امدادهای غیبی در ظهورو حکومت جهانی امام مهدی(عج)

حجّت الاسلام عبدالکریم بهجت ‌پور

از محکم‌ترین معارف «قرآن»، اعطای نقش فعّال به خدای متعال در عرصة هستی و حیات است، تا جایی که نقش عناصر دیگر حیات تنها در سایة مشیّت او توجیه می‌شود؛ به عبارت دیگر، تمام هستی کار و فعل خداست و جز او فاعلی نیست؛ زیرا هستی با تمام اسبابش، قائم به ذات، واجب‌الوجود بوده و وجود، دوام خود را وامدار ذات او است. در نتیجه افعال آنها جز با تنفیذ اراده و خواست خدای متعال و آن حیّ قیّوم، تحقّق نمی‌پذیرد: «و لا حولَ و لا قوةَ إلّا بالله العلیّ العظیم».

توحید در آفرینش

بی تردید همة هستی مُهر محدودیت، حدوث، زوال، عدم استقلال و فقر و نیاز بر تارکش حک شده که این خود، اقرار به توحید در فاعلیت خداوند است:

«قَالَ رَبُّنَا الَّذِی أَعْطَى کُلَّ شَیْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى؛1

پروردگار ما کسی است که هستیِ هر چیز را به او داده و سپس [به کمالش] هدایت فرموده است.»

با توجّه به این آیه، ربوبیّت تکوینی و تدبیر دائمی: «کُلَّ یَومٍ هُوَ فِی شَأنٍ»2 ریشه در خلقت دارد و هدایت مخلوقات به رشد، کمال، مصالح و سعادت نیز ناشی از

همین«حقّ خالقیت» است.

اختیارات مخلوقات، پرتوی از خواست خدا

اختیار همة موجودات از جانب خداست و این اختیار، در انسان و دیگر موجودات مختار، مشکلی پدید نمی‌آورد. انسانِ مختار، سرسلسلة سنّت‌های الهی را به دست گرفته و به حسن یا سوءاختیارش، قوانین و اصول را جاری می‌سازد؛ بدون آنکه بر ارادة الهی و از نظام و سنّت‌های به ودیعت نهاده شده، پیشی بگیرد:

«وَ مَا کَانَ اللهُ لِیُعْجِزَهُ مِنْ شَیْ‌ءٍ فِی السَّمَاوَاتِ وَ لاَ فِی الْارْضِ إِنَّهُ کَانَ عَلِیماً قَدِیراً؛3

هیچ چیزی در آسمان‌ها و زمین، از حوزة قدرت او بیرون نیست؛ چرا که او دانا و توانا است.»

تجزیه یا ترکیب استعدادها، پدید آوردن صورت‌های جدید، به کارگیری موجودات، اخلال‌گری‌ها، عصیان‌ها و مخالفت‌ها در نظام اجتماعی و فردی انسان، هیچگاه بر مشیّت و خواست الهی پیشی نگرفته، خدا را عاجز و ناتوان نمی‌کند؛ بلکه تمام این امور به اراده و مشیّت و اجازة او و بخشی از نظام متقن و محکم وی بستگی دارد؛ هرچند عاملان این امور به اختیار خود بر پدیده‌ها تأثیرگذار بوده، مسئولیت رفتار خود را بر دوش دارند:

«وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللهِ تَبْدِیلاً؛4

و برای سنّت الهی هیچ‌گونه تغییری نخواهی یافت.»

«وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللهِ تَحْوِیلاً؛5

و هرگز برای سنّت الهی تغییری نمی‌یابی.»

عوامل مؤثّر در حیات اجتماعی بشر

عوامل مؤثّر در حیات اجتماعی بشر، همواره مورد بحث و گفت‌و‌گوی دانشمندان علوم اجتماعی بوده است:

- گروهی با تقویت عاملِ انسانی در عرصة فرهنگ، اجتماع و تاریخ، مؤلّفة سببیت و علّیت را در این عرصه نادیده گرفته و به تعمیم ندادن فیزیک به موضوع تاریخ، فرهنگ و اجتماع معتقد شده‌اند و آن را «نفی حرکت تکامل اجتماعی» می‌دانند؛6

- عدّه‌ای با تقویت فیزیکی اصل علّیت، قائل به خضوع تاریخ و اجتماع به آن هستند. آنان بر این باورند که تاریخ و اجتماع همچون دیگر پدیده‌هایند و «حتمیّت» و «تعمیم» که مشخّصة وجود قانون علّیت است، در این پدیده نیز وجود دارد.7 این نظریّه، عاملِ ارادة انسان را نادیده گرفته، او را در جریان یک حرکت زنجیری و جبری تاریخ و اجتماع قرار می‌دهد؛

- دسته‌ای دیگر، اراده و اختیار انسان را با عامل علّیت جمع کرده و حرکت اجتماع و تاریخ را محصولِ ترکیبی دو عامل یادشده دانسته‌اند. این دیدگاه مورد تأکید اسلام است و حرکت اجتماعی و فرهنگی را بر محور سه مؤلّفة قانون علّیت، اختیار و ارادة انسان و مشیّت و ارادة الهی تفسیر می‌کند.

قانون علّیت

قرآن، حیات اجتماعی انسان را در تولّد، رشد و نموّ، سقوط، اعتلا و مرگ، تابع قوانینی، به نام سنّت‌های الهی می‌داند. این سنّت‌ها، همان قوانین و اصول الهی‌اند و رابطة میان پدیده‌های اجتماعی و علل آنها را تبیین می‌کند که خدا در مخلوقاتش جاری ساخته است.9

قرآن، در جریان حیات اجتماعی، قانون علّیت را پذیرفته و مؤمنان را به کشف و شناسایی آنها و تطبیق رفتار و آثارشان با این سنّت‌ها و ضابطه‌ها توصیه می‌کند و در عین حال آنان را از قرار گرفتن در مسیر خطا برحذر می‌دارد:

«و اتّقوا فِتنَةً لا تُصِیبَنَّ الذَّیِنَ ظََلَمُوا منِْکم خاصَّةً؛9

و از فتنه ای بپرهیزید که تنها به ستمکاران شما نمی‌رسد؛ [بلکه همه را فرا خواهد گرفت؛ چرا که دیگران سکوت اختیار کردند].»

«وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَ الْارْضِ؛10

و اگر اهل شهرها و آبادی‌ها، ایمان می‌آوردند و تقوا پیشه می‌کردند، برکات آسمان و زمین را بر آنها می‌گشودیم.»

این آیات، ما را با سلسله‌ای از علّت‌ها و سبب‌های شکل‌گیری وضعیت اجتماعی بشر آشنا می‌سازد. در جایی، برگشت مکرهای بد به توطئه‌گران و در آیه‌ای، به فتنه‌ها و مفاسدی اشاره می‌کند که خوب و بد را با هم می‌سوزاند. در مکانی، ایمان سبب برتری اجتماعی یاد می‌شود و در آیة دیگر، فسق زمینه‌ساز عذاب زمینی و ایمان و تقوا موجب تکفیر سیّئات و عواقب گناهان و موجب نزول برکات آسمان و زمین قلمداد می‌شود. قرآن در جایی دیگر ظلم را همراه تکذیب رسولان، سبب هلاکت گناه کاران شمرده و این امر را قانون‌ ساری و جاری دربارة همة مجرمان می‌داند و اصرار دارد که باید این سنّت‌ها را شناخت و عبرت گرفت.

آزادی ارادة انسان

از مضمون آیات یادشده و نیز آیات دیگر بر می‌آید که اراده و اختیار خوب یا بد انسان، مؤلّفة مهمّی است که توجّه به سنّت‌های اعتلابخش یا انحطاط آفرین را ایجاب می‌کند. قرآن، مهار تحقّق سنّت‌های الهی را در عرصة حیات اجتماعی به ارادة انسان گذاشته و او را در به کارگیری سنّت‌های مثبت یا منفی توانا می‌شمرد:

«إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِراً وَ إِمَّا کَفُوراً؛11

ما راه را به او نشان دادیم؛ خواه شاکر باشد [و بپذیرد] یا ناسپاس.»

«وَ مَنْ یُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْیَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَ مَنْ یُرِدْ ثَوَابَ الْاخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا...؛12

هر کس پاداش دنیا را بخواهد [و در زندگی خود، در این راه گام بردارد]، چیزی از آن به او خواهیم داد...»

«کُلُّ نَفْسٍ بِمَا کَسَبَتْ رَهِینَةٌ؛13

[آری] هر کس در گرو اعمال خویش است.»

«وَ أَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى‌ ٭ وَ أَنَّ سَعْیَهُ سَوْفَ یُرَى‌ ثُمَّ یُجْزَاهُ الْجَزَاءَ الْاوْفَى؛14

و اینکه برای انسان بهره‌ای، جز سعی و کوشش او نیست و اینکه تلاش او به زودی دیده می‌شود. سپس به او جزای کافی داده خواهد شد.»

«تِلْکَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا کَسَبَتْ وَ لَکُمْ مَا کَسَبْتُمْ وَ لاَ تُسْأَلُونَ عَمَّا کَانُوا یَعْمَلُونَ‌؛15

آنها امّتی بودند که درگذشتند. اعمال آنان، مربوط به خودشان بود و اعمال شما نیز مربوط به خودتان است و شما هیچگاه مسئول کارهای آنها نخواهید بود.»

از این آیات استفاده می‌شود که اراده و اختیار انسان، نقش کلیدی و اصلی را در توجّه به نعمت‌ها و نقمت‌ها عهده‌دار است و سنّت‌های جاری در زندگی بشر،

ریشه در نوع اختیار و انتخاب دارد؛ چنانچه در آیات دیگری این ضابطه را به وضوح بیان فرموده است:

«إِنَّ اللهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ؛16

[امّا] خداوند سرنوشت هیچ قوم [و ملّتی] را تغییر نمی‌دهد؛ مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند.»

پاسداری و حمایت خداوندی

آخرین مؤلّفة فهم و تفسیر صحیح حیات اجتماعی، پاسداری و حمایت‌های خداوندی در زندگی اجتماعی بشر است. انسان در طول تاریخ، بارها در لبة پرتگاه سقوط و نابودی قرار گرفته و با اعمال بد، زمینة نابودی‌اش را فراهم کرده است؛ ظلم، جهل، غرور، اختلاف، جنگ و... که بشر به آن آلوده بوده، حتّی جوامع را نیز به مرز نابودی کامل نزدیک ساخته است. اگر عامل غیبی و نگهدارنده‌ای نبود که جریان طبیعی امور را به نفع ادامة حیات سوق دهد، سنّت‌ها و قواعد قطعی، به نابودی و هلاکت بشر می‌انجامید.

مطالعة تاریخ ظهور و غروبِ جنایتکاران بزرگ جهانی، مانند فرعون، چنگیز، هلاکو، هیتلر و... برای اثبات این ادّعا کافی است. اگر دست غیبی و عنایت الهی نبود، انسان‌ها شکست خورده و جریان سنّت‌های جاری در اجتماع، به نابودی حیات منجر می‌شد.

بد بینی به آینده

نادیده گرفتن این عامل مهم، حسّ بدبینی به آینده را تقویت و بزرگان علم و دانش را به ترسیم آینده‌ای تاریک سوق داده است. اینشتین می‌گوید:

به احتمال قوی بشر با یک مهارت شگرفی خودش را به کلّی نابود می‌کند؛ چون از نظر تولید نیروهای مخرّب به جایی رسیده که قدرت از میان بردن بشریت را پیدا کرده است.17

راسل در «امیدهای نو» می‌نویسد:

زمان کنونی، زمانی است که در آن، حسّ حیرت توأم با ضعف و ناتوانی، همه را فراگرفته است. می‌بینیم به طرف جنگی پیش می‌رویم که تقریباً هیچ‌کس خواهان آن نیست؛ جنگی که همه می‌دانیم، قسمت اعظم نوع بشر را به دیار نیستی خواهد فرستاد و با وجود این، مانند خرگوشی که در برابر مار افسون شده باشد، به خطر خیره شده‌ایم؛ بدون آنکه بدانیم برای جلوگیری از آنچه باید کرد؟!18

«سازمان علمی فرهنگی ملل متّحد»، «کمیسیون ملّی یونسکو» در «کانادا» در سپتامبر 1989م. نشستی با موضوع «بقا در قرن 21 م.» تشکیل داد، در بیانیة پایانی آن آمده است:

بقای کرة زمین به طور جدّی نگران‌کننده شده است...

پرواضح است منشأ وضع کنونی ما، نتیجة پیشرفت برخی علوم است که بیشتر در شروع این سده‌ها، به طور کامل رشد یافته و به انسان، نیروی غلبه بر طبیعت را داده است که تا مدّت‌ها نیز رفاه مادّی فراوانی را به بشر ارزانی می‌داشت.

استفادة نادرست انسان از این نیروها، ارزش‌ها را در جهت تحقّق کامل امکانات مادّی، حاصل از پیشرفت علمی به کار گرفت و ارزش‌های مربوط به ابعاد انسانی که اساس فرهنگ‌های پیشین بود، سرکوب شد. سلب مفهوم انسانیت که حذف و نادیده گرفتن سایر ابعاد بشر را در پی داشت، دقیقاً در راستای دید علمی به جهان است.

در این دیدگاه، جهان به صورت ماشین و انسان، فقط به صورت چرخ دندة آن نگریسته می‌شود.19

منشأ وضع ناگوار کنونی، نه در رشد علوم، بلکه استفادة نابجا از علوم و فناوری است؛ امّا نگرانی و اضطراب دانشمندان امضاکنندة این بیانیه و بدبینی آنها به جریان حیات، قابل تأمّل است.

امیدواری و ایمان به مددهای غیبی

ما به کمک آموزه‌های پیامبران و در عمق قلب خود، به مددهای غیبی ایمان و اتّکا داریم و معتقدیم آیندة جهان در دست اهل خیر است. ستم قدرتمندان، آثار بسیار ناگواری بر بشر گذاشته و مصیبت‌هایی را بر او تحمیل کرده است؛ امّا دستی غیبی به یاری مستضعفان شتافته، ابرهه‌ها را نابود خواهد ساخت و خانة حیات بشر را از نابودی حفظ خواهد نمود.

بر پایة حکمت خلقت، بندگان صالح، وارثان زمین گشته و مستضعفان، رهبری جهان را عهده‌دار خواهند بود؛ دین الهی سلطة جهانی پیدا خواهد کرد، زمین شکوفا شده، استعدادهایش را به طور کامل در اختیار انسان‌های وارسته قرار خواهد داد و اگر چنین نشود، هستی در کار خود عقیم می‌شود.

ناظر بودن خدا بر جریان کلّی حیات در طول تاریخ و جهت‌دهی آن به سمت حکومت حق از آیات فراوانی استنباط می‌شود که در اینجا به برخی اشاره می‌کنیم:

«وَ لَوْ یُؤَاخِذُ اللهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَکَ عَلَیْهَا مِنْ دَابَّةٍ وَ لکِنْ یُؤَخِّرُهُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لاَ یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَ لاَ یَسْتَقْدِمُونَ‌؛20

و اگر خداوند مردم را به دلیل ظلمشان مجازات می‌کرد، جنبده‌ای را بر پشت زمین باقی نمی‌گذاشت؛ ولی آنها را تا زمان معیّنی به تأخیر می‌اندازد و هنگامی که اجلشان فرا رسد، نه ساعتی تأخیر می‌کنند و نه پیشی می‌گیرند.»

بر اساس این آیه، نظام طبیعی، اقتضای نابودی پدیدة حیات را دارد و دلیل آن، سوءاستفاده و ظلم خود انسان است. اگر تدبیر خداوند و حفظ و نگه داری عامل الهی نبود، هم اکنون جنبنده‌ای بر زمین نبود.

«وَ مَنْ لاَ یُجِبْ دَاعِیَ اللهِ فَلَیْسَ بِمُعْجِزٍ فِی الْأَرْضِ وَ لَیْسَ لَهُ مِنْ دُونِهِ أَوْلِیَاءُ أُولئِکَ فِی ضَلاَلٍ مُبِینٍ‌؛21

و هر کس به دعوت‌کنندة الهی پاسخ نگوید، هرگز نمی‌تواند از چنگال عذاب الهی در زمین فرار کند و غیر از خدا، یار و یاوری برای او نیست؛ چنین کسانی در گمراهی آشکارند.»

«وَ إِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللهِ وَ بَشِّرِ الَّذِینَ کَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِیمٍ؛22

... و اگر سرپیچی نمایید، بدانید شما نمی‌توانید خدا را ناتوان سازید[و از قلمرو قدرتش خارج شوید] و کافران را به مجازات دردناک بشارت ده!»

«وَ مَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِینَ فِی الْأَرْضِ وَ لاَ فِی السَّمَاءِ وَ مَا لَکُمْ مِنْ دُونِ اللهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لاَ نَصِیرٍ؛23

شما هرگز نمی‌توانید بر ارادة خدا چیره شوید و از حوزة قدرت او در زمین و آسمان بگریزید و برای شما جز خدا، ولیّ و یاوری نیست.»

بر اساس آیات یادشده، میان عامل اختیار انسان و اراده‌های خداوند، سازگاری هست؛ به این معنا که ارادة انسان برخلاف ارادة الهی و مشیّت او رفتار نمی‌کند؛ بلکه همین اختیاری که متوجّه انسان و جامعه می‌گردد، بخشی از مشیّت و سنّت‌های الهی و ارادة تنفیذ شدة او است و در طول ارادة الهی قرار دارد.

«إِنَّ اللهَ یُدَافِعُ عَنِ الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ اللهَ لاَ یُحِبُّ کُلَّ خَوَّانٍ کَفُورٍ؛24

خداوند از کسانی که ایمان آورده‌اند، دفاع می‌کند. خداوند هیچ خیانت‌کار ناسپاسی را دوست ندارد.»

نمونه‌هایی از دفاع خدایی که در قالبِ امدادهای غیبی، نظیر فرشتگان یا قوّت روحی مؤمنان و هراسِ کفّار تجلی می‌یابد، در آیاتی از قرآن آمده است:

«أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ؛25

به کسانی که جنگ بر آنان تحمیل گردیده، اجازة جهاد داده شده است؛ چرا که مورد ستم قرار گرفته‌اند و خدا بر یاری آنها توانا است.»

«إِذْ یُرِیکَهُمُ اللهُ فِی مَنَامِکَ قَلِیلاً وَ لَوْ أَرَاکَهُمْ کَثِیراً لَفَشِلْتُمْ وَ لَتَنَازَعْتُمْ فِی الْأَمْرِ وَ لکِنَّ اللهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِیمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ وَ یُقَلِّلُکُمْ فِی أَعْیُنِهِمْ لِیَقْضِیَ اللهُ أَمْراً کَانَ مَفْعُولاً وَ إِلَى اللهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ؛26

آن هنگام که خداوند تعداد آنها را در خواب به تو کم نشان داد و اگر فراوان نشان می‌داد، مسلّماً سست می‌شدید و [دربارة شروع جنگ با آنها] کارتان به اختلاف می‌کشید؛ ولی خداوند [شما را از شرّ اینها] سالم نگه داشت. خداوند از درون سینه‌ها آگاه است و در آن هنگام که [در میدان نبرد] با هم رو‌به‌رو شدید، آنها را به چشم شما کم نشان می‌داد و شما را [نیز] به چشم آنها کم می‌نمود تا خداوند، کاری را که می‌بایست انجام گیرد، صورت بخشد؛ [شما نترسید و اقدام به جنگ کنید، آنها هم وحشت نکنند و حاضر به جنگ شوند و سرانجام شکست بخورند] و همة کارها به خداوند بازگردانده می‌شود.»

در آیات فوق امدادهای خدا به وسیلة فرشتگان، خواب، باران و افکندن ترس در قلب‌های کافران، از عوامل دلگرمی، اطمینان قلب، استواری قلب‌ها و قدم‌ها و تثبیت مؤمنان شمرده شده است.

نزول پیامبران(ع)

از شیرین‌ترین قطعه‌های تاریخ، نزول انبیاء(ع) بوده است. خدای متعال در شرایط بسیار سخت که ستمگران سلطه می‌یابند، راه‌ها و روزنه‌های امید بسته می‌شود، تبعیض و جور و گناه فراگیر می‌گردد، افرادِ جامعه سنگینیِ‌ تحقیر را بر دوش خود احساس می‌کنند و در عین حال، راهی برای رهایی نمی‌بینند، با فرستادن پیامبری، در شب تاریک، نوید صبح قریب داده است.

خداوند پیامبران را برای راهنمایی بشر فرستاد و در جایی که دیگر از عقل، فکر و توان بشر کاری بر نمی‌آید، به مدد الهی و سروش غیبی، انسان‌ها را رهنمون شده است؛ برای نمونه هنگامی که «بنی‌اسرائیل» از سوی «قبطیان» در نهایت تحقیر و ظلم فرعونیان قرار گرفتند، خداوند با حضرت موسی(ع) نجاتشان داد:

«وَ إِذْ نَجَّیْنَاکُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ یَسُومُونَکُمْ سُوءَ الْعَذَابِ یُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَکُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِسَاءَکُمْ وَ فِی ذلِکُمْ بَلاَءٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَظِیمٌ‌؛27

[و نیز به یاد آورید] آن زمان که شما را از چنگال فرعونیان رهایی بخشیدیم؛ در حالی که همواره شما را به بدترین صورت آزار می‌دادند. پسران شما را سر می‌بریدند و زنان شما را [برای کنیزی] زنده نگه می‌داشتند و در اینها آزمایش بزرگی از طرف پروردگارتان برای شما بود.»

«وَ إِذْ فَرَقْنَا بِکُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَیْنَاکُمْ وَ أَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ؛28

و [به خاطر بیاورید] هنگامی را که دریا را برای شما شکافتیم و شما را نجات دادیم و فرعونیان را غرق ساختیم؛ در حالی که شما تماشاگر بودید.»

ظهور حضرت محمّد(ص) چنان تحوّل شگرفی را رقم زد که «عربستان» در مدّت بسیار اندکی متّحد شد و شخصیت استوار و عمیقی یافت؛ بلکه دو ابرقدرت آن روز (ایران و روم) را - که این قوم را بی‌ارزش می‌دانستند - در مقابل عظمت پیامبر(ص) به زانو درآورد و فرهنگ خود را بر بخش‌های عمده‌ای از سرزمین آنها تحکیم بخشید.

پیامبر(ص) ظهور کرد، غل و زنجیرها را از دست و پای مردم گشود، چشم مردم را به مرزها و افق‌های نو باز نمود و اخوّت، اتحاد، عدالت، آزادی، امنیت و رشد اقتصادی و فرهنگی، استقلال جامعة اسلامی و برتری و فضیلت بر دیگر جوامع را به ارمغان آورد:

«وَ اذْکُرُوا نِعْمَةَ اللهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ...؛29

و نعمت[ بزرگ] خدا را بر خود، به یاد آرید که چگونه دشمن یکدیگر بودید و او میان دل‌های شما الفت ایجاد کرد...»

«وَ کُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْهَا...؛30

و شما بر لب حفره‌ای از آتش بودید، خدا شما را از آن نجات داد...»

«وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ...؛31

... در حالی که عزّت مخصوص خدا و رسول او و مؤمنان است؛ ولی منافقان نمی‌دانند...»

«وَ لاَ تَهِنُوا وَ لاَ تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ؛32

و سست و غمگین نشوید و شما برترید، اگر ایمان داشته باشید.»

«...وَ مَثَلُهُمْ فِی الْإِنْجِیلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ...؛33

... این توصیف آنان در «انجیل» است. مثلِ آنان همانند زراعتی است که جوانه‌های خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته تا محکم شده و بر پای خود ایستاده است و به قدری نموّ و رشد کرده که کشاورزان را به شگفتی وا می‌دارد. این برای آن است که کافران را به خشم آورد...»

بنابراین، پیامبران و وحی الهی، جزو مهم‌ترین امدادهای غیبی الهی در طول زندگی بشر بوده‌اند که بارها جریان تاریخ و حرکت اجتماعی را از نابودی رهانیده و به سوی مقاصد حق و صلاح راهبری نموده‌اند و این، سنّت خداوند است که هرگز دنیا را بی‌صاحب نگذاشته و هنگام خطر واقعی و ناکارآمدی نیروهای عادی، بشر را با یکی از مصلحان رهایی بخشیده است.

امام مهدی(عج) مدد غیبی

نتیجه اینکه، مهدویت، موعود ادیان الهی و ذخیرة خداوند برای روزی است، که توانایی‌های بشر، نه در پی ساخت، بلکه به دنبال نابودی زندگی همة انسان‌ها است. زمانی که دیگر صالحان، توان اصلاح جهان را ندارند. حضرت امام مهدی(عج) ذخیرة الهی برای روزی است که جهانیان، نگاه به آسمان دوخته، مددی غیبی برای نجات کلّ جهان می‌طلبند. این مدد، هم امری ممکن و هم مطابق حکمت و برهان است و وعده‌های رسیده در آیات و روایات و نمونه‌های واقع شده نیز، این ظهور را قطعی می‌سازد.

پی‌نوشت‌ها: