در جست‌ وجوی یهودیان در دنیای سرّ الاسرار (۳)

بهاء ‌الامیر

خاندان مروونژی در دنیای تاریخ

خاندان مرووِنژی43 در دنیای تاریخ، شعبه‌ای از قبایل گوتی - ژرمن فرانک‌ها44 هستند که در سدة سوم میلادی، با گذر از «رود راین» و حمله به امپراتوری روم، پای در تاریخ نهادند. در همین زمان، به خاطر پیشروی قبایل هون45 در شرق و مرکز اروپا، مهاجرت‌های گسترده‌ای در این قارّه صورت گرفت.

نخستین ظهور خاندان مروونژی در تاریخ به جنگ‌های این خاندان برمی‌گردد که طیّ آن موفّق شد، برخی شاخه‌های قبایل گوتی، خاوری (ویزیگوت‌ها)46 و ساکسون‌ها47 را نابود کند. این جنگ‌ها در سال ۴۵۷م. در حالی به پایان رسید که خاندان مروونژی به سرزمین «گل»48 رسید و بر آن مسلّط شد. پس از تصرّف گل، شیلدریک یکم،49 پادشاه خاندان مروونژی، نخستین پادشاه این سرزمین لقب گرفت.

پس از مرگ شیلدریک یکم در سال ۴۸۱م. پسرش، کلوویس یکم،50 توانست با شکست دادن سیاگریوس،51 حاکم رومی - کاتولیک مناطق شمالی و شرقی گل در نبرد «تولبیاک»52 به سال ۴۹۶م.، سراسر سرزمین گل را یکپارچه کند. وی در سال ۵۰۷ م. نیز موفّق شد امپراتوری گوت‌های غربی در تولوز53 را در نبرد «وويه»54 شکست داده و نابود کند. سرزمین گل که از نیمة سدة پنجم تا نیمة سدة هشتم تحت حاکمیت خاندان مروونژی قرار داشت، براساس جغرافیای امروز، شامل «فرانسه»، «بلژیک»، «سوئیس»، بخشی از «اسپانیا» و همة سرزمین‌های آلمانی واقع در غرب رودخانة راین می‌شد.

پس از مرگ کلوویس یکم در سال ۵۱۱ م. قلمرو او میان چهار پسرش تقسیم شد و این تقسیم‌بندی به صورت سنّتی موروثی میان خاندان حاکم مروونژی درآمد؛ به گونه‌ای که قلمرو این خاندان در بیشتر دوره‌های تاریخی، به چندین قلمرو کوچک تقسیم می‌شد؛ ولی هیچ جنگ و کشمکشی میان این قلمروها وجود نداشت؛ بلکه با وجود اینکه چند پادشاه بر آن حکومت می‌کردند، گویا تنها یک قلمرو واحد بود که یک پادشاه بر آن حکومت می‌کرد. اسحاق هن در کتاب «فرهنگ و دین در سرزمین مروونژی گل»55 می‌نویسد:

مشروعیت حکومت در میان خاندان مروونژی مشروعیتی دینی بود؛ به گونه‌ای که بر پایة اعتقاد رعایای خاندان مروونژی، مشروعیت سلطنت پادشاه و به طور کلّی، مشروعیت این خاندان ناشی از برگزیده شدن آنان از سوی خدا بود و خداوند، این خاندان را برای حکومت انتخاب کرده و بخشی از قدرت خود را در اختیار آنان قرار داده بود؛ قدرتی که در پیروزی‌های پیاپی آنان در نبردهای گوناگون عليه دشمنان آشکار می‌شد.

بنابراین، تعجّبی ندارد که «شاهان جنگجو»56 به عنوان لقب مشهور خاندان مروونژی دهان به دهان می‌گشت. گرویدن خاندان مروونژی و قبایل فرانک‌ها به مسیحیّت، از طریق راهبان صورت گرفت و مشهورترین راهبی که بیشترین تأثیر را بر خاندان مروونژی برجای گذاشت، کولومبانوس قدّیس57 بود. كولومبانوس که راهبی ایرلندی بود، از تأثير و نفوذی شگرف روی ملکه بالتيلد58 سود می‌برد. همین امر باعث شد تا ملکه مسیحی شود و به همراه همسرش، شاه کلوویس یکم تصمیم گرفتند نخستین مسیحیان خاندان مروونژی باشند. کلومبانوس قدّیس با بهره‌برداری از جایگاه ویژة خود در قلمرو کلوویس، موفّق به پایه‌گذاری چندین دیر برای راهبان در مناطق مختلف سرزمین گل شد. مشهورترین این دیرها دیر «لمباردی»59 بود که به مرکز مطالعات الهیات در گل تبدیل شد.

با گذشت زمان و استقبال خاندان مروونژی، دیرها و صومعه‌ها در جای جای سرزمین گل ساخته و آموزه‌ها و دیرهای کولومبانوس قدّیس، به تکیه‌گاه و محلّ اجتماع راهبان مرد و زن تبدیل شد. این دیرها و راهبانش از جایگاهی ویژه در نزد خاندان و شاهان مروونژی برخوردار شدند و به همین دلیل، هدایا و بخشش‌های فراوانی، شامل زمین و پول، نصیب آنان شد. شاهان خاندان مروونژی، دیرها و زمین‌ها و مزارع متعلّق به دیرها را از مالیات‌های سنگینی که به منظور تأمین مالی جنگ‌ها بر همة فعّالیت‌های اقتصادی سرزمین گل وضع می‌کردند، معاف نمودند.

به این ترتیب، دیرها و راهبان آن روی به فراوانی نهاده و از نفوذ و ثروتی عظیم برخوردار شدند. شاهان مروونژی با هدف تضمین پیروی‌ دیرها و راهبان از خود و حفظ سیطره بر آنان، افرادی از خاندان سلطنتی شامل زنان و مردان را به دیرهای بزرگ و اصلی می‌فرستادند تا به کسوت رهبانیت در آیند. این راهبرد، فواید فراوانی داشت و نخستین فایدة آن عبارت بود از تحکیم سیطره بر دیرها و انجمن‌های راهبان، تضمین اطاعت آنان از خاندان مروونژی، بسط اندیشه‌های این خاندان در میان دیرها و راهبان و به‌کارگیری آنان در جهت ترویج این اندیشه‌ها که اطاعت اهالی سرزمین گل از خاندان و شاهان مروونژی را مستدام می‌کرد. دومین فایدة راهبرد یادشده عبارت بود از به حاشیه راندن و از قدرت دور نگهداشتن آن دسته از مردان خاندان مروونژی که سهمی در به ارث بردن انواع پست‌های حکومتی نداشتند. برای تحقّق این هدف، مردان مذکور به عنوان پادشاه «قلمرو دیرها و راهبان» منصوب می‌شدند تا ثبات خاندان مروونژی حفظ شده و از وقوع بحران و تشتّت در میان این خاندان جلوگیری شود.

بسیاری از افراد خاندان مروونژی به رهبانیت روی آورده و به عنوان پدر، راهب،60 اسقف،61 اسقف اعظم یا کاردینال62 مشغول خدمت در دیرهای سرزمین گل بودند.

به گفتة آلبان باتلر63 در کتاب «زندگی قدّیسان»،64 برخی از این اسقف‌ها و اسقف‌های اعظم و حتّی برخی از افراد و نجیب‌زادگان خاندان مروونژی، که در اصل راهب نبودند، به عنوان قدّیس معرفی شدند. این افراد (نجیب‌زادگان خاندان مروونژی) تنها سرپرستی و حمایت مالی از دیرها و راهبان را برعهده داشتند و اموال و هدایا را در اختیار دیرها و راهبان می‌گذاشتند.

خانم جودیت اولیور65 با بررسی فهرست زنان قدّیس در اسقف‌نشین «لیژ»66 که حاوی فهرست بلند بالای زنان قدّیس از زمان تأسیس این اسقف‌نشین در سدة ششم تا سدة سیزدهم است، ثابت نمود که پنج تن از زنان خاندان سلطنتی مروونژی، در این فهرست قرار داشته‌اند!

در دوران خاندان مروونژی، خبرهایی مبنی بر کرامات و معجزات راهبان و اسقف‌ها منتشر شد و این شایعه‌پراکنی، یکی از ابزارهای تقدیس افراد خاندان مروونژی بود. هریک از افراد خاندان مروونژی که وارد وادی رهبانیت و دیر می‌شد، پیروانش خبرهایی را دربارة کرامات و معجزاتش منتشر می‌کردند و بر اساس همین خبرها، قدّیس بودن وی تأیید می‌شد!

قلمرو دیرها و راهبان از هدایای مالی و غیر مالی بهره‌مند شد و با گسترش کمّی، افزایش نفوذ، انباشت ثروت، نفوذ افراد خاندان سلطنتی به تار و پود دیرها، ارتقای آنان به مدارج عالی و در نهایت، در اختیار گرفتن رهبری دیرها توسط آنان، راهبان دیرها به نخبگان و بالاترین طبقات سرزمین گل تبدیل شدند و در اجتماع آن روز، بیشترین نفوذ و قدرت را، پس از طبقة حاکم، به دست آوردند.

راهبان و اسقف‌ها بزرگترین و باسوادترین افراد خاندان مروونژی در سرزمین گل بودند. سواد خواندن و نوشتن مخصوص مردان و زنان راهب بود و دادگاه‌های دیرها محلّ حلّ و فصل و صدور حکم دربارة نزاع‌های دینی و دنیوی به شمار می‌رفت. دیرها از یتیمان، ضعفا و بیوه‌زنان حمایت می‌کردند و به انجام دادن پروژه‌ها و طرح‌های اجتماعی می‌پرداختند. از این‌رو، بیمارستان‌هایی تحت مدیریت دیرها و اسقف‌نشین‌ها ساخته شد و از جمله مشهورترین آنها می‌توان به «هتل خدا»67 اشاره کرد که به سال 651م. توسط ژرمن قدّيس68 در «پاریس»

ساخته شد. همچنین، ژرمن ده‌ها بیمارستان دیگر را در جای‌جای سرزمین گل و مناطق اطراف آن احداث کرد. اسقف نانت،69 که فلیکس70 نام داشت، مجرای «رودخانة لوآر»71 را پاکسازی کرد و دیدیه،72 اسقف «كثور»73 نیز برای انتقال آب شرب به منازل این منطقه، دست به ساخت کانال‌های آب‌رسانی زد.

خاندان مروونژی افزون بر تضمین اطاعت دیرها و راهبان از خود، به وسيلة بخشش‌های سخاوتمندانه و وارد کردن مردان و زنان خاندان به دنیای رهبانیت و رساندن آنان به بالاترین مقامات دیرها، هدف اصلی و بزرگتری نیز داشتند و آن اینکه احداث دیرها و حمایت از راهبان، سبب شکل‌گیری یک جبهة متشکّل از دیرها و راهبان در برابر کلیسای کاتولیک می‌شد. این جبهه به عنوان سدّی مستحکم، مانع از تاثیرگذاری و نفوذ اندیشه‌های کلیسای کاتولیک در میان ملّت‌های تحت حکمرانی خاندان مروونژی می‌شد و از گسترش آموزه‌های نهاد پاپ و نفوذ سیاسی آن می‌کاست.

خاندان مروونژی می‌توانست با بستن راه کلیسای کاتولیک از طريق جبهه، دیرها و محو تأثیرات و نفوذ نهاد پاپ در دنیای راهبان و قدّیسان، سرزمین گل را مستقل و جدا از کلیسا نگه دارد و کاری کند که ملّت‌های تحت حکمرانی خاندان نیز از وضعیت حکومت خاندان مروونژی، رضایت داشته باشند.

شکوفایی دیرها و برخورداری راهبان از مواردی، چون حال حمایت حکومت، ثروت، زمین، نفوذ و قدرت سبب شد که نفوذ خاندان مروونژی از مرزهای گل عبور کند و دیرها و راهبان این سرزمین میان دیگر دیرها و راهبان که در خارج از گل و دور از قلمرو حکومت خاندان مروونژی بودند، از جایگاهی معنوی برخوردار شوند. به این ترتیب، دیرهای جنوب و غرب اروپا، به ویژه در مناطق تحت تسلّط قبایل گوت‌های غربی، تابع ساختار دیرهای گل شدند و به مرکز ترویج اندیشه‌ها و آموزه‌های دیرهای گل تبدیل گردیدند. برخی از این دیرها از دیرهای گل، پول و هدیه می‌گرفتند و راهبانشان در تماس همیشگی با راهبان گل بودند. همة این دیرها به خاندان مروونژی چشم داشتند و راهبان، اسقف‌ها و اسقف‌های ارشد آنها زبان به ستایش این خاندان می‌گشودند؛ زیرا از بخشش‌های سخاوتمندانة خاندان مروونژی برخوردار بودند و نفوذ و قدرت خود را از این خاندان می‌گرفتند.

درست است که خاندان مروونژی به مسیحیّت گرویده و برای رقابت با کلیسای کاتولیک و نهاد پاپ، جبهة دیرها و راهبان را شکل داده بود، ولی آئین مسیحیّت هیچ تأثیری روی این خاندان و شاهانش نداشت و آنان فقط به زبان مسیحی

بودند و به گفته ویل دورانت در کتاب «تاریخ تمدّن»:

در تاریخ هیچ طبقة فرادستی را نمی‌بینیم که به اندازة این طبقه [مروونژی] به اصول اخلاقی بی‌توجّه بوده باشد. پذیرش آئین مسیحیّت هیچ تأثیری بر روی مروونژی‌ها نداشت و گویا مسیحیّت را صرفاً ابزاری برای حکومت و آرام کردن مردم می‌دانستند. در تمام دوران حکومت آنان، وحشی‌گری رواج داشت و ترور، قتل پدران و برادران، شکنجه، بریدن اعضای بدن، خیانت، زنا و همبستر شدن با محارم در میان آنان رواج داشت؛ همة این رفتارها وسیله‌ای برای تحقیر ادیان ملّت‌هایی بود که مروونژی‌ها بر آنها حکومت می‌کردند.

بنابراین، طبیعی بود که کلیسای کاتولیک مترصّد نابودی خاندان مروونژی و فرارسیدن روزی باشد که از شرّ حکومت آنان رهایی یابد؛ زیرا حکومت مروونژی‌ها مانعی در برابر گسترش قدرت و نفوذ کلیسای کاتولیک در بخش‌های وسیعی از اروپا بود و بالاتر اینکه خاندان مروونژی بر سر رهبری دنیای مسیحیّت، با کلیسای کاتولیک درافتاده و مشروعیت آن را با ایجاد جبهة دیرها به خطر انداخته بود. خاندان مروونژی آنچنان به حمایت‌های سخاوتمندانه از دیرها می‌پرداخت که حتّی سرزمین‌ها و ممالک تحت نفوذ کلیسای کاتولیک نیز متأثّر شده و جبهة دیرها در آن جولان می‌داد.

آن روز فرا رسید...

پادشاهان خاندان مروونژی به ضعف گراییدند و به خاطر جنگ‌ها و خوش‌گذرانی‌ها، تدبیر امور قلمرو خود را رها کرده، آن را به وزرا و دربانان کاخ‌های خود سپردند. این وزرا و دربانان که از خاندان کارولنژی74 بودند، به چنان نفوذی دست یافتند که عملاً امور قلمرو مروونژی‌ها را در دست گرفته و بر قلمرو آنان حکومت کردند.

در دوران حکومت شیلدریک سوم،75 واپسین پادشاه خاندان مروونژی، پین سوم76 که گاه پپن کوتاه قد یا پین چاق خوانده می‌شد، به همراه دو پسرش، یعنی شارلمانی و کارلومان، حاکم واقعی سرزمین مروونژی‌ها محسوب می‌شدند. در این دوره، شیلدریک سوم به ظاهر پادشاه بود؛ ولی تدبیر و ادارة کشور عملاً در دست پپن و پسرانش قرار داشت. در نهایت، پس از یک کشمکش طولانی، که گاه آشکار و بیشتر پنهانی بود، پپن سوم موفّق شد در سال ۷۵۱م. از راه توافق با پاپ زکریا77 و گرفتن تأییدیه از او و نیز از طریق ائتلاف با برخی خاندان‌های اصیل قبایل فرانک‌ها، به حکومت خاندان مروونژی پایان دهد و امپراتوری مقدّس «روم» را که متّحد پاپ و مذهب رسمی کاتولیک بود، بنا نهد.

پس از به قدرت رسیدن خاندان کارولنژی و زمانی که پپن خود را به عنوان پادشاه فرانک‌ها معرفی کرد، کارولنژی‌ها خاندان مروونژی را به دیرهای بنا شده در اقصی نقاط کشور تبعید کردند. شخص شاه شیلدریک سوم به دیر «برتین قدّیس»78 و فرزندش تئودریک79 نیز به دیر «وندریل قدّيس»80 تبعید شد.

این همان ضربه ای بود که خاندان کارولنژی بر پیکر کلیسای کاتولیک فرود آورد؛ ولی کلیسای کاتولیک متوجّه این ضربه نشد و‌ اثرهای آن از زمان سقوط خاندان مروونژی تا زمان نگارش کتاب «رمز داوینچی»، کلیسا را آزار می‌داد!

مشهورترین پادشاه خاندان مروونژی، داگوبرت دوم81 نام داشت. این شهرت در حالی است که وی نه واپسین پادشاه خاندان مروونژی بود و نه بر سراسر قلمرو فرانک‌ها حکومت می‌کرد.

داگوبرت دوم در سال ۶۵۰م. به دنیا آمد و پدرش زیگبرت سوم،82 پادشاه «اوسترازيا»83 یکی از مناطق فرانک‌نشین و تحت حاکمیت خاندان مروونژی بود. هنگام مرگ زیگبرت سوم، وزیر و دربان کاخ او، گریمولد بزرگ84 تاج و تخت را در اختیار گرفت. وی پسرش شیلدبرت85 را به عنوان پادشاه اوسترازیا منصوب کرد و شایعه کرد که داگوبرت دوم وارث قانونی تاج و تخت از دنیا رفته است.

داگوبرت دوم که کودکی بیش نبود، طیّ توافق مادرش با گریمولد، به «پواتیه»86 تبعید شد و تحت سرپرستی اسقف این شهر به نام دسیدریوس87 قرار گرفت. داگوبرت دوم پس از آن به دیر «اسلان»88 در نزدیکی «دوبلین ایرلند» فرستاده شد و از همان آغاز به شیوة اشراف تحت آموزش قرار گرفت تا مقدّمات ورود وی به دربار یکی از خاندان‌های سلطنتی انگلوساکسون فراهم شود. داگوبرت در ایرلند با ماتیلد، یکی از شاهزادگان ساكسون، ازدواج کرد. در دوران غیاب و تبعید داگوبرت، کلوویس دوم،89 پادشاه «نوستريا»،90 از مناطق فرانک‌ها، بر اوسترازيا مسلّط شد و پس از کشتن گریمولد و پسرش، شیلدبرت در سال ۶۵۷م.، آن را ضمیمة قلمرو خود کرد. در پایان و پس از کشمکش‌ها، ترورها و دست به دست شدن اوسترازیا، داگوبرت دوم در سال ۵۷۴م. و در حالی که ۲۴ سال داشت، به کمک ویلفرد،91 اسقف «یورک»،92 پادشاه اوسترازیا شد.

در سال ۶۷۹م.، زمانی که داگوبرت دوم برای شکار به جنگل «آردِنِس» در نزدیکی «استِنای» رفته بود، به دست یکی از خدمتکارانش ترور شد. مورّخان احتمال می‌دهند که دربار سرزمین نوستريا طرّاحی این ترور را برعهده داشته است. داگوبرت دوم پسر نداشت و از همسرش ماتیلد تنها صاحب سه دختر شده بود.

به همین خاطر، پپن دوم،93 وزیر و دربان کاخ او، بر اوسترازيا مسلّط شد و بی‌آنکه خود را پادشاه بنامد، عملاً تا سال ۶۸۷م. بر این سرزمین حکومت کرد. وی در سال ۶۸۷م. ناچار شد تئودریک سوم94 را که در جنگ «ترتْری»95 پیروز شده و خود را پادشاه اوسترازیا نامیده بود، به عنوان پادشاه بپذیرد.

داگوبرت دوم، نقطة تلاقی دنیای تاریخ با دنیای سرّالاسرار و محرمانه‌ترین محرمانه‌ها، یعنی دنیایی است که واقعیت‌های آن با دروغ آمیخته شده و برخی افسانه‌های دنیای تاریخ، حقایق و واقعیت‌های این دنیا را تشکیل می‌دهد.