انتخاب موضوع حکومت جهانی مهدی موعود(عج) از سلسله مباحث مرتبط با موضوع مهدویّت, در تبیین سیرة آن سرور عالیمقام و افق روشن پیش روی جهانیان, در حال حاضر, از مباحث ضروری است که بررسی آن را بر خود فرض دیدیم؛ البتّه دلایلی نیز بر ضرورت طرح این موضوع وجود دارند که عبارتند از:
یک. درخشانترین فرصت ارائة نظریّة حکومت جهانی مهدوی
الآن، وضعیت جهان به گونهای است که به روشنی و با جرئت، میتوان تصویری جامع و شفّاف از حکومت جهانی مهدی(عج) ارائه داد و ساختار و ساز و کارهای اجرایی و عملی «دولت کریمه» را بیان نمود. پیشتر از این، زمینه و موقعیت اندکی برای تبیین چگونگی و نحوة حکومت مهدوی وجود داشت و سطح آگاهی و فهم مردم جهان به حدّی نبود که بتوان به طور علمی و قاطع، دربارة حکومت فراگیر آن حضرت صحبت نمود؛ امّا با تحقّق انقلاب صنعتی، فزونی اختراعات و اکتشافات، پیشرفت علم و دانش، بالا رفتن سطح آگاهی و اندیشه، رشد فنّاوری و تولیدات صنعتی، گسترش ارتباطات رسانهای و تصویری، فزونی اطّلاعات و اخبار، نزدیکی جوامع و مردم به یکدیگر، نفوذ فرهنگها و ایستارها و بالأخره پدیدة رو به رشد جهانی شدن، نه تنها زمینه برای ارائة نظریة حکومت جهانی مهدی(عج) فراهم آمده است، زمینه و آمادگی برای ظهور آن حضرت نیز فراهم شده است.
دو. حتمی بودن انقلاب جهانی مهدی(عج)
یکی دیگر از بایستههای مهدویت، بیان حتمی بودن انقلاب جهانی مهدی و ظهور منجی بشریت و مصلح کلّ است. این وعدة قطعی خداوند، به مردم جهان است که حکومت را در برهة حسّاسی از زمان به دست بندگان صالح و برگزیده خواهد داد و به وسیلة او عدالت، رفاه، علم، بهداشت، آسایش، قسط و داد، آبادانی، یکتاپرستی و نیکی را در پهنة گستردة زمین، ارزانی خواهد بخشید. در این نوشتار قصد به تصویر کشیدن آن جامعة جهانی موعود را نداریم؛ بلکه تنها با استناد به روایات، در صدد اثبات این مدّعا هستیم که حکومت مهدی(عج)، به یقین جهانی خواهد بود و تمام ساز و کارهای ادارة حکومت جهانی، در آن وجود دارد. این بشارتی است که میتواند باعث تسکین خاطر بشر و زنده شدن امید به آینده پرافتخار شود.
سه. اثبات نظریّة حکومت جهانی مهدی موعود(عج)
چالشها، ستیزهجوییها و کاستیهای موجود در دنیا و نیازها و احتیاجات فراروی بشر، روز به روز بر ابطال نظریّات و فرضیات جهانیشدن - به شکل کنونی - و سایر نظریّات و اندیشههای دنیویگرایانة سیاست صحه میگذارد. با ابطال این آراء و نظریّات یا اصلاح و بازسازی آنها، زمینه برای اثبات نظریة جامع و کامل حکومت جهانی قائم آل محمّد(ص) فراهم میشود و قابل پذیرش بودن این نظریّه، در اذهان و افکار بشر و محافل علمی و دانشگاهی، آسان میگردد. پس تنها نظریّة قابل قبول در عرصة جهانی، نظریّة حکومت جهانی مهدی(عج) است که اشکالات و ابهامات سایر نظریات را ندارد و خود کاملترین، دقیقترین و جامعترین نظریه برای ادارة جهان به شمار میآید.
چهار. حکمت و فلسفة اصلی ظهور منجیّ بشریت
روشن و بدیهی است که علّت و فلسفة اصلی قیام مصلح کلّ و جنگ و ستیز با ستمگران و مفسدان، تشکیل حکومت جهانی و دستیافتن به حاکمیتی مقتدر و الهی است. برنامهها و راهکارهای اجرایی و بنیادین این دولت، تماماً در راستای جهانشمولی و جهانگستری است و شامل تمام نقاط روی زمین میشود؛ به طوری که هیچ نقطهای از جهان، از فیض وجود این حکومت، بیبهره نخواهد بود و مردم با آغوش باز پذیرای آن خواهند بود و مقاومت و ایستادگی قدرتهای ستمگر و استعماری در هم خواهد شکست. این حکومت تحت عناوین دولت عدل و داد، دولت کریمه، حکومت جهانی، حکومت مصلح جهانی و... معرفی شده و ویژگیها و خصایص آن به روشنی در روایات بیان گشته است.
پنج. تحقّق واقعی جامعة واحد جهانی
آرمانها و آرزوهای بشر درطول تاریخ، به خصوص در عصر جهانیشدن، تنها و تنها در حکومت جهانی مصلح کلّ تحقّق خواهد یافت. هیچیک از نهادها و سازمانهای بینالمللی و قدرتهای بزرگ جهانی، توان و شایستگی ادارة مطلوب جهان را ندارند. صلح، رفاه، آرامش، امنیت، گسترش علم، خردورزی و عقلگرایی، ریشهکنی ظلم و ستم، رفع فساد و تباهی از جهان، گسترش مکارم و فضایل اخلاقی، قبول آئین واحد جهانی، فرهنگ سالم، برابری و مساوات، بینیازی و غنا، اوج تکنولوژی و فناوری، ارتباطات سریع و گسترده جهانی و... تنها در یک حکومت امکان وقوع و تحقّق دارد و آن، حکومت جهانی مهدی(عج) است؛ حکومتی که برای هدایت و نجات مردمان قیام کرده و با آگاهیبخشیدن به آنان، زمینههای دینداری، رضایت و قناعت را در آنان ایجاد خواهد کرد و مدینة فاضلة موعود را برای آنها به ارمغان خواهد آورد. همچنین بشارتهای تمامی ادیان الهی و مذاهب بزرگ، تنها با ظهور آن حضرت تحقّق خواهد یافت.
شش. دین راه حلّ مشکلات و کاستیها
همانطور که پیشتر گفته شد، راه حلّ اصلی مشکلات و نارساییهای فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جهانیشدن، حضور فعّال و گستردة مذهب در عرصة بینالملل است. حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)، بهترین گزینه برای رشد، بالندگی و شکوفایی مذهب است و مکارم اخلاقی، فضایل انسانی، مساوات و برابری، احترام و حفظ حقوق بشر و... درسایة این حکومت، ترویج و گسترش خواهد یافت.
نویسندة مقالة «جهانیشدن از منظر مذهب» میگوید:
ما باید به دین، به عنوان یک روش تامّ و تمام زندگی که ریشه در ایمان به خدا دارد و خود را به صورت یک نظام عملی اخلاقی، هم در سطح فرد و هم در سطح جامعه نشان میدهد، نگاه کنیم. عدالت، محبّت، شفقت و ارزشهایی که در همة ادیان بسیار مورد احترامند، باید این روش زندگی را هدایت کنند. از آنجایی که این ارزشها جهانی هستند، دین باید به عنوان یک کانال انتقالی، این ارزشها را حمل و آنها را به سبکی حقیقتاً جهانی و همة شمول تبلیغ کند و در عرصة اجتماعی نیز به همانگونه به اجرا گذارد. این کاری است که ما انتظار داریم و اهل تدیّن در قرن بیست و یکم، باید آن را هم انجام دهند و بدین وسیله با تهدید جهانیشدن به مقابله برخیزند...2
هفت. عصر ظهور
قیام و ظهور امام زمان(عج)، باید در عصر و دورانی باشد که امکان عملی شدن یک حکومت فراگیر جهانی فراهم یا حدّاقل زمینههای آن، از لحاظ ارتباطات، اطّلاعات، اقتصاد جهانی، فرهنگ گسترشیابنده و...، به وجود آمده باشد. به نظر میرسد در موقعیت فعلی جهان، این زمینهها و موقعیت تا حدودی فراهم آمده و بستری مناسب برای تحقّق آرمانهای جهانی، ایجاد شده است. روشن است که عصر ظهور، دوران علم و اندیشه، پیشرفت و رشد، ارتباطات سریع و همگانی و اطّلاعات دقیق و روزآمد است و عصر حاضر میتواند پیشزمینه و نمایی از آن زمان موعود باشد.
امام راحل میفرمود: من امیدوارم که انشاءالله برسد آن روزی که وعدة مسلّم خدا تحقّق پیدا کند و مستضعفان مالک ارض بشوند. این مطلب وعدة خدا است و تخلّف ندارد؛ منتها آیا ما درک کنیم یا نکنیم، آن به دست خدا است. ممکن است در یک برههای کمی وسایل فراهم شود و چشم ما روشن بشود به جمال ایشان. این چیزی که ما در این وقت، در این عصر وظیفه داریم. این مهم است...3
هشت. جهانیشدن اندیشة مهدویّت
در عصر اخیر، نه تنها ایدة نجاتبخشی و انتظار منجیّ مصلح، جهانی شده و بیشتر ادیان بزرگ، توجّه وافری به آن داشتهاند، اندیشة مهدویّت نیز در حال جهانی شدن است و مسلمانان جهان، توجّه و علاقة زیادی به آن نشان داده و آن را وارد گفتمانهای دینی و عقیدتی خود کردهاند. برخی از اندیشمندان و متفکّران غیر مسلمان نیز، بحثها و نگارشهای مختلفی 6و اگر تا چند دهة پیش مورد غفلت مسلمانان و اندیشمندان قرار گرفته بود، اینک رویکرد استقبالآمیزی به آن شده است. آمار و بررسیهای انجام شده، به خصوص در موسم حج یا در انتفاضة فلسطین، نشانگر تغییر و تحوّلی عمیق در اندیشههای مسلمانان دربارة حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) است و پرسشها و جستوجوهای علمی برخی از مسلمانان نیز حاکی از این تحرّک و تحوّل عظیم است.
نه. ساختار نظام سیاسی مهدوی(عج)
مهمترین بحث در مورد حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)، مربوط به ساختار کارآمد و منحصر به فرد نظام سیاسی مهدوی است؛ یعنی بر خلاف جهانیشدن که امری کاملاً غیر منسجم، مبهم، پراکنده و ناکارآمد است، حکومت فاضلة حضرت مهدی(عج)، دارای ویژگیها و ساختاری واحد، منسجم، کار آمد، مقتدرانه و تحت مدیریت کامل و با کفایت ایشان است. در این ساختار، به همة ابعاد زندگی بشری، توجّه شده و در تمامی زمینههای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، برنامه و راهکار ارائه گشته است. هیچ بعدی از زندگی بشری، مورد غفلت واقع نشده و ریزترین و جزئیترین مسائل حیات اجتماعی و فردی روی زمین، در این حکومت دارای اهمّیت و ارزش است. پس ساختار نظام سیاسی مهدوی، کاملاً جهانی، فراگیر و عام شمول است و ساز و کارهای اجرایی و اداری آن، بر اساس مدیریت همة عرصههای جهانی تنظیم شده است.
مبانی و اهداف حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)
اعتقاد به مهدویّت، اعتقاد به فراگیری نیکیها و مکارم انسانی، عدل و قسط گستری، پایان خوب تاریخ، استقرار حکومت و دین واحد جهانی و... است. اندیشة مهدویّت، همان خواستة اصیل مسلمانان و امید و آرزوی یکتاپرستان، در دستیابی به حکومت جهانی عدل و از بین رفتن ظلم، ستم، بیدینی و فساد است. اندیشة مهدویّت، اندیشة شورآفرین و تعالیبخش انسانهای آزادهای است که منتظر پایان خوش تاریخ با پیروزی صالحان و نیکان هستند و به کرامت و عزّت انسانها اعتقاد دارند. نقطة اوج و حسّاس این اندیشه، پایانیافتن حکومتهای زر و زور دنیایی و تأسیس حکومت واحد جهانی مهدوی است؛ حکومتی که با امدادهای معنوی، یاری صالحان و خواست قلبی مردم، تأسیس خواهد شد و با ظهور منجیّ بشریت، قیامی فراگیر علیه ظالمان و ستمگران روی خواهد داد.
این حکومت جهانی، ریشهها و مبانی خاصّ خود را دارد که تمایز و ویژگی خاصّی به آن بخشیده است. در رابطه با مبانی این حکومت صالحان، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1. امامت و بایستگی حکومت امام معصوم؛
مبنای اصلی اندیشة مهدویّت و تشکیل حکومت جهانی عدل، ضرورت وجود امام در جامعه و لزوم تشکیل حکومت از سوی او برای هدایت، راهنمایی، برنامهریزی و نظامدهی جامعة دینی است؛ لذا امام شئونی دارد که از جملة آنها، پیشوایی و رهبری جامعه است. امامت، که همان پیشوایی و جلوداری است، طرح سیاسی شیعه برای ادارة جامعه است. در نگاه شیعه، آدمی همانگونه که مضطر به وحی است، مضطرّ به امام معصوم نیز هست... اگر اهداف حکومت را هدایت انسان در تمامی ابعاد وهم، حس، فکر، عقل، قلب و روح او بدانیم، آنوقت باید به کسی روی بیاوریم که به همة اینها آگاه است و از تمامی کششها و جاذبهها آزاد است و ترکیب آگاهی و آزادی، همان عصمتی است که در فرهنگ سیاسی شیعه (امامت معصوم) مطرح است...4
2. غایت و پایان تاریخ (فلسفه تاریخ)، حاکمیت صالحان است؛
این وعدة حتمی خداوند به انسانها، به خصوص مستضعفان، ستمدیدگان و نیککرداران، است. این حاکمیت به دست پرتوان حضرت ولیّ عصر(عج) تحقّق خواهد یافت. گفتنی است که تشکیل حکومت عدل جهانی، از ویژگیهای امام زمان(عج) است و چنین کاری را هیچ پیامبر یا امام دیگری انجام نداده است. از برخی آیات قرآن و روایات استفاده میشود که بالأخره زمانی خواهد رسید که یک حکومت عدل الهی، بر جهان گسترده میشود. در روایات صاحب این حکومت، مهدی موعود(عج) معرفی شده است؛ چنانکه قرآن می فرماید:
«أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُون»5 و «وَ نُريدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثين.»6
3. ضرورت تشکیل حکومت جهانی؛
وضعیت و نمای کلّی جهان، نشانگر این است که خطر جنگ، فقر، نابرابری، پرخاشگری، سودجویی، ظلم و فساد و انحراف فراگیر، به شدّت آن را تهدید میکند و واحدهای مستقلّ سیاسی و بازیگران اصلی عرصة بینالملل، هریک اقدامات خطرآفرین و بحرانزا از خود بروز میدهند. این اضطراب و التهاب و نیاز انسانها به صلح و امنیت، به خصوص در جوامع اسلامی، زیربنای تشکیل حکومت جهانی اسلام، به رهبری مهدی موعود(عج) است. حالت کنونی جامعة اسلامی، که با ترس و التهاب به سر میبرد، کانون اساسی فکری است برای تشکیل حکومت واحد جهانی و مایة از بین رفتن هر نوع اختلاف و... و زایل شدن اسباب جنگهای خانمانسوز و در سایة چنین حکومتی است که جهان بشریت، به سعادت و عزت میرسد و مردم جهان از نعمتهای الهی و موهبتهای طبیعی، به طور مساوی استفاده میکنند.7
4. سرشت و گوهر واحد انسانها؛
از آنجایی که انسانها همه، دارای فطرت و سرشت واحد بوده و دارای یک مبدأ و منشأ یگانه هستند، بنابراین نمیتوانند همواره جدا از هم و دشمن یکدیگر باشند و به جنگ و ستیزهجویی علیه هم بپردازند. این سرشت واحد، خود میتواند مبنا و ریشة اساسی برای تشکیل یک حکومت واحد جهانی باشد. صاحب اصلی این حکومت نیز باید کسی باشد که به درستی و بدون سودجویی شخصی، بتواند انسانها را به هم نزدیک سازد و از اختلاف، تفرقه، تشتّت و جدال نجاتشان دهد. پس جهانی شدن حکومت حضرت مهدی(عج)، با سرشت و فطرت مردم متناسب و منطبق است و چیزی برخلاف خواسته و علاقة آنان نمیباشد.
5. رشد و تعالی انسانها؛
انسانها، همواره در جهت رشد و تعالی خویش تلاش میکنند و در صدد کمالیافتن و بالندگی افکار و اندیشههای خویش هستند؛ منتها کمال و رشد واقعی تحقّق نخواهد یافت، جز با تشکیل یک حکومت آسمانی و ظهور انسان کامل و هادی بشر که بتواند با مدد جستن از غیب و قدرت ملکوتی، به حرکت و تلاش انسانها جهت دهد و زمینههای رشد، بالندگی، تکامل و تعالی آنان را فراهم سازد. این مبنا و عامل، میتواند یکی از پایههای اساسی تشکیل حکومت جهانی مهدی موعود(عج) تلقّی گردد.
6. ضرورت عدالت و قسط فراگیر؛
در آراء و افکار همة انسانها، به خصوص دانشمندان و متفکّران، عدالت و قسط، جایگاه مهمّ و اساسی دارد و آنان همواره درصدد یافتن راهکارهایی برای دستیافتن به این نیاز و آرزوی اصیل آدمی بودهاند؛ امّا تا کنون این امر، به وقوع نپیوسته و انسانها همواره از بیعدالتی و ظلم و ستم در رنج و سختی بودهاند و 80% امکانات مادّی و دنیایی در اختیار 20% افراد غنی و ثروتمند بوده است. این مبنا، بایستگی حکومت عدل جهانی را به خوبی اثبات و روشن میکند و بر درستی و صحّت مدّعای شیعیان، صحه میگذارد. پس بر این مبنا با تشکیل دولت کریمة مهدوی، تمامی چیزها، برای همة انسانها خواهد بود.
7. دینمحوری یا انسانمحوری؛
بر اساس این مبنا، اگر ما دین و آئین درست الهی را اساس و ریشة اعمال و افکار خود بدانیم، به این نتیجه خواهیم رسید که تنها راه برتری یکتاپرستی و دینداری در جهان، تشکیل یک حکومت واحد جهانی دینی است که عمدهترین برنامه و راهبرد آن، فراگیر ساختن آئین الهی بر روی زمین و از بین بردن ادیان و مکاتب ساختگی و منحرفشدة بشر است. در این صورت انسان، فعّالیتها و استراتژیهای خود را بر اساس دینمحوری تنظیم خواهد کرد.
با توجّه به این مبانی و ریشهها، به خوبی میتوان اهداف و آرمانهای حکومت جهانی مهدی(عج) را ترسیم نمود و با استفاده از آیات و روایات، به خواستهها و ایدههای مصلح آسمانی پی برد.
اهداف حکومت جهانی مهدی(عج)
مهمترین و اصلیترین اهداف و خواستههای حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) که عمدتاً با اهداف جهانیشدن و جهانیسازی فرق دارد، عبارت است از:
1. رساندن جامعة بشری به کمال مطلوب و رشد و بالندگی؛
2. برقراری عدالت اجتماعی و گسترش قسط و عدل در سراسر گیتی؛
3. اداره و ساماندهی نظام جهان بر اساس ایمان به خدا و احکام دین اسلام؛
4. تثبیت و گسترش صلح و امنیت جهانی و از بین بردن جنگها، ستیزهجوییها، کینهها، زیادهخواهیها و خودپرستیها؛
5. نجات دنیا و مردم، از چنگال ستمکاران، جبّاران و مفسدان و اهتزاز پرچم یکتاپرستی و دینخواهی در پهنة زمین خاکی؛
6. زنده و احیا کردن آئین توحیدی و تعمیق برابری و مساوات اسلامی؛
7. تأسیس حکومت جهانی اسلام و تشکیل دولت کریمه؛
8. بسط و گسترش دین اسلام و غلبة آن بر کلّیة ادیان باطل و منحرف (لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّه)؛
9. به کمال نهایی رساندن علم و دانش بشری و رشد و شکوفایی اندیشهها و افکار انسانها؛
10. تصحیح امور و کارهای زندگی بشری و استفادة صحیح از امکانات و منابع مادّی و معنوی جهان؛
11. از بین بردن امتیازات و تبعیضات نژادی و طبقهای (جهان برای همة جهانیان).
4. ویژگیها و برنامههای حکومت جهانی قائم(عج)
هر حکومتی که داعیهدار هدایت و رهبری جهان است، باید برنامهها و راهکارهای متناسب با این ادّعا را ارائه و میزان پایبندی و التزام خود را به آنها نشان دهد. یکی از مشکلات اساسی جهانیشدن این است که هیچ اعتماد و اطمینانی به برنامهها و راهکارهای ارائه شده در آن وجود ندارد و سازمان ملل و کارگزاران نظام جهانی و سایر نهادهای بینالمللی نیز، نشان دادهاند که لیاقت و توان اجرای این برنامهها را ندارند و دولتها و شرکتهای چندملّیتی نیز تنها درصدد بهرهبرداری و کسب سود و نفعت بیشتر از این پدیده هستند؛ امّا برنامهها و راهکارهای ارائهشده در حکومت عدل اسلامی، ضمانت اجرایی قوی دارد و رهبر آن، مدیری صالح، عادل، آگاه، شجاع و دانشمند است. تمامی برنامههای او در جهت تأمین سعادت و بهروزی مردم و جلب رضایت و خشنودی آنان میباشد. پارهای از ویژگیهای این حکومت جهانی، عبارت است از:
1. تشکیل حکومت فراگیر جهانی
حکومت و دولت حضرت مهدی(عج)، فراگیر و جهانی خواهد بود و قدرت و سلطة او از شرق تا غرب دنیا را فرا خواهد گرفت؛ چنانکه محدّث نوری مینویسد:
از صفات و ویژگیهای مهدی(عج)، فراگرفتن سلطنت آن حضرت تمام روی زمین را از شرق تا غرب، برّ و بحر، معموره و خراب و کوه و دشت است. نماند جایی که حکمش جاری و امرش نافذ شود و اخبار در این معنا متواتر است.
آری. مهمترین ویژگی حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)، قرار گرفتن جهان تحت یک مدیریت واحد و کارآمد است؛ به طوری که خودرأییها، مقامپرستیها و خودمحوریها از بین خواهد رفت و همه بر اطاعت از یک حاکم مقتدر جهانی، اتّفاق خواهند داشت. با توجّه به بعضی از روایات، به دست میآید که جهان در آن زمان به 313 بخش تقسیم شده و آن حضرت، 313 تن از یاران نزدیک خود را بر آنها حاکم خواهد ساخت.
1. رسول اکرم(ص) فرمودند:
«وَ يَبْلُغَ سُلْطَانُهُ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِب؛8
دولت و سلطنت مهدی(عج) همة شرق و غرب جهان را در بر میگیرد.»
2. «وَ لایَکونُ مُلکٌ إلّا لِلإسلامِ؛9
در آن روز حکومتی جز حکومت اسلامی نخواهد بود.»
3. امیر مؤمنان(ع) فرمودند: «حضرت مهدی(عج) شرق و غرب جهان را تحت سیطرة خود درآورد... شرّ از جهان رخت بر بندد و تنها خیر باقی بماند»10
4. امام باقر(ع) فرمودند:
«حضرت قائم(عج) 309 سال حکومت میکند؛ چنانکه اصحاب کهف مدّت 309 سال در غار ماندند. زمین را پر از عدالت میکند؛ آنچنانکه پر از جور و ستم شده باشد. خداوند شرق و غرب جهان را برای او فتح میکند.»11
5. «هنگامی که قائم(عج) قیام کند، برای هر کشوری از کشورهای جهان فرمانروایی بر میگزیند...»12
6. امام سجاد(ع):
«وقتی که قائم قیام میکند، خداوند آفت را از شیعیان دور میکند و قلب آنان را همچون قطعات آهن، محکم و نیروی هر مرد را به اندازة چهل مرد میسازد. آنان حکومت و ریاست تمامی مردم جهان را به دست خواهند گرفت.»13
7. «حضرت مهدی(عج) یارانش را در همة سرزمینها پراکنده میکند و به آنها دستور میدهد که عدل و احسان را شیوة خود سازند و آنان را فرمانروایان کشورهای جهان میگرداند و به ایشان فرمان میدهد که شهرها را آباد سازند.»14
2. دین و آئین واحد جهانی
در حکومت جهانی واحد، دین برتر و آئین پذیرفته شدة مردم، اسلام خواهد بود و این نشان میدهد که برنامة حضرت مهدی(عج) جهانشمول و فراگیر بوده و مردم با رغبت و علاقه دین اسلام را اختیار خواهند کرد و نجات و سعادت خود را در
پیروی از آن خواهند دانست. در نتیجه، فضایل اخلاقی و مکارم انسانی، در جوامع حاکم شده و فساد، الحاد و بیدینی از بین خواهد رفت.
1. رسول اکرم(ص) میفرمایند: «تا هر کجا که تاریکی شب وارد شود، این آئین مقدّس نفوذ خواهد کرد.»15
2. امام حسن مجتبی(ع)، دربارة از بین رفتن کفر و بیدینی از جهان و پذیرش آیین واحد از سوی مردمان میفرمایند:
«خداوند در آخرالزّمان و دوران شدّت روزگار و عصر جهل مردم، مردی را برانگیزد و او را با فرشتگان خود، یاری دهد... و او را بر تمام زمین چیره فرماید تا اینکه [مردم] از روی میل یا از روی اکراه، دین را بپذیرند. او زمین را از عدل و داد و نور و برهان پر کند. شرق و غرب زمین از آئین او پیروی کنند تا آنکه کافری نماند؛ مگر اینکه ایمان آورد و گناهکار و فاسدی نماند؛ مگر اینکه نیکو کار شود. در حکومت او، درّندگان با هم صلح می کنند... .»16
پس از ویژگیهای برجستة این جامعة جهانی، این است که همگان در آن یکتاپرستند و خدا را به یگانگی میپرستند و شریکی برای او قرار نمیدهند و از گناهان و مفاسد دوری میجویند.
3. امیر مؤمنان(ع) فرمودند: «هیچ آبادیای نخواهد ماند؛ مگر آنکه در آنجا هر صبح و شام، به یکتایی خدا، شهادت داده خواهد شد.»17
4. امام باقر(ع) میفرمایند: «هیچ یهودی و مسیحی و هیچ پرستشکنندة غیر خدایی باقی نمیماند؛ مگر اینکه به او ایمان میآورد و او را تصدیق میکند.»18 این روایات، به خوبی نشان میدهد که ایدة مذهب واحد جهانی، در زمان ظهور، به واقعیت خواهد پیوست و این بشارت و مژدة الهی محقّق خواهد شد.
3. عدالت فراگیر جهانی
عدالت، عدالت اقتصادی، قضایی، اخلاقی و سیاسی، یکی از آرمانها، خواستها و آرزوهایی است که بنیآدم در طول تاریخ، به آن توجّه داشته و در تمامی عرصههای زندگی اجتماعی خود، به آن نیازمند بوده است. این نیاز دائمی انسان تنها در حکومت جهانی مهدوی(عج) برآورده خواهد شد و عدالت تنها با آمدن منجیّ موعود، تحقّق خواهد یافت و عدل و قسط و مساوات، نماد اصلی حکومت او خواهد بود.
1. پیامبر(ص) دربارة اوضاع زمین پس از ظهور حضرت ولیّعصر(عج) در روایت مشهوری میفرمایند:
«فَيَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْما؛19
پس زمین را از عدل و داد لبریز میکند؛ پس از آنکه از ستم و بیداد لبریز شده است.»
2. «وَ يَسَعُهُمْ عَدْلُه؛20
عدالتش فراگیر شود.»
3. امام صادق(ع) میفرمایند: «به خدا سوگند! عدالت او (مهدی(عج))، در خانههایشان وارد میشود؛ همچنانکه گرما و سرما وارد میگردد.»21
4. «چون مهدی(عج) قیام کند، مال را به طور مساوی تقسیم و عدالت را در میان رعیّت اجرا میکند. هرکس از او اطاعت کند، از خدا اطاعت کرده است.»22
5. امام رضا(ع) فرمودند: «هرگاه [قائم اهل بیت] خروج کند، زمین به نور پروردگارش روشن میشود و ترازوی عدالت میان مردم برقرار میگردد. پس کسی به کسی ستم نخواهد کرد.»23
4. امنیت و صلح جهانی
امنیت و صلح واقعی و آرامش که گوهر نایاب زندگی انسانها است، از ویژگیهای جهانی و فراگیر امام زمان(عج) است. در آن عصر، خوفها زایل میشود و جان و مال و آبروی اشخاص در امان قرار میگیرد و در سراسر جهان امنیت عمومی حاکم میشود و اختناق، استبداد، استکبار و استضعاف که همه از آثار حکومتهای غیر الهی است، از جهان ریشهکن میگردد و حکومتهای طاغوتیان، به هر شکل و هر
عنوان، برچیده میشود. از اخبار روایات استفاده میشود که:
1. «به واسطة حضرت ولیّعصر(عج) راهها آنقدر امن میشود که شخصی، حتّی ضعیفترین مردم، از مشرق به مغرب سفر میکند، از احدی به او آزار و اذیّت نمیرسد.»24
2. امیر مؤمنان(ع) دربارة رفع کینهها و دشمنیها از جهان میفرمایند: «اگر قائم ما قیام کند، آسمان باران خود را فرو میریزد و زمین، نباتات خود را بیرون میافکند و کینهها و ناراحتیها، از دل بندگان خدا زایل میگردد.»25
3. و نیز فرمودند: «هرگاه قائم ما قیام کند، کینهتوزی از دلهای همة مردم، رخت برمیبندد و چهارپایان رام میگردند تا آنجا که زنی از «عراق» تا «شام»، مسیر را میپیماید، در حالیکه هیچ درّندهای او را نمیآزارد...»26
4. امام باقر(ع) میفرمایند: «مهدی آنچنان رفع ستم از ستمدیدگان میکند که اگر حقّ شخصی، زیر دندان کسی باشد، آن را باز میستاند و به صاحب حق بر میگرداند»27
5. ملّت واحد جهانی
ایجاد همبستگی و یکپارچگی در میان انسانها و نزدیک کردن دیدگاهها، افکار و آمال آنها به یکدیگر، خواسته و آرزوی دستنیافتنی در وضعیت کنونی جهان است؛ امّا با ظهور مصلح کلّ و بالا رفتن بینش و آگاهی مردم و از بین رفتن امنیتها و خودخواهیها، همبستگی و اتّحاد شگرفی در میان انسانها به وجود خواهد آمد. وقتی که امّت واحد جهانی شکل بگیرد، تمامی اختلافها، کینهها، ستیزهجوییها، تجاوزها و... از بین خواهد رفت و همگان یکدل و یکرنگ، اطاعت از آن حضرت را پیشة خود خواهند ساخت.
1. امام باقر(ع) فرمودند: «تمام جهان، ملّت واحد میشوند و آن ملّت اسلام است و هرچه معبود غیر خدا در زمین باشد، به آتش فرود آینده ازآسمان، خواهد سوخت.»28
2. «به هنگام خروج حضرت مهدی(عج)، خطاب و ندای عامی به همة مردم جهان میشود و آنها به اطاعت از او فراخوانده میشوند.»
6. پیشرفت و رفاه جهانی
در دولت کریمة مهدی موعود(عج)، وضع اقتصاد و معیشت عمومی، خیلی خوب خواهد شد و اوضاع اقتصادی و مالی مردم، سامان خواهد یافت. در آن عصر، نعمتهای الهی افزون، آبها مهار، زمینها حاصلخیز و معادن ظاهر خواهد شد. هیچ فقیری باقی نخواهد ماند تا از بیتالمال، کمک مالی دریافت کند. رونق و شکوفایی اقتصادی، باعث خواهد شد که همگان از برکات و آثار دولت او، برخوردار شوند و چهره کریه فقر، نابرابری، فساد مالی و... از جهان رخت برخواهد بست.
1. پیامبر(ص) میفرمایند: «خداوند به وسیلة مهدی، از امّت رفع گرفتاری میکند.»29
2. «امّت من در دوران مهدی، چنان متنعّم شود که به سان آن، بهرهوری را ندیده باشد. آسمان پیوسته باران (رحمت) خود را بر ایشان فرو میفرستد و زمین روییدنیهای خود را بیرون میریزد. ثروت در آن روز بر روی هم انباشته میشود [وقتی] مردی برپاخیزد و بگوید: ای مهدی! بر من عطا نما! گوید: بگیر.»30
3. امام باقر(ع) فرمودند: «مهدی(عج)، اموال را میان مردم چنان به مساوات تقسیم میکند که دیگر محتاجی دیده نمیشود تا به او زکات دهند.»31
4. و نیز فرمودند: «آنچنان میان مردم، مساوات برقرار میسازد که حتّی نیازمند به زکات را هرگز نخواهی دید.»32
5. «امّت اسلامی در عهد او آنچنان از فراخی معیشت برخوردار میشود که هرگز نظیر چنین نعمت و آسایشی دیده نشده است.»33
7. کمال علم و عقل
یکی دیگر از آرمانهای بشری، رسیدن به قلّههای کمال علم و عقل است که این مهم - جز در حکومت مهدوی - تحقّق نخواهد یافت. دانش و علم بشری، به حدّ نهایی و کامل خود خواهد رسید و دریچههای حکمت و دانشها به روی بشر گشوده خواهد شد. عالم اندیشمند سیّد جعفر کشفی مینویسد: بدانکه زمان ظهور دولت آن جناب که زمان ظاهر شدن دولت ثانیه حق است، زمان ظهور و غلبة عقل است از روی باطنی آنکه مقام ولایت است و به منزلة روح است از برای روح ظاهری که آن مقام نبوّت است.»34
در آن عصر هیچ نکتة مجهول و غیر قابل حلّی باقی نخواهد ماند و سطح آگاهی و علم و اندیشة مردم بالا رفته، قدرت عقل و خردورزی آنان فزونی خواهد یافت. اختراعات، اکتشافات، ارتباطات و فنّاوری به نهایت کمال خود خواهد رسید و مردم آن عصر، در بهترین و دلپسندترین برهه از زمان، زندگی خواهند کرد.
1. امام باقر(ع) میفرمایند: «هنگامی که قائم(عج) قیام میکند، دستش را بر سر بندگان میگذارد و بدین وسیله، عقلهای آنان را جمع و افکار آنها را کامل میکند.»35
2. حضرت علی(ع) به نقل از پیامبر(ص) میفرمایند: «خدای عزّ و جلّ به وسیلة او (قائم) زمین را از نور آکنده میکند، پس از تاریکی آن و از داد پر میکند، پس از ستم آن و از دانش مالامال میکند، پس از جهل آن.»36
3. امام باقر(ع) فرمودند: «در زمان آن حضرت، حکمت و دانش، بدیشان ارزانی میشود تا جایی که زنان در خانة خود، به کتاب خدا و سنّت پیامبر حکم کنند.»37
4. امام صادق(ع) میفرمایند: «علم و دانش 27 حرف است. تمام آنچه پیامبران الهی آوردند، دو حرف بیش نبود و مردم تا کنون جز دو حرف را نشناختهاند؛ امّا هنگامیکه قائم ما قیام کند، 25 حرف دیگر را آشکار میسازد و در میان مردم منتشر میکند و دو حرف دیگر را به آن ضمیمه میکند تا 27 حرف کامل و منتشر شود.»38
8. نوسازی و احیاگری
یکی از نظریّات قابل توجّه در علوم سیاسی، توسعه و نوسازی است. این دیدگاه در صدد ارائة راهکارهای توسعه و پیشرفت در کشورهای عقبمانده و جهان سومی است که تا به حال نتایج و آثار قابل توجّهی نداشته است. یکی از برنامهها و راهکارهای مهمّ حکومت جهانی مهدی(عج)، احیاگری، نوسازی و دگرگونی در بسیاری از امور اقتصادی، فرهنگی و سیاسی جهان است.
1. امام صادق(ع) میفرمایند: «هنگامی که قائم خروج کند، امر تازه، کتاب تازه، روشی تازه و داوری تازه با خود میآورد...»39
کتاب تازه به معنای آوردن قرآنی دیگر نیست؛ بلکه آن حضرت اهداف و برنامههای اصیل قرآن را پیاده خواهد کرد و تفسیر واقعی آیات آن را بیان خواهد نمود.
2. امام صادق(ع) درپاسخ یکی از یارانش دربارة سیرة مهدی(عج) میفرمایند: «همان کاری که رسول خدا(ص) انجام داد، انجام میدهد. برنامههای [نادرست] پیشین را از بین میبرد؛ همانگونه که رسول خدا، امر جاهلیت را از بین برد و اسلام را نوسازی میکند.»
3. «به خدا سوگند! گویی او را در میان رکن و مقام با چشم خود میبینم که از مردم برای امری تازه، کتابی تازه و حکومت آسمانی تازه، بیعت میگیرد.»40
9. رضایت و خشنودی جهانی
یکی از ویژگیهای مهمّ حکومت مهدوی، تأمین خشنودی و رضایت همة ساکنان زمین و آسمان است. از آنجایی که دولت او، دولت عدالتگستر، فقیرستیز، دانشگستر، رفاهآور، ظلمستیز و مردمدوست است، همگان از آن راضی خواهند بود و در آرامش و شادی زندگی خواهند کرد. در روایات آمده است:
1. «زمین را پر از عدالت میکند، آنچنانکه پر از ستم شده است. در خلافت او اهل آسمان و زمین، حتّی پرندگان آسمان خشنود میشوند.»41
2. «اهل آسمان و ساکنان آن برای ظهور او خوشحال میشوند. او زمین را پر از عدالت میکند، آن سان که پر از جور و ستم شده باشد.»42
3. رسول خدا(ص) فرمودند: «شما را به مهدی، مردی از قریش بشارت میدهم که ساکنان آسمان و زمین را از خلافت و فرمانروایی او خشنودند.»43
4. «ساکنان زمین و آسمان به او عشق میورزند.»44
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. سورة قصص، آیة 4.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. ری کیلی و فیل مارفلیت، «جهانی شدن و جهان سوم»، ترجمة حسن نورایی و محمّد علی شیخ علیان، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، ص 243.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. روزنامة جام جم، شمارة 635.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. دکتر علی اصغر کاظمی، «جهانی شدن فرهنگ و سیاست»، نشر قومس، صص 8 و 14.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. «غیبت نعمانی»، ص 274.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. «ینابیع الموده»، ص 447.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. پل سوئزی و...، «جهانی شدن با کدام هدف»، نشرآگه، ص 7.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. ماکلوم واترز، «جهانی شدن»، ترجمه مردانی و مریدی، نشر سازمان مدیریت صنعتی، ص 31.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. رونالد رابرتسون، «جهانی شدن (تئوریهای اجتماعی و فرهنگ جهانی)»، ترجمة کمال پولادی، نشر ثالث، صص 131 و 132.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. جیمز. ان، روزه نا، «پیچیدگیها و تناقضهای جهانی شدن»، مجلّة سیاست خارجی، سال سیزدهم، شمارة 4، ص 1022.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. جان تاملینسون، «جهانی شدن فرهنگ»، ترجمة محسن حکیمی، دفتر پژوهش های فرهنگی، ص 72.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. آنتونی گیدنز، «گفتارهایی دربارة یکپارچگی جهان (جهان رها شده)»، ترجمة علیاصغر سعیدی و یوسف حاجی، نشر علم و ادب، ص 13.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. «جهانی شدن و جهان سوم»، ص 239.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. همان، ص 238.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15. فصلنامة «پژوهش و سنجش»، شمارة 25، ص 123.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. ر. ک: فصلنامة پژوهش و سنجش، شمارة 25، صص 219-220.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۷
17. سورة حجرات، آیة 13.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۸
18. ر. ک: «دام جهانی شدن (تهاجم به دموکراسی و رفاه)»، نشر اندیشة معاصر، ص 15 (مقدمة مترجم با کمی تغییر و خلاصه).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۹
19. فصلنامة پژوهش و سنجش، شمارة 25، ص 211.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۰
20. باری اکسفورد، «نظام جهانی: اقتصاد، سیاست و فرهنگ»، ترجمة مشیر زاده، ص 151.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۱
21. «جهانی شدن»، صص 149 و 137.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۲
22. حسین سلیمی، «فرهنگ گرایی، جهانی شدن و حقوق بشر»، مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، ص 129.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۳
23. روزنامة جام جم، شمارة 693، ص 8.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۴
24. مالکوم واترز، «جهانی شدن»، ص 58.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۵
25. «جهانی شدن و جهان سوم»، ص 241.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۶
26. هاری مگداف...، «جهانی شدن با کدام هدف»، ص 72.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۷
27. جان تاملینسون، «جهانی شدن و فرهنگ»، ص 25.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۸
28. همان، ص 29.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۹
29. کنث نش، «جامعه شناسی سیاسی معاصر؛ جهانی شدن سیاست و قدرت»، ص 10 (مقدمه).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۰
30. فصلنامة پژوهش و سنجش، شمارة 25، صص 106-107.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۱
31. «فرهنگ گرایی، جهانی شدن و حقوق بشر»، ص 186.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۲
32. «جهانی شدن و جهان سوم»، ص 242.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۳
33. برای مطالعه بیشتر ر. ک: پگاه حوزه، مقالة «جهانی شدن از منظر مذهب»، شمارة 61، صص 11 و 12.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۴
34. فصلنامة پژوهش و سنجش شماره 25، ص 225.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۵
35. مجلّة سیاست خارجی، سال سیزدهم، شماره 4، ص 1029.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۶
36. «بحارالانوار»، ج 51، ص 81.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۷
37. پگاه حوزه، شماره 61، ص 13
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۸
38. «صحیفة نور»، ج 11، ص 154.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۹
39. مسعود پورسیّد آقایی، «مبانی اعتقادی مهدویّت (1)»، فصلنامة انتظار، شمارة 1، صص 58 و 59.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۰
40. سورة انبیاء، آیة 105.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۱
41. سورة قصص، آیة 5.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۲
42. جعفر سبحانی، «مبانی حکومت اسلامی»، انتشارات توحید، ص 370.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۳
43. «کشف الغمّه»، ج 3، ص 297 (از امام باقر(ع))، «کمال الدّین»، ج 1، ص 331..
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۴
44. «الملاحم و الفتن»، ص 66.
منبع: «جهانی شدن و حکومت جهانی مهدی(عج)»، مجلّة «انتظار»، زمستان 1381، شمارة 6.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑