سرانجام بعد از گفت‌وگوهای بسیاری و امّا و اگرهای فراوان، درب مدرسه‌ها بر روی بچّه‌ها نیمه باز شد؛ یعنی هم باز شد و هم نشد. در عمل، هرچند درس و بحث معلّم و کتاب از پشت شیشة صفحة نمایش کامپیوتر‌ها و لب‌تاپ‌ها و گاهی تلویزیون برقرار شد، امّا چندان از کلاس، حیاط مدرسه، صف صبحگاهی و سرویس خبری نیست. راستی راستی بچّه‌ها دنیای جدیدی را تجربه می‌کنند. همه‌چیز از صورت واقعی به صورت مجازی در آمده است. آقا معلّم و خانم مدیر، هم هست و هم نیست. مدرسه و حیاط و کلاس، هم هست و هم نیست.
این بلا تنها سر بچّه‌ها نیامده است. وضع و روز بزرگتر‌ها هم بهتر از این نیست. برای آنها هم همه‌چیز شکل دیگری پیدا کرده. خرید و فروش مجازی، میهمانی مجازی، مراسم ختم و عزاداری مجازی، عقد و عروسی مجازی، سفر مجازی و...
بقّالی‌ها و میوه‌فروشی‌ها، هم هستند و هم نیستند. مثل دیدار عمّه‌ها و خاله‌ها و دایی‌ها؛ ٱنها هم دیده می‌شوند و هم دیده نمی‌شوند. صدایشان و تصویرشان و رنگ و رخسارشان هست؛ امّا نیستند.
ادارات و سازمان‌ها و کارمندان، هم هستند و هم نیستند. ساعت هشت و نه صبح، همه بر سر کارشان حاضرند و ساعت می‌زنند؛ مثل دانش‌آموزان مدرسه‌ها؛ امّا هیچ‌کس هم در ساختمان اداره و شرکت‌ها نیست. در واقع، همه نیستند و همه هستند.
اجازه دهید عرض کنم: چیزی که هم هست و هم در ظاهر نیست، دارد انسان را که روزی مدنی بالطّبع، یعنی حیوانی اجتماعی تعریف می‌شد و حیات و مماتش در گرو بودن در جمع و اجتماع بود، به موجودی منزوی بالطّبع، یعنی موجودی منفرد تبدیل می‌کند.
گسست همة روابط، جداافتادگی همة مناسبات، انسلاخ از همة تعلّقات؛ چیزی مثل مردمان تارک‌الدّنیا، در گوشة دیرها، غارها و محراب‌ها که هم هستند و هم نیستند؛ بی‌اثر، بی‌نقش و بی‌عمل در صحنة حیات واقعی.
همین‌طور که پیش می‌رویم، مجاز، چنان جای واقعیت می‌نشیند و همة پهنه‌ها را درنوردیده و از خود پر می‌کند که دیگر هیچ‌کس قادر به تشخیص مجاز از واقعیت نخواهد بود.
دیگر نمی‌شود فهمید که چه چیزی هست و چه چیزی نیست؛ چه کسی هست و چه کسی نیست.
آنچه را بر صفحة نمایش نشانمان می‌دهند، واقعی، موجود و ذوحیات می شناسیم و بر بودنش باور می‌آوریم و آنچه را که اعداد و ارقام و صفر و یک، یعنی ماشینی و کامپیوتری است، از چشممان مخفی می‌دارند و از آن چیزی نشانمان نمی‌دهند، ناموجود و مرده می‌پنداریم و از فهرست واقعیت‌ها و واقعی‌ها خطّشان می‌زنیم.
به نظر شما همه چیز سرجایش است؟
چیزی در این میانه گم و ناپیدا نیست؟
چیزهایی یا کسانی که ظاهراً نه اسمی دارند و نه نشانی و ما آنها را مجازی مجازی می‌پنداریم و از آنها سخن به میان نمی‌آوریم؛ امّا هستند.
هستند؛ چون دارند نقش می‌زنند، عمل می‌کنند و عالمی و آدمی را از نو بازتعریف کرده و به آنها شکل می‌دهند. هستند؛ چون حاصل اندیشه و عمل آنها را به تجربه نشسته‌ایم و نیستند؛ چون نمی‌خواهند که دیده شوند. برآنند که دیده نشوند تا مردم، آنچه را که بر سرشان می‌آید، طبیعی و حقیقی بشناسند. بر آن باور بیاورند و خودشان را با آن وفق دهند.
آنان کیانند؟
کجایند؟
و نشسته در کدام کنج دفتر و محلّ کار؟
از لحظه‌ای که پرسش و پرسیدن آغاز شود، جرقّه‌ای در ذهن زده می‌شود. علامت سؤالی برای پرسیدن و جست‌وجوی همة کسانی که هستند؛ امّا می‌خواهند که دیده نشوند و ما نبودشان را باور بیاوریم.
سردبیر