تواضع و تکبّر به جا

یکی از ویژگی‌های مؤمنان واقعی، تواضع آنها در برابر مؤمنان و غلظت و شدّت در برابر غیرمؤمنان است. عالمان دین و مردان الهی نمونة برجسته‌ای از «آیة سورة فتح» هستند که می‌فرماید:

«مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ وَ الَّذينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُم‏؛

محمّد(ص) پیامبر خداست و کسانی که با اويند، بر کافران سخت‌گیر [و] با همدیگر مهربانند.»

هرچه این ویژگی قوی‌تر باشد، به اصحاب رسول خدا(ص) و جبهة حق نزدیک‌تر خواهیم بود.

یکی از نمونه‌های این مؤمنان، آیت الله العظمی بروجردی(قدس) است این مرجع بزرگ جهان تشیّع به مدّت 17 سال مدیر حوزة علمیّة «قم» بود و پس از درگذشت آیت الله العظمی سیّدحسین طباطبایی قمی(ره) مرجعیت عامّة شیعیان را در حدود 51 سال برعهده داشت. یکی از شاگردان ایشان خاطره‌ای از این بزرگوار نقل کرده است که آن در ادامه نقل می‌نماییم.

آیت الله خزعلی(ره) تعریف می‌کند: رفتار آیت الله العظمی بروجردی با طلبه‌ها موقّرانه و محبّت‌آمیز بود. روزی طلبه‌ای سر کلاس درس از ايشان سؤالی کرد. ایشان تصوّر کرد این طلبه درخواست حاجت و نیازی خصوصی کرده است. در جواب او گفت: بعد از درس بیا منزل تا مشکلت را حل کنم.

یکی از آقایان گفت: آقا او اشکال درسی دارد. ایشان دید، قدری از شأن و مرتبة طلبه کاسته شد. این طلبه چون قبلاً نیاز شخصی خود را با آیت الله العظمی بروجردی در میان نهاده بود، ایشان تصوّر کرده بود، این بار نیز همان درخواست قبلی را مطرح کرده است و نمی‌خواهد جلوی مردم اظهار نیاز بکند

آقای بروجردی بعد از اینکه فهمید، طلبه سؤال علمی داشته است، خیلی پریشان شد. می‌گفت: چرا گوش من این‌قدر سنگین است که مطلب را درست تشخیص نمی‌دهم؟! بعد از اتمام درس، به طرف کفش‌کن نرفت؛ بلکه به داخل جمعیت رفت. طلبه را دید، خم شد و دست او را بوسید. ایشان این حرکت را فقط به دلیل اینکه گوششان سنگین بود، انجام دادند، نه اینکه به عمد آن طلبه را آزرده باشند؛ امّا در مقابل [در برابر ظالمان، نه تنها تواضع نداشت؛ بلکه استوار و جدّی بود.]

یک بار ایشان در بازگشت از سفر حجّ مجبور به عبور از «لرستان» شد. درست در همان زمان رضا شاه نیز آنجا بود.

رضا شاه از ایشان خیلی عصبانی بود؛ امّا چون از میزان نفوذ این مرجع آگاهی داشت، سعی کرد سبب تحریک مردم لرستان نشود. رضا شاه ملاقاتی ترتیب داد و سعی کرد، به گونه‌ای با ایشان برخورد کنند که این روحانی عظیم الشّأن تحقیر شود. در محلّ ملاقات، یک صندلی قرار دادند. آیت الله العظمی بروجردی(ره) زودتر آمد و نشست. همه فکر می‌کردند با آمدن رضاخان، ایشان از صندلی بلند می‌شود و به جای او، رضاخان بر صندلی خواهد نشست و به این ترتیب آیت الله بروجردی مجبور خواهد شد، سرپا بایستد؛ امّا با آمدن رضاشاه، این مرجع بزرگ هیچ حرکتی نکرد. بنابراین رضاشاه کنار ایشان نشست و به این ترتیب عزّت رضاشاه به ذلّت مبدل شد.

آری؛ بزرگان مصداق کامل عمل به «آية شريف ۲۹ سورة فتح» هستند.

انسان باید در برابر مؤمنان و همفکران دینی خود کمال تواضع و فروتنی را داشته باشد و در برابر کافران و همفکران آنها، متکبّرانه و بی‌هیچ ترحّمی رفتار کند.