیع هوایی «بیروت» و پایگاه‌های ساف را تصویب کرد. آشکار بود که عرفات نمی‌توانست اجازه دهد این اقدام بدون واکنش باشد. به زودی بیست و نه نقطه در شمال اسرائیل زیر آتش توپخانة ساف قرار گرفتند.

سعید در لندن به سی سال زندان محکوم شد. او در مصاحبه‌هایی که از طریق تلفن و نامه انجام داد، گفت که باور نمی‌کند شلّیک گلوله از طرف او جنگ اسرائیل در «لبنان» را شروع کرده باشد:

به هر حال این اتّفاق می‌افتاد. شاید اقدام من بر زمان‌بندی این حمله تأثیر گذاشت؛ امّا رافول و شارون به هر شکل می‌خواستند، لبنان را فتح کنند. آنها این اقدام من را بهانة این کار کردند.

احتمالاً حق با او بود. در هر صورت، جنگ در لبنان آغاز شده بود.

آریل شارون، پنج ژوئن در کابینة اسرائیل طرحی برای انتقام از قتل آرگو و قطع حملات نیروهای سال ارائه کرد. او این عملیات را «صلح برای الجليل» نامید که این نام طرّاحی شده بود تا این احساس را ایجاد کند که مأموریتی ناگزیر برای دفاع از خود است. شارون به کابینه گفت این حمله‌ای محدود خواهد بود و هدف آن، تنها رفع خطر آتش توپخانة ساف نسبت به مناطق اسرائیلی است. IDF بیش از چهل کیلومتر در لبنان (دامنة اثر بزرگترین سلاح‌های ساف در آن زمان) پیش نخواهد رفت.

تنها وزیری که با این طرح مخالف بود، مردخای زیپوری، وزیر ارتباطات وقت بود. او شک داشت که شارون اهداف بزرگتری داشته باشد. زیپوری با سابقة نظامی‌ای که داشت، متوجّه شد حمله‌ای با چنین عمقی، در امتداد نیروهای سوری در لبنان، ضرورتاً به برخورد میان نیروهای اسرائیلی و سوری منجر می‌شود؛ امّا بگین اعتراض زیپوری را رد و اعلام کرد: گفته‌ام که به سوری‌ها حمله نمی‌كنیم.

هرچند بار دیگر تردیدهای زیپوری کاملاً به جا بود. در واقع این طرح آغازی برای طرح اصلی شارون بود. او به همراه ایتن، رئیس ستاد، برنامة بسیار بزرگی طرّاحی کرده بود. او قصد داشت از تانک‌های IDF بهره ببرد تا کلّ «خاورمیانه» را بازسازی کند. در طرح او، نیروهای اسرائیلی و فالانژهای هم‌پیمان آنها از مرز تا بیروت را فتح و همة نیروهای ساف را نابود و ضربات سختی به واحدهای مخفی حاضر در آنجا وارد می‌کنند. وقتی پایتخت امن شد، اسرائیلی‌ها بشبر جمیل، رهبر فالانژها را به عنوان رئیس‌جمهور لبنان منصوب می‌کنند و لبنان به هم‌پیمانی قابل اعتماد تبدیل می‌شود. در مرحلة بعد، جمیل فلسطینی‌ها را به «اردن» تبعید می‌کند. فلسطینی‌ها در اردن به اکثریتی تبدیل می‌شوند که می‌توانند دولت فلسطینی را در سرزمین خاندان هاشمی تأسیس کنند. بر اساس محاسبات شارون، این امر درخواست فلسطینی‌ها برای داشتن دولتی در «یهودا» و «سامرا» - در کرانة باختری - را از بین می‌برد و آنجا بخشی از اسرائیل می‌شود

در آن طرح رؤیایی، عاملی اساسی وجود داشت: کشتن ياسر عرفات. شارون اعتقاد داشت در جنگ با سازمانی مبارز، نمادها و علائم به اندازة افراد اهمّیت دارد. او و ایتن تصمیم گرفتند برای فرستادن علامت، برای نابودی روح فلسطینی‌ها، به بیروت رفته، عرفات را بیابند و بکشند.

برای این منظور، نیروی عملیاتی ویژه‌ای با اسم رمز «ماهی شور» ایجاد شد. شارون دو نفر از متخصّصان خود در عملیات ویژه - منیر دامان و رافی ایتن - را انتخاب کرد تا این گروه را مدیریت کنند. داگان گفت:

فكر می‌کردم ضربه زدن به عرفات، همه چیز را تغییر می‌دهد. عرفات تنها یک رهبر فلسطینی نبود. او به نوعی بیان‌گذار مفهوم کشور فلسطین به شمار می‌رفت. کشتن او سبب ایجاد نزاع‌های داخلی در ساف می‌گشت و پس از این رویداد، تا حدّ قابل توجّهی مانع تصمیم‌گیری‌های استراتژیک در این سازمان می‌شد.

هم سرلشگر يشوا ساگوی، رئیس «آمان» و هم پيتژاک هوفی، رئیس موساد که قبلا ژنرال IDF بود، به شدّت با حمله به لبنان مخالفت کردند. آنها می‌دانستند در پس قول شارون و ایتن، مبنی بر عدم پیشروی بیش از چهار کیلومتر، طرح مخفی دیگری وجود دارد که اسرائیل را در وضعیت زیان‌باری قرار خواهد داد. هوفی گفت:

هر دوی آنها را می‌شناختم و می‌دانستم از آرزوی خود دست بر نمی‌دارند و اینکه تلاش می‌کنند به هر طریقی به آنچه که می‌خواهند، یعنی رسیدن به بیروت و کشتن عرفات، دست یابند.

هوفی به بگین هشدار داد حمله به لبنان، همچون جنگ «یوم کیپور» است؛ امّا این بار برای حزب بگین، ليكود و دولت او فاجعه‌ای خواهد بود. درست همان‌طور که کشمکش سال ۱۹۷۳م. به برتری حزب کارگر پایان داد.

امّا بگین اعتراضات سازمان‌های امنیتی را رد کرد و 6 ژوئن، IDF به لبنان حمله کرد

ارتشی با 76 هزار نیرو، ۸۰۰ تانک و 1500 نفربر زرهی در سه محور به سمت شمال پیشروی کردند. محور چهارم نیز نیروهایی بود که از طریق دریا وارد خشکی شدند.

آغاز حمله از نظر شارون امیدبخش بود. نیروهای اسرائیلی به دلیل قدرت برتر

نظامی و اطّلاعاتی که آمان و موساد با نفوذ عمیق در ساف به دست آورده بودند، به اكثر اهداف خود دست یافتند. شبه‌نظامیان فلسطینی حتّی از آنچه امان پیش‌بینی کرده بود، بدتر عمل کردند. اكثر فرماندهان ارشد فرار و افراد خود را رها کردند تا بمیرند.

همان‌طور که زیپوری پیش‌بینی کرده بود، سوری‌ها به تحرّکات پر سر و صدای اسرائیلی‌ها واکنش نشان دادند. ایتن که نیروهایش سال ۱۹۹۳م. در بلندی‌های «جولان» تقریباً توسط سوری‌ها شکست خورده بود، این فرصت را به دست آورد تا حساب خود را تسویه کند. سوري‌ها نیز زیر آتش اسرائیلی‌ها تضعیف شدند.

هم‌زمان با پیروزی‌های نظامی، به سرعت برای وزرای کابینة اسرائيل مشخّص شد که قول حمله تا چهل کیلومتر، علیه ساف، به امر کاملاً متفاوتی تبدیل شد. شارون به IDF دستور داد به پیشروی ادامه دهند و اعلام کرد این امر به دلایل مختلف عملیاتی ضروری است. وزرا در برابر شخصیت کاریزماتیک و قاطع او تقریباً هیچ اعتراضی نکردند.

سرتیپ آزریل نِوو،4 منشی نظامی بگین گفت:

خیلی سریع متوجّه شدم، طرح چهل کیلومتر از بین رفته و IDF در حال نفوذ بیشتر در خاک لبنان است. شارون دروغ گفت و بگین و کابینه را گمراه کرد. شارون با مهارت زیاد، لزوم این پیشروی را توضیح داد که در غیر این صورت، ممکن بود صبح روز بعد، ارتش سوریه نیروهای ما را به خطر بیندازد. او به این شکل توانست تأیید کابینه را مرحله به مرحله برای ادامة تهاجم بگیرد.

IDF در 25 ژوئن محاصرة بيروت را فراتر از توافق اوّلیة کابینه تکمیل کرد و به بمباران مناطق غربی این شهر پرداخت.

شارون امیدوار بود فالانژهای مسیحی در جنگ با ساف به ارتش اسرائیل کمک کنند و به ویژه در مناطق پرجمعیت، همچون نیروهای اسرائیل عمل کنند. فالانژها نیز ایده‌ای مشابه، امّا با هدفی متفاوت داشتند؛ اینکه اسرائیلی‌ها بجنگند تا اقتدار آنها در لبنان تثبیت شود. نوو گفت:

موساد که تلاش می‌کرد با فالانژها ارتباط برقرار کند، کاملاً دربارة تفسیر خود از وضعیت در لبنان و قابلیت و اهداف مسیحیان دچار اشتباه شده بود.

رهبران فالانژها اسرائیلی‌ها را ترغیب می‌کردند تا اراضی بیشتری را تصرّف کنند و قول کمک‌های نظامی را داده بودند که هیچگاه تحقّق نیافت. بشير جميل، رهبر فالانژها در دیداری با ایتن، رئیس ستاد در ۱۶ ژوئن از تصرّف بیروت توسط IDF حمایت کرد. جمیل گفت:

اظهارات شما مبنی بر عدم ورود به بیروت، کمکی نخواهد کرد؛ چرا که این رویکرد موجب تقویت روحیة مسلمانان و فلسطینی‌ها شده و مانع فرایند سیاسی خواهد شد.

هم‌زمان جمیل دربارة چگونگی رفتار با زادگاهش نیز توصیه‌هایی کرده بود: شما باید به بمباران هوایی ادامه دهید؛ زیرا آتش توپخانه قبلاً استفاده شده و تأثیری نداشته است.

شارون، ایتن و فالانژها به طور مخفیانه مشغول برنامه‌ریزی برای تصرّف بیروت در عملیات ترکیبی، با اسم رمز «جرقه» بودند. 1 آگوست در جلسه‌ای که در منزل شارون و با حضور سران IDF و موساد تشکیل شد، شارون از جميل پرسید: می‌توانید دوباره آب را قطع كنيد؟ امری که نشانة اشتياق شارون برای ایجاد فشار حدّاکثری بود تا سوری‌ها و نیروهای ساف از آن منطقه خارج شوند.

جمیل گفت: با پشتیبانی شما می‌توانیم.

شارون گفت: بسیار خوب؛ امّا مجبوریم اجازه دهیم جریان آب تا روز دوشنبه برقرار باشد؛ چرا که در آن روز، جورج شولتز (وزیر خارجة آمریکا) با پیژاک شامير (وزیر خارجة اسرائیل) ملاقات می‌کند.

کابینة اسرائیل بعد از دستورات شارون برای تصرّف پایتخت کشوری مستقل مطّلع شد. تصرّف پایتخت کشور مستقل، براي اوّلين‌بار در تاریخ دولت اسرائیل رخ داده بود. در واقع طیّ این جنگ، شارون بارها قول خود، مبنی بر عدم وجود برنامه‌ای برای ورود به بیروت را برای کابینه، کنست و مردم اسرائیل تکرار کرده بود؛ امّا فرمان شارون به IDF کاملاً واضح بود: باید بخش شمالي بيروت را نیز شکست دهیم. - جایی که کمپ‌های پناهندگان و پایگاه‌های ساف در آن قرار داشت. یازده ژوئيه، او در جلسه‌ای در دفترش گفت: باید هر آنچه قابل نابود کردن است، نابود کنیم... باید شهر را با خاک یکسان کنیم.

حملة همه‌جانبه به لبنان و محاصرة بیروت، به باتلاقی برای اسرائيل تبدیل شد؛ اشغالی که حدّاقل دربارة جنوب لبنان، هجده سال طول کشید.

تمام جهان، حتّی رونالد ریگان که روابط خوبی با بگین داشت، با این اقدام مخالفت کردند. ریگان در مکالمة تلفنی با بگین با عصبانیت گفت: شما در بیروت هولوکاست ایجاد کردید. بگین با همان میزان عصبانیت، در پاسخ گفت: خواهش می‌کنم جناب رئیس جمهور! دربارة هولوکاست به من آموزش ندهید. من و مردم اسرائیل به خوبی می‌دانیم، هولوکاست چیست.

موساد تلاش کرد با افشای اطّلاعات به روزنامة انگلیسی «آبزرور» دربارة اینکه ساف انبارهای اسلحه مورد نیاز برای صدهزار نفر را دارد، تصویر ارائه شده نزد جهانیان را متعادل کند. این انبارها در واقع، انبارهای اضطراری «شوروی» در خاورمیانه بود. اسرائیلی‌ها ادّعا کردند، شوروی قصد دارد سربازان کوبایی را اعزام کند تا کنار فلسطینی‌ها بجنگند، «الجلیل» را تصرّف، شهرک‌های یهودی‌نشین را نابود و دولت مستقلّی در آنجا ایجاد کند. دربارة اینکه این داستان‌ها حتّی بهره‌ای‌ اندک از حقیقت داشته باشد، تردید وجود داشت و آنها نتوانستند نظر جهانیان را به نفع اسرائیل تغییر دهند. بار دیگر به کشمکش خاورمیانه، به عنوان داستان داوود و جالوت نگریسته می‌شد؛ امّا این بار اسرائیل، به عنوان غول بی‌رحم و فلسطینی‌ها، به عنوان کسانی که به آنها ظلم شده، در نظر گرفته می‌شدند.

میزان فریبی که شارون علیه دولت و عموم مردم اسرائیل اعمال کرده بود، فقط به تدریج آشکار شد؛ امّا آسیب‌های روزافزون، اهداف نامعلوم و پر نوسان به روایت رنج و ویرانی لبنان که سربازان اسرائیلی مسبّب آن بودند، بازگو می‌شد و موجب مخالفت و تظاهرات گشت.

ایتن، رئیس ستاد، متوجّه شد بیشتر اقدامات IDF در لبنان بدون تأیید کابینه انجام می‌شود؛ بنابراین عمداً در جلسات هیئت دولت حضور نمی‌یافت و ادّعا می‌کرد مشغول انجام کارهای مربوط به نیروهای رزمی است. او تفکیک و پنهان‌سازی را به عهدة شارون گذاشته بود که اساساً اعتنایی به مخالفت‌ها نداشت و فقط به پیشروی فکر می‌کرد.

دقیقاً مشخّص نیست بگین تا چه حد از طرح پیچیدة شارون خبر داشت. شارون در آن زمان از خبرنگاری شکایت کرد که نوشته بود، او به بگین دروغ گفته و اطّلاعات را از او مخفی کرده است. شارون در این پرونده پیروز نشد.

نسخه‌ای از جلسات کابینه با ملاقات شارون با بگین دربارة طرح شارون، دربارة عرفات وجود ندارد. بنابراین محال است که به دقّت بگوییم بگین و وزرای دیگر دربارة عملیات ماهی شور چه چیزی می‌دانستند.

با وجود اینکه نمی‌دانیم بگین تا چه حد دربارة جزئیات اطّلاع داشته است، او نظرش را دربارة ضرورت حذف عرفات پنهان نمی‌کرد. او در نامه‌ای به ریگان در تاریخ 2 اوت نوشت، احساس می‌کند گويي ارتشی را به «برلین» فرستاده است تا هيتلر را نابود کند. در سخنرانی همان هفتة خود در کنست، عرفات را مرد پستی

خواند که قاتل فرزندان اسرائیلی‌ها است.

در عملیات ماهی شور که توسط مئير داكان و رافی ایتن تنظیم شده بود، قرار بود معیارهایی فراتر از معیارهای فرماندهی جنگ اعمال شود. اکثر نیروهای این عملیات نیز از واحد سیرت متکال انتخاب شده بودند که رئیس آن، سرهنگ دوم، یوزی دایان5 بود. با وجود این، مأموریت آن با توجّه به واقعیت‌های جنگ شهری، بسیار پیچیده بود. این گروه نمی‌توانست واحدی از سربازان را از طريق بيروت اعزام کند تا یک نفر را بکشند؛ تاکتیکی که می‌توانست موجب آسیب‌های فراوانی به نیروهای خودی شود. دایان گفت:

بنابراین مأموریت اصلی، شناسایی ماهی شور و ارسال اطّلاعات دقیق مکان او به نیروی هوایی بود.

سرهنگ یوسی لانگوتسکی6 یکی از بنیان‌گذاران این واحد تکنولوژیک آمان، در ماه ژوئن به بیروت احضار شد تا همة سیستم‌های ارتباطی ساف را شنود کند. تیم ماهی شور با استفاده از شنود مکالمات و داده‌های جمع‌آوری شده توسط موساد، اطّلاعات فراوانی دربارة پناهگاه‌های مورد استفاده توسط عرفات به دست آورد.

داگان گفت:

با وجود این، مأموریت پیچیده‌ای بود. ما باید اطّلاعات دریافتی از منابع مختلف را به دقّت بررسی می‌کردیم تا می‌فهمیدیم کدام ساختمان با غار، مکان صحیح است تا بتوانیم دقیقاً آن را در نقشه شناسایی کرده و اطّلاعات به دست آمده را برای نیروی هوایی ارسال کنیم تا آنها آنجا را بمباران کنند.

پست فرماندهی ماهی شور خسته کننده بود؛ زیرا عرفات مرتّب فرار می‌کرد. لانگوتسکی و دایان شنود می‌کردند که محافظان عرفات، ورود او را در مکان معیّنی برنامه‌ریزی و فوراً مکان جغرافیایی او را به نیروی هوایی اعلام می‌کردند. آنها حتّی یک‌بار صدای خود عرفات را در تلفن شنیدند و دو هواپیمای جنگی را فرستادند که آن ساختمان را نیز ویران کردند؛ امّا طبق گفتة دایان، عرفات آنجا را حدوداً سی ثانیه قبل از بمباران ترک کرده بود.

رهبر فلسطينی‌ها فهمیده بود این امر اتّفاقی نیست که مکان‌هایی که او به تازگی وارد آنها شده یا از آنها خارج شده، بمباران می‌شود. او به افرادش گفت: شارون در بیروت، همچون گرگ زخمی عمل می‌کند و می‌خواهد او را به انتقام جنگی که بیش از انتظارش طول کشیده است، به قتل برساند. او موارد احتیاطی را بیشتر رعایت کرد و چندین قرار ملاقات را هم‌زمان در چند مكان متفاوت تنظیم می‌کرد. او به دستیاران خود اطّلاعات گمراه‌کننده می‌داد؛ چرا که به این امر مظنون بود که شاید یکی از آنها مأمور موساد باشد و مرتّب مكان خود را تغییر می‌داد.

موشه یعلون7 افسر عملیات ماهی شور گفت:

عرفات مرتّب برنامة روزانة خود را تغییر می‌داد. هیچ الگوی مشخّصی در رفتار او وجود نداشت تا از طریق آن بتوانیم علیه او در انبار یا خانه‌اش به او حملة زمینی کنیم.

این تیم که رشد ناامیدی در آن روزافزون بود، به ایده‌های زیادی فکر کرد. روز 3 ژوئیه، بوری آونری، سردبیر مجلّه‌ای چپ‌گرا در اسرائیل (به همراء ساریت پيشای، گزارشگر و آنات ساراگوستی، عکّاس) از خطّ مقدّم در بیروت گذشتند تا در مرکز شهر با عرفات مصاحبه کنند. این ملاقات در اسرائیل بسیار بحث برانگیز شد. آونری گفت:

هدفم این بود که با تغییر شیوة تفکّر اسرائیلی‌ها، راهی به سوی صلح میان اسرائیلی‌ها و فلسطيني‌ها بگشایم.

تیم ماهی شور این ابتکار را تحسین نکرد. (يلعون گفت: حتّی نمی‌خواهم دربارة آونری و اقدام شرم‌آورش صحبت کنم)؛ امّا تصمیم گرفت از این فرصت بهره ببرد و سه اسرائیلی را تعقیب کند تا آنها آدمکش‌ها را مستقیم به محلّ حضور عرفات برسانند.

در میان تیم ماهی شور بحثی، مبنی بر این امر در گرفت که آیا به خطر انداختن جان آن سه اسرائیلی مجاز است یا خیر؛ چرا که احتمال داشت هنگام عملیات کشته شوند. آونر آزولاي،8 نمایندة موساد در تیم ماهی شور، خروجی بحث را چنین جمع بندی کرد:

اگر شرایط از جنبة عملیاتی مناسب باشد، احتمال زنده نماندن عرفات و این سه یهودی، قابل دفاع است.

احتياط عرفات باعث شد به تعقیب آونری و دو روزنامه‌نگار دیگر از سوی موساد شک داشته باشد. محافظان عرفات از اقدامات گمراه‌کننده استفاده کردند و تیم ماهی شور ردّ آنها را در کوچه‌های جنوب لبنان گم کرد.

روزها گذشت و واقعیت‌های جنگ داخلی با طرح جاه‌طلبانة شارون و ایتن در بازسازی این منطقه از جهان تطبيق نیافت. این دو جنگ‌طلب فشار روزافزونی بر نیروی هوایی و تیم ماهی شور وارد کردند تا عرفات را بیابند. سرلشکر دیوید ایوری9 که بعداً فرماندة نیروی هوایی شد، چنین گفت:

از شروع محاصرة بیروت، موضوع قتل عرفات بسیار مهم تلقّی می‌شد. چنین احساس می‌شد که این امر، موضوعی شخصی برای شارون محسوب می‌شود. گاهی اوقات افرادی از موساد با آمان در پایگاه «قناری» - پست فرماندهی نیروی هوایی در پناهگاه زیرزمینی در «تل آویو» - حاضر می‌شدند و به ما می‌گفتند، عرفات در این یا آن مکان است. شارون یا رافول دستور می‌دادند تا فوراً آن اماكن را بمباران کنیم.

ایوری ادامه داد:

من فکر می‌کردم این کاری نادرست است؛ زیرا خطر آسیب رسیدن به غیرنظامیان در آن وجود داشت. حاضر نبودم چنین بمبارانی را بدون فرمان مکتوب از شاخة عملیاتی ستاد کل، تأیید کنم. امیدوار بودم بررسی مسئله در چارچوب سازمان‌یافته‌ای از تقسیم اطّلاعات و تصمیم‌گیری، به قضاوت بهتری منجر شود. در واقع، بسیاری از دستورات هرگز به طور مكتوب به دست من نرسیدند. آنها در سلسله‌مراتب ناپديد می‌شدند.

يوزی دایان نیز نگرانی‌های مشابهی داشت. او گفت:

دو چیز عرفات را نجات داد. من و خوش‌شانسی تمام‌نشدنی او. فکر می‌کردم عرفات هدفی مشروع است؛ امّا فکر نمی‌کردم ضربه به هدف، هر ابزاری را توجیه می‌کند. اگر می‌دیدم ضربه به هدف، شامل کشتار وسیع غیر نظامیان می‌شود، حتّی اگر عرفات در آن مکان حضور داشت، موافقت نمی‌کردم آن مکان بمباران شود.

دایان ادامه داد:

رافول به شدّت عصبانی شد. به من تلفن زد و گفت: می‌دانم در مورد این و آن مکان اطّلاعات داری. چرا هواپیماها در حال پرواز نیستند؟ پاسخ دادم: این امر امکان ندارد؛ زیرا مردم زیادی در آن اطراف هستند. رافول گفت: فراموشش کن. من مسئولیت را بر عهده می‌گیرم؛ امّا من آمادگی نداشتم اجازة چنین کاری را بدهم. من اخلاق نبرد را از رافول نیاموخته بودم.

رافول ایتن به دایان یادآوری کرد، او حقّ تصمیم‌گیری دربارة بمباران یا عدم آن را ندارد؛ امّا همان‌طور که دایان توضیح داد:

همة کاری که باید می‌کردیم، این بود که گزارش دهیم آیا از جنبة اطّلاعاتی می‌توان به هدف ضربه زد یا خیر. بنابراین از آن جنبه، هر زمانی که متوجّه می‌شدیم بمباران، به تلفات شدید غیرنظامیان منجر می‌شود، گزارش می‌دادیم از جنبة اطّلاعاتی نمی‌توان به هدف ضربه زد.

غروب 4 اوت، ایتن از اَوییِم سِلا،10 رئیس بخش عملیات نیروی هوایی، خواست تا به دیدن او برود. این دو نفر رابطة نزدیکی با هم داشتند و ایتن توجّه خاصّی به این افسر داشت. او فکر می‌کرد سلا آیندة روشنی دارد و می‌تواند فرماندة بالقوّه‌ای برای نیروی هوایی باشد.

ایتن به سلا گفت که روز بعد، همچون همیشه در قناری کار نخواهد کرد و «به مسافرت خواهد رفت.»

سلا پرسید: چیزی شبیه آخرین مسافرت ما با همدیگر؟ که به دیدار ماه مه از بیروت برای کسب آمادگی برای حمله و عمليات قتل عرفات اشاره داشت.

ایتن پاسخ داد:

چیزی شبیه آن؛ امّا از بالا. فردا صبح در پایگاه هوایی در جنوب «هانزر»،11 حاضر باش. تو هواپیما را هدایت می‌کنی و من ناوبری و سیستم‌های رزمی را مدیریت می‌کنم. ما بيروت را بمباران می‌کنیم.

مطابق اطّلاعاتی که توسط عملیات ماهی شور فراهم شده بود، هدف از این عملیات، ساختمانی بود که گمان می‌رفت عرفات فردا صبح در آن باشد.

سلا می‌دانست ایتن مدرک خلبانی برای هواپیماهای سبک داشت؛ امّا همچنان فکر می‌کرد درست نشنیده است:

این اقدام کاملاً دیوانگی بود. به شدّت متعجّب شده بودم. اگر کسی به من می‌گفت، رئیس ستاد که واقعاً جزو کارکنان نیروی هوایی نبود، رئیس بخش عملیات نیروی هوایی را در جریان جنگ با خود همراه کرده، در حالی که بیروت را برای موضوعی غير جدّی بمباران می‌کنند، هرگز چنین چیزی را باور نمی‌کردم.

ایتن، رئیس ستاد دربارة کشتن عرفات وسواس داشت. روز بعد، آن دو نفر در «هاتزر» با هم ملاقات کردند. آنها هدایت یکی از چهار فانتوم برای بمباران بلوک دفتر «الصناعی» در غرب بیروت را که گمان می‌رفت عرفات در آن برای جلسه‌ای حاضر باشد، بر عهده داشتند. سلا گفت:

کارایی رافول متوسط بود. فکر می‌کنم او اندکی مریض بود. خودم ناوبری را انجام دادم. او سیستم مهمّات را مدیریت کرد که نسبت به شرایط امروز، نسبتاً ابتدایی به نظر می‌رسید. دو بار هدف را بمباران کردیم و سپس یک بار دیگر این اقدام را انجام دادیم تا مطمئن شویم، به هدف ضربه زده‌ایم. رافول خوشحال بود و به سوی اسرائیل پرواز کردیم.

عرفات یک‌بار دیگر با معجزه نجات یافت: درست قبل از اینکه او وارد شود، بمب‌ها بخشی از ساختمان را ویران کرده بودند. سلا از هاتزر به تل‌آویو بازگشت تا عملیات نیروی هوایی را مدیریت کند و ایتن سوار هلی‌کوپتر شد تا به سمت بیروت حرکت کند؛ امّا به یاد آورد:

هنگام غروب در تلویزیون دیدم که در حومة بیروت، با او مصاحبه می‌کردند. او می‌گفت اسرائیل از بمباران اهداف در مناطقی که غیرنظامیان در آن حضور دارند، خودداری می‌کند؛ خود او خلاف این اقدام را همان صبح انجام داده بود.

مشکل عملیات ماهی شور برای شارون و اسرائیل این بود که کلّ دنیا در حال نظارت آن بود. با هر تلاش برای ترور، اسرائیل، همچون نیرویی نظامی به نظر می‌رسید که به یک کشور مستقل حمله کرده و خواستة جنون‌آمیزی برای قتل یک فرد دارد. در آن زمان، عرفات رهبر پناهندگان ملّتی در نظر گرفته می‌شد که حقوق آنها توسط ماشین جنگی اسرائیل پایمال شده است. شارون به نتیجه‌ای مخالف خواسته‌اش رسیده بود.