گفت‌وگو از آخرالزّمان و اندیشة منجی‌گرایی درغرب (قسمت آخر)

راضيه صادق پور خامنه

2. گفت‌وگو از پایان تاریخ در مطالعات سیاسی اجتماعی

امروزه در اثر تحوّلاتی‏ که در آخرین دهة قرن بیستم رخ داده است، خصوصاً فروپاشی شوروی و پایان رسمی ‌جنگ سرد، اندیشة «حکومت جهانی» به محور پیش‌بینی نویسندگان معاصر (عمدتاً آمریکایی) دربارة آیندة جهان تبدیل شده است. دیدگاه مشترک نویسندگان غربی، توسعة خطّی تحوّلات و رسیدن به حکومت جهانی دمکراسی لیبرال است؛ لذا مسئولیت رهبران غرب برای رسیدن به آن موقعیت و بی‌فایده بودن مقاومت مردم و رهبران غیر غربی در برابر این سیر محتوم وقایع جهان را متذکّر می‌شوند؛ امّا هریک از آنها برای مقصود خویش راهی جداگانه را برگزیده‏اند.

به طور کامل دیدگاه‌های پیش‌بینی‌کنندة تاریخ آینده به دو دستة کلّی تقسیم می‌شود: دیدگاه‌هایی که بیشتر فلسفی است و با نگاه فلسفی سعی می‌کنند, آیندة تاریخ را تفسیر کنند و دیدگاهی که متأثّر از جریان علم‌گرایی و عمل‌زدگی دوران مدرنیته است و بیشتر به صورت مقطعی و موردی در پی این بوده که مسائل آینده را پیش‌گویی کند و حدس بزند؛ گرچه دیدگاه دوم هم بر یک مبنای فلسفی و انسان‌شناسی استوار است.

در این زمینه، دو گرایش عمده در بین فیلسوفان جدید غرب وجود دارد: یک گرایش که می‌شود آن را تفسیر مارکیستی، لیبرالیستی از تاریخ دانست. ما در دیدگاه مارکیستی، حاکمیت روابط اجتماعی و سازمان اقتصادی بر انسان را داریم و در دیدگاه لیبرالیستی نیز به شکل دیگری حاکمیت طبیعت بر انسان را؛ یعنی تمایلات درونی انسان است که محرّک او می‌شود و این تمایلات درونی، در واقع

برخاسته از طبیعت عالم خارج و طبیعت مادّی انسان است. در هیچ کدام از این دو دیدگاه, انسان و ارادة انسان نقش ندارد و در واقع, عامل اصلی حرکت, طبیعت و نظام اجتماعی است.

مکتب‌های فلسفی جدیدی در غرب مطرح شد که آنها به ارادة انسان توجّهی خاص داشتند و سعی کردند تاریخ و جامعه را از این منظر‏ تفسیر کنند. در واقع،‏ بزرگترین مکتبی که این‌گونه می‌اندیشد, «اگزیستانسیالیسم» بوده که معتقد است، انسان و ارادة انسان است که سرنوشت خودش را رقم می‌زند؛ امّا در دیدگاه اگزیستانسیالیسم با وجود این نکتة مثبت, ما می‌بینیم که یک آیندة تیره و تار به تصویر کشیده می‌شود. یکی از بهترین سخنان اگزیستانسیالیست‌ها همواره این بود که آیندة تاریخ, آیندة روشن نیست. اگر لیبرالیسم و مارکسیسم انسان را به «از خودبیگانگی» می‏کشاند، اگزیستانسیالیسم هم عاقبت او را به «درخودماندگی» دچار می‌کند.

از نگاه اندیشمندان مورد بررسی برای پیدایش و گسترش یک اندیشه، زمینة اجتماعی خاصّی لازم است و بر اساس این ایده هم این پژوهش به دنبال کشف زمینة اجتماعی گرایش به اندیشة منجی‌گرایی است.

الف) کارل یا‏سپرس

کارل یا‏سپرس, در سال 1949م. کتاب «آغاز و انجام تاریخ» خود را نگاشت و در این کتاب، طرح تاریخی‏‏اش را ارائه نمود و به جست‌وجوی‏ وحدت تاریخ پرداخت. از دیدگاه یا‏سپرس, پر‏ارج‏ترین‏ تحوّلات‏ تاریخی, تحوّلات‏ معنوی و روحی بشر بوده که از طریق فیلسوفان بزرگ به وقوع پیوسته است. معنای‏ تاریخ از نظر یاسپرس سفر کردن انسان به دیار کمال و دست‌یابی به عالی‌ترین امکان بشری, یعنی «وحدت بشریت» است. او می‌گوید:

... هرگز نمی‌توان هدف نهایی تاریخ را صریحاً مشخّص ساخت؛ امّا این یک هدف تاریخ را می‌توان هدفی مشخّص دانست و آن شرطی است که باید انجام داد تا عالی‌ترین امکان بشری برای انسان فراهم آید و آن وحدت بشریت است.

ب) آرنولد توین‌بی

آرنولد توین‌بی, ‌نویسندة اثر دوازده جلدی به نام «مطالعة تاریخ» است. او در این مجموعه, بیست و یک تمدّن گذشته و حال را بررسی نموده. او تاریخ را تحقّق‏ نقشة الهی می‏داند؛ ولی از بیان‏ نقشة الهی در تاریخ عاجز می‌ماند و فقط می‌تواند تا آنجا پیش برود که هدف تاریخ را ‏فراهم آمدن امکان‏ ترکیب ‏چهار مذهب والا بداند. توین‌بی ‏راه نجات بشر و مسیر تکامل تاریخ را ‏در عروج‏ به سوی خدا ‏می‏داند که تجلّی این عروج, حاکمیت ارادة خدا از طریق یک کلیسای جدید و حقیقی است. اندیشة توین‌بی به اعتقاد مهدویّت در تشیّع و حکومت آرمانی حضرت حجّت(عج) شباهت فراوان دارد. توین‌بی نیز راه نجات بشر را در مذهبی جدید جست‌وجو می‌کند. توین‌بی ‌درمان درد تمدّن غرب را فقط در رنسانس دینی و اخلاقی می‌داند و در میان خوف و رجا, نهایتاً امید را برمی‌تابد و تفسیری خوش‌بینانه از تاریخ به دست می‌دهد.

ج) پیتریم سورکین

او بر این باور است هنگامی‌ که تمدّن زوایای اخلاقی و معنوی خود را از دست داد و منحصر بر بینش‏ سطحی، ظاهری و حسّی شد، از آنجا که دیگر سیراب‌کنندة نیازهای معنوی و روحی جامعه نمی‌باشد، به ناچار دگر بار ضرورت مذهب ‏و شهود احساس‏ می‌شود و آن تمدّن‏ حسّی محو و تمدّنی مبتنی بر نیاز اساسی بشر, یعنی نیاز ‏شهودی و مذهبی‏ جایگزین می‌شود. از دیدگاه‏ سوروکین, نقطة طلوع‏ تمدّن‌ها، مذهب، شهود و عامل‏های معنوی‏ و زمان مرگ آن، فراموشی ارزش‏های‏ متعالی‏ و انحصار‏ به مظاهر‏ پست حسّ مبتنی بر عین، مشاهده و احساس است. او آیندة تاریخ و تمدّن بعدی و عصر آینده را مذهبی‏ و اخلاقی پیش‌بینی می‏کند.

د) فرانسیس فوکویاما

فرانسیس فوکویاما معتقد است, تاریخ پایان می‌یابد و بر این باور است که فروپاشی کمونیسم، نیم سده پس از سقوط فاشیسم، نشانگر نابودی آخرین رقیب تاریخی لیبرالیسم است. فوکویاما, مانند هگل و مارکس معتقد است که تحوّل جامعه‌های انسانی بی‌پایان نیست؛ بلکه این تحوّل بالأخره پایان می‌پذیرد. پایان تاریخ, زمانی است که انسان به شکلی‏ از جامعة انسانی دست یابد که در آن، عمیق‏ترین و اساسی‏ترین نیازهای بشری برآورده شود. برای هگل, دولت لیبرال‏ و برای مارکس, جامعة‏ کمونیستی‏ پایان تاریخ بود. فوکویاما به دنبال هگل و همانند وی دمکراسی لیبرال را شکل نهایی جامعه‌های بشری و پایان تاریخ تلقّی می‌کند. از دیدگاه فوکویاما, دمکراسی ارزش خود را از مذهب‏ گرفته و به همین دلیل هم هست‏ که برخی از آرمان‏های دمکراسی, از جمله برابری تمامی انسان‌ها در مقابل قانون را در واقع‏ تحقّق آرمان مسیحیّت و مساوی با برابری همة مؤمنان‏ در پیشگاه ‏خدا می‏داند.‏

فوکویاما هم دغدغة به فراموشی سپرده شدن اهداف متعالی را دارد؛ زیرا معتقد‏ است, عصر جدید مبتنی بر لیبرال دمکراسی, موجب شده انسان‌ها سخت در جست‌وجوی رفاه شخصی باشند و تا آنجا پیش می‌رود که عدم وجود اهداف متعالی را برابر با احتمال بروز جنگی خونین می‌داند. اگر از دیدگاه او این جنگ خونین به خاطر احیای ارزش‌ها و اهداف متعالی باشد, باز هم تأییدی بر بینش منجی‌گرایی است.

هـ) ساموئل هانتینگتون

ساموئل هانتینگتون با انتشار مقاله‌ای، نظریّة «برخورد تمدّن‌ها» را مطرح ساخت و آن را چارچوب مفهومی یا پارادایم تحلیل رخدادهای بین‌المللی دورة بعد از جنگ سرد اعلام نمود. در این مقاله، وی از احتمال نزدیکی یا اتّحاد تمدّن‌های اسلامی ‌و کنفوسیوسی و برخورد آنها با تمدّن غرب سخن گفته و هشدار داده است.‌ هانتینگتون تقریباً در تمام نوشته‌های خود به مسائل جهانی با نگاهی استراتژیک و آن هم بر محور منافع آمریکایی می‌نگرد و رهنمون می‌دهد. او بی‌آنکه همانند برخی تحلیل‌گرایان، پایان جنگ سرد را ختم مناقشات ایدئولوژیک تلقّی کند، آن را سرآغاز دوران جدید «برخورد تمدّن‌ها» می‌انگارد. وی تمدّن‌های زندة دنیا را به هفت یا هشت تمدّن بزرگ تقسیم می‌کند: تمدّن‌های غربی، کنفوسیوسی، ژاپنی، اسلامی، هندو، اسلاو، ارتدوکس، آمریکای لاتین و در حاشیه نیز تمدّن آفریقایی. به باور‌ هانتینگتون، تقابل تمدّن‏ها، سیاست غالب جهان و آخرین مرحلة تکامل درگیری‌های عصر نو را تشکیل می‌دهد. به باور‌ هانتینگتون‏ خصومت هزار و چهارصد سالة اسلام و غرب در حال افزایش است و روابط میان دو تمدّن اسلام و غرب آبستن بروز حوادثی خونین می‌شود. بدین ترتیب، پارادایم برخورد تمدّنی دیگر، مسائل جهانی را تحت‌الشّعاع قرار می‌دهد و در عصر جدید، صف‌آرایی‌های تازه‌ای بر محور تمدّن‌ها شکل می‌گیرد و سرانجام، تمدّن‌های اسلامی ‌و کنفوسیوسی در کنار هم، رویاروی تمدّن غرب قرار می‌گیرند. خلاصه اینکه،‏ کانون اصلی درگیری‌ها‏ در آینده، بین تمدّن غرب و اتّحاد جامعه‌های کنفوسیوسی شرق آسیا و جهان اسلام خواهد بود.

توازن قوا در میان تمدّن‌ها، دستخوش تغییراتی شده است. غرب از لحاظ نفوذ سیاسی، به طور نسبی افول کرده است؛ امّا تمدّن‌های آسیایی قدرت اقتصادی، نظامی‌ و سیاسی خود را گسترش می‌دهند. تمدّن‌های غیرغربی عموماً به طرح مجدّد ارزش خاصّ فرهنگ‌های خویش روی آورده‌اند. نظمی جهانی بر شالودة تمدّن‌ها در حال شکل‌گیری است، مدّعای جهان‌گرایانة غرب سبب درگیری فزایندة تمدّن‌های دیگر، به ویژه تمدّن‌های اسلامی و چینی، با غرب می‌شود.

و) مارشال مک لوهان

دیدگاه او مبتنی بر انقلاب‏ در عملیات‏ با اطّلاعات‏ بوده که جهان‏ کنونی را به یک دهکده‏ تبدیل کرده است و حتّی‏ ارتباطات در جهان فعلی، از‏ ارتباط افراد دهکده‏ سریع‌تر و راحت‌تر شده است. این تحوّل در همة دنیا در یک دریای‏ واحد اطّلاعاتی بوده که سرچشمه و منبع آن غرب است. این تحوّل در اطّلاعات،‏ سبب نزدیک‌تر شدن فرهنگ‌های بومی‌ غیرغربی با فرهنگ غربی لیبرال دمکراسی شده است و در این تماس, ‏ طبعاً فرهنگ قوی و غالب، فرهنگ‌های دیگر را جذب و هضم می‏کند و تفکّر لیبرالیسم در سراسر جهان رواج می‏یابد. فرهنگ‌ها یک کاسه می‏شوند و عناصر کلیدی ساختار اجتماعی (اقتصاد، سیاست، فرهنگ و غیره) همه به سوی «یکسان شدن» پیش رفته و نهایتاً مقتضی ایجاد یک حکومت جهانی که فرهنگ و ساختار اجتماعی «دهکدة جهانی» هویّت آن را تعیین می‏کند، خواهد بود. با این مقدّمات ضرورتاً حکومت واحد جهانی‏ با فرهنگ لیبرال دمکراسی تشکیل می‏شود.

ز) آلوین تافلر

آلوین تافلر دیدگاهی دارد که نه مبنای فلسفی دارد و نه روش‏ جامعه‌شناختی و استدلال‏ و برهان نهایی ارائه نمی‏دهد؛ بلکه همواره‏ از یک نقطه‏ شروع کرده و با ارائة‏ مثال و نمونه، به نقطة دیگری عزیمت می‏کند. او مشکل‏ آیندة جهان را بر اساس نوع «قدرت» و «تقسیم آن» ترسیم می‏کند و قدرت را مهم‌ترین‏ (یا تنها) عامل مؤثّر سیاسی‏‏ جهان ‏و ساختار اجتماعی بشر می‏داند. از نظر او در عصر کشاورزی‏ پیش از انقلاب صنعتی، قدرت سیاسی در عرصة بین‌المللی, ناشی از‏ توان نظامی بود و در دو قرن اخیر، ناشی از توان اقتصادی است و در قرن 21م. (که امروزه‏ به طور پراکنده‏ در «سنگاپور»، «هنگ کنگ»، «تایوان»، بخش‌هایی از «چین» و «هند»، «‏کرة جنوبی» و دیگر نقاط‏ به گونه‏ای‏ آغازین ایجاد شده و در حال شکل گیری‏ و رشد است) ناشی از توان علمی و دانش (و آگاهی و عملیات با آگاهی) خواهد بود. به دیگر سخن, او معتقد است‏ که سه گونه تمدّن‏ در‏ جهان وجود دارد‏ که هریک نظام خاصّی‏ برای تولید ثروت دارد: تمدّن‏ کشاورزی (موج اوّل)، تمدّن‏ صنعتی (موج دوم)، تمدّن‏ علمی‌ و اطّلاعاتی (موج سوم) که راه آیندة جهان در نتیجة برخورد آنها با هم ایجاد‏ و مشخّص خواهد شد. در این تمدّن‌ها، اگرچه عناصری از مذهب و فرهنگ و قومیت‏ وجود دارند، ولی‏ این پیوندها‏ توسط نیروهای‏ صنعتی ضعیف‏ شده‏اند؛ لذا در تمدّن‏ موج‏ سوم تأثیر این عناصر بسیار

اندک و در تمدّن کشاورزی در بالاترین حد است. او هریک از این تمدّن‌ها را چون جوامعی با مذاهب، فرهنگ‌ها و قومیت‏های متفاوتی را دربرمی‏گیرد، یک «ابرتمدّن» می‏نامد که با مفهوم رایج تمدّن چندان سازگار نیست.14

ظهور مصادیق پیش‌گویی‌های پیشینیان دربارة عصر ظهور در عرصه‏های مختلف

در سال‌های‏ اخیر، جهان مسیحیّت شاهد بروز و ظهور موجی فزاینده از توجّه به پیش‌گویی‌های کتاب مقدّس‏ دربارة آخرالزّمان بوده است, موجی‏ که در آستانة سال 2000م. و پایان هزارة‏ دوم میلادی به اوج خود رسید. در این سال‌ها در نشریات غربی‏ و پایگاه‌های اینترنتی مقالات فراوانی منتشر شده که در آنها پیش‌گویی‌های کتاب مقدّس با رویدادهای‏ عصر حاضر‏ تطبیق ‏داده شده و از حوادث ‏مختلف سیاسی، اجتماعی و زیست محیطی‏ که در سال‌های‏ اخیر در جهان رخ داده یا در حال رخ دادن‏ است، به عنوان نشانه‏های آخرالزّمان و پایان دنیا یاد شده است. در اینجا، برای آشنایی بیشتر با نگاهی که جهان غرب و به ویژه مسیحیان دربارة حوادث آخرالزّمان و پیش‌گویی‌ها وجود دارد، برخی از این پیش‌گویی‌ها را بیان می‌کنیم.

در خلال اعصار و قرون، شماری‏ از معلّمان‏ روحانی و غیب‌گویان، بصیرت خاصّی نسبت‏ به آینده دریافت‏ کرده‏‏اند. یکی از عمیق‌ترین این بصیرت‌ها‏ نسبت به آنچه اتّفاق خواهد افتاد، 2000 سال پیش، در دامنة کوهی خارج از «اورشلیم» اعطا شد. گروه کوچکی از حقیقت‏جویان در گرد معلّمشان، عیسی ناصری جمع‏‏ شده بودند. سؤالی که از او پرسیدند, جوابی‏ در پی داشت که سال‌ها و قرن‌ها، تا این زمان که ما در آن زندگی می‏کنیم، ادامه دارد:

و همان‌طور که او [عیسی] بر فراز کوه زیتون ایستاده بود، حواریّون به سوی او آمدند، گفتند: به ما بگو‏ نشانه‏های‏ آمدن تو و پایان دنیا چه خواهد بود؟

عیسی(ع) با شماری‏ از مشخّصات جوابشان را داد تا مراقب باشند.اگرچه بسیاری از نشانه‏هایی‏ که او داد، قرن‌ها‏ گریبان‌گیر‏ دنیا بوده، امّا جالب توجّه آن است ‏که شدّت و کثرت‏ این نشانه‏ها اکنون افزایش‏ یافته است:

الف) افزایش جنگ‌ها

طبق گزارش «واشینگتن پست»:

جنگ‌های قرن بیستم، جنگ‌های تمام‌عیاری علیه جنگجویان و غیرنظامیان بوده است؛ در حالی که در قیاس با آن، جنگ‌های وحشیانة قرون پیشین، مانند جنگ‌های خیابانی بوده است.

ب) گسترش خشکسالی

اواخر سال 1996م.، بانک جهانی گزارش کرد که روزانه، بیش از 800 میلیون نفر گرسنه، در جهان به سر می‏برند و بیش از 500 میلیون کودک، غذای‏ کافی برای رشد روانی و جسمانی دریافت نمی‏کنند.

ج) شیوع بیماری‌های مهلک

کمتر از‏ 20 سال پیش، حرفة پزشکی مدّعی بود‏ که بر بسیاری از بیماری‌های باکتریایی و ویروسی فائق آمده است؛ امّا امروزه‏ مواردی از بیماری‌های عفونی‏ بیداد کرده است.

د) فراوانی زمین‌لرزه

سالنمای جهانی به ما می‏گوید که بین سال‌های 1000 تا 1800م.، تنها 21 زمین لرزة عمده وجود داشت؛ امّا بین سال‌های 1800 تا 1900م. تعداد آن 18 واقعه بود. بین سال‌های 1900 تا 1950م.، 33 زمین‌لرزة بزرگ به وقوع پیوست؛ تقریباً به اندازة آنچه در طیّ 1850 سال گذشته رخ داده است! بین سال‌های‏1950 تا 1991م.، 93 زمین‏‌لرزة بزرگ اتّفاق افتاد. تقریباً سه برابر‏ تعداد آن در نیم قرن گذشته، 1/3 میلیون نفر از مردم را در سراسر جهان، به کام مرگ فرستاد.

هـ) گسترش خشونت

تنها در 30 سال گذشته، ‏خودکشی و قتل، جان بیش از یک میلیون و دویست هزار آمریکایی، یعنی بیش از تمام مردانی را که در کلّ جنگ‌های تاریخ آمریکا کشته شده‏اند، گرفته است.

و) ابلاغ مژدة انجیل

هیچگاه ‏در طول تاریخ، مانند الآن «انجیل» در سراسر دنیا و برای کلّ ملّت‌ها خوانده نشده بود؛‏ اگرچه مستقیماً به وسیلة مبلّغان‏ مسیحیّت انجام نمی‏گیرد؛ امّا با وسایل ارتباط جمعی‏ نوین، از قبیل رادیو، تلویزیون و ارتباطات راه دور، ‏ انجام می‏گیرد، ‏طبق سال‌نامة جهان مسیحیّت، پیام انجیل هم‏اکنون برای چهار میلیارد نفر؛ یعنی عملاً برای تمام کشورها موعظه شده است. آنگاه پایان فرا خواهد رسید.

ز) افزایش مسافرت‌ها

امروزه،‏ می‏توانند ظرف 24 ساعت دور دنیا را طیّ کنند؛ فضاپیما‏ قادر است در 80 دقیقه‏ کرة زمین را دور بزند. تعداد مردمی‌ که امروزه‏ اقدام به سفر می‏کنند، بی‏سابقه‏ است. به گفتة متخصّصان اقتصادی، مسافرت‏ و گردشگری، امروزه بزرگترین‏ و پرانرژی‏ترین صنعت‏ در دنیاست.

ح) فزونی دانش

هم اکنون روزانه، معادل بیش از‏300 میلیون صفحه از اطّلاعات، به شبکة اینترنت فرستاده می‏شود. هم اکنون‏80% از کلّ دانشمندان بشریت، در قید حیات هستند و در هر دقیقه، 2000 صفحه‏ به‏ علوم بشر اضافه می‏کنند. حدوداً نیمی ‌از دانش پزشکی، هر ده سال یک بار منسوخ شده و از دور خارج می‏شود. فناوری رایانه، انفجار دانشی را که در زیر بار آن قرار داریم، ترسیم می‏کند. در سال 1948م.، ترانزیستور با واحد ساختمانی اصلی رایانه‏ها، در آزمایشگاه‌های بل ابداع شد. در سال 2000م.، هر تراشة پردازشگر شامل یک میلیارد ترانزیستور بود

ط) رواج همجنس‌بازی

رواج همجنس‌بازی که در حال انتشار از جوامع اروپایی و غربی به سایر نقاط جهان است, یکی از علائم آخرالزّمان بوده که در پیش‌گویی‌ها به آن پرداخته شده و ‌راه انجام آن در بسیاری از کشورها هموار شده است؛ بلکه فعّالانه نیز در بسیاری از مکان‌ها مورد حمایت قرار می‌گیرد. در حال حاضر، در این جوامع، شمار بسیار زیادی از فیلم‌ها، محل‌های تفریح و مهمانی‌ها آن را ترویج می‌کنند.

ی) پیدایش نشانة جانور

این پیش‌گویی مطلبی را توصیف می‏کند که تا پیش از این، هیچگاه امکان‌پذیر نبود و هزار سال پیش، یوحنّای حواری، ماهی‏گیری ساده، پیش‌گویی کرد که روزگاری، یک نظام اقتصادی جهانی ظهور خواهد کرد که هر‏کس در لوای‏ آن، مجبور است شماره‏ای‏ دریافت کند و بدون آن قادر به خرید‏ و فروش نخواهد بود. تنها از زمان پیدایش رایانه‏ها و بانکداری الکترونیکی، چنین اتّفاقی، امکان رخ دادن داشته است.

ک) پیروی از شیطان

شیطان‌پرستی در حال افزایش است؛ به خصوص در مواردی جدّی, چون قتل و تجاوز. جانکه عاملی را که خود آن را «ورشکستگی معنوی کلیساها» می‌نامد، عامل تمایل نوجوانان به امور مرموز و پنهانی می‌داند.

ل) ظهور ثانوی [مسیح]

تیره‏ترین ساعات دنیا به ناگاه با طلوع سپیده‌دم روز روشنی که عیسی‏ مسیح(ع) بازمی‏گردد، پایان می‏یابد. تمام‏ کسانی که به او تعلّق دارند، به طور معجزه‌آسایی به بدن‏های مافوق طبیعی تبدیل‏ شده، از آزاردهندگان‏ ضدّ مسیح خود، رهایی می‏یابند و به تماشایی‏ترین جشن پیروزی‌ای که تا به حال برگزار شده است، به شام ازدواج برّه در بهشت انتقال خواهند یافت. در آن زمان، خشم خوفناک خداوند بر ضدّ مسیح و پیروان اهریمنی او خواهد افتاد و منجر‏ به بازگشت عیسی(ع) به زمین می‏شود تا امپراطوری واحد جهانی‏ آنها را ‏در مواجهه‏ای بهت‌انگیز، موسوم به نبرد‏ آرمگدون، شکستی تمام‌عیار ‏داده و نابود سازد. این‌چنین، حکمرانی بی‏رحمانة انسان بر روی زمین، پایان می‏پذیرد و عیسی و نیروهای مافوق بشری، دنیا را در اختیار گرفته و با عشق به آن سلطنت و حکومت خواهند کرد. بدین ترتیب، دوره‏ای‏ موسوم به هزاره، یا هزار ‏سال صلح و فراوانی‏ و بهشت، برای همگان آغاز خواهد شد.15

4. رویکرد گستردة ساکنان غرب به معنا، مذهب و منجی‌گرایی

امروزه، زندگی مادّی در تمام ابعاد و با همة جلوه‏ها‏ و نمودهایش‏, هرگز قادر‏ به اقناع و ارضای روحی بشر نیست و آدمی ‌همواره خلأ و کمبودی‏ را در وجود خویش احساس می‏کند و به دنبال پناهگاهی‏ است که او را به آرامش ‏برساند. انسان غربی، امروزه از جلوه‏های مبتذل زندگی مادّی و غرق‏ شدن در لذّت‌ها‏ و شهوت‌های‏ ناپایدار و غیرمشروع‏ که راه را بر معنویت‏ او بسته‏اند، به ستوه آمده‏ است. انسان امروز غربی از زندگی ‏ماشینی‏ و صنعتی‏ به تنگ آمده ‏و ناآرام‏ و بی‌قرار به دنبال تکیه‏گاهی می‏گردد.

5. ورود به هزارة جدید و احیای اندیشة هزاره‌گرایانة

هزاره‏گرایی (Millennialism)‏ میراث قدیم ادیان است ‏که با آغاز هزارة جدید در جوامع مسیحی رواج یافت. این آرمان در یهودیّت بسیار اوج گرفت و در مسیحیّت, به ویژه در حدود سال 1000م. به نهایت اوج خود رسید. در سال 1999م. با نزدیک شدن‏ پایان هزارة دوم میلادی‏ و آغاز‏ هزارة سوم, هزاره‏گرایی در جهان مسیحیّت رونقی دوباره یافت و شور و التهاب‏ این آرمان‏ در آن جوامع، بدان پایه رسید که پژوهشگران‏ علوم اجتماعی و رسانه‏های‏ جمعی، گاهی از آن به عنوان «سندرم 2000» و «جنون هزاره‏ای» یاد کردند. البتّه این آرمان خاصّ مسیحیّت نیست و نشانه‏هایی از آن در اسلام و ادیان دیگر نیز وجود دارد. هزاره‌گرایی غربی با موعود منجی همراه بوده که طبق عهد جدید، خود‏ حضرت عیسی(ع) است و طبق عهد قدیم یا ملحقات تورات، مثل «کتاب دانیال» یا «اشعیای ثانی», ماشیح است.

پی‌نوشت‌ها: