قواعد بی‌قاعدة شهر«هِرت»

سردبیر

نمی‌دانم این عبارت از کجا و از چه زمانی بر صفحة ذهن و خاطرم حک شده و چون نقش بر سنگ از آن جدا نمی‌شود:

«در بی‌خدایی، همه چیز رسمیت پیدا می‌کند!»

شاید خداشناس و خداباوری این عبارت را برای نقد افکار پیروان آتئیسم،1 یعنی آتئیست‌هایی که هیچ نوع روح، خدا یا قدرت برتری را باور ندارند، قلمی کرده باشد. با این‌همه، این حقیر بر آن باور است که جملة خداناباوران نیز در تنظیم مناسبات فردی و اجتماعی خود و در حشر و نشر با خلق عالم، قواعدی بشری را وضع کرده و خود را ملزم به رعایت آن می‌شناسند تا مبادا حقوق آحاد جامعه ضایع شود و سامان جامعه، به بی‌سامانی و آشفتگی کشیده شود. اگر این نبود، «فرانسه» و «سوئد» و حتّی سایر کشورهای عضو اتّحادیة اروپا که بیشترین تعداد آتئیست‌های خداناباور را در خود جای داده‌اند، به شهر معروف «هِرت» تبدیل شده بود.

عموم مردم وقتی قواعد جامعه و شهری را بر آب می‌بینند و مناسبات مدنی را هر که به هرکه، آنجا را به شهر هِرت تشبیه می‌کنند.

مرحوم علی اکبر دهخدا در «لغت‌نامه»، شهر هرت را کنایه از جایی معرّفی می‌کند که بی‌نظم، هرکه به هر که و مشوّش و درهم است و قانون و مقرّراتی بر آن حکم‌فرما نیست.

برخی هم از شهر هِرت، همان ولایت «هرات»، در «افغانستان» امروزی را منظور داشته‌اند. در کتاب «تاریخ‌نامة هرات» آمده است که بعد از صدمات و لطماتی که به این شهر رسید، عاقبت به دست چهل تن از عیّاران، که برای چند سالی در این شهر سکونت داشند، سلطنت کوتاه‌مدّتی برقرار و قواعد و قوانین مضحکی وضع شد؛ از جمله آمده است که نعل‌بند شهر، شخصی را کشته و بنابراین حکم قتلش صادر شده بود؛ امّا نزد قاضی شهر رفتند و گفتند اگر این نعل‌بند کشته شود، آن وقت کارهای ما لنگ شده و برای نعل کردن قاطر و الاغ معطّل می‌مانیم. خوب است به جای او حکم قتل بقّال را که چندان احتیاجی به او نداریم، بدهید!

قاضی فکری کرد و گفت: در این صورت، چرا بقّال را که او نیز منحصر به فرد است، بکشیم؟

از دو نفر تون تاب2 حمّام، یکی را که زیادی است، به جای نعل‌بند می‌کشیم...3

به قول شاعر:

گنه کرد در شهر آهنگری

به شوشتر زدند گردن مسگری

شهر هِرت، قصّه‌هایش به تاریخ و لابه‌لای کتاب «تاریخ هرات»، اثر شیخ عبدالرّحمن فامی هروی (476-546 ه‍ .ق.) پیوست؛ امّا قواعد بی‌قاعدة آن از لا‌به لای ضرب‌المثل‌ها و حکایات به دور از گوش و چشم خداناباورانِ آتئیست و مدّعیان خداباوری، به میان ساکنان قرن بیست و یکم دیار خداباوران مؤمن - که خداوند رحمتشان کناد- کشیده شد تا این شهر، در نام و نشان جدیدی نمود یافته

و خود را به رخ خلق روزگار بکشد.

بابرابری و نابرادری، دزدی و خیانت، آن هم نه در شبی تاریک، بلکه در روز روشن و جلوی چشم همگان، نقض حقوق پیر و جوان، گماردن نااهلان و نابکاران و دغل‌کاران در جمیع مناسبات و معاملات فردی و جمعی و ابتلای ساکنان شهر به انواع و اقسام مفاسد اخلاقی و نجاسات، توزیع همة دارایی‌های روزمینی و زیرزمینی در میان برگزیدگان، سهم‌خواهی‌های بی‌حدّ و حصر مدّعیان خدمت، تبدیل شدن انحصارطلبی و اختلاس به سکّة رایج میان مقامات و صاحبان امضا و امر و خود داری از ادای حقوق میلیون‌ها نفر از ساکنان این سرزمین فراخ اسلامی و... جملگی در زمرة نشانه‌هایی هستند که تولّد دیگر بار شهر هِرت را متذکّر عامّ و خاصّ می‌شود.

به قول جناب حافظ:

گوئیا باور نمی‌دارند روز داوری

کاین همه قلب و دغل در کار داور می‌کنند

یا ربّ این نو دولتان را بر خر خودشان نشان

کاین همه ناز از غلام ترک و استر می‌کنند

صد رحمت بر خداناباوران آتئیست ساکن سوئد و «سوئیس» و «پاریس» که خود را ملزم به حراست و حفاظت از قواعد حاصل از الحاد (قراردادهای اجتماعی) شناخته و آن‌همه را در مناسبات و معاملات مرعی می‌دارند! وگرنه نودولتان غافل و بی‌باور دربارة روز داوری و میزان و کیفر الهی و سیری‌ناپذیر که روی همة طمّاعان و سارقان همة اعصار و قرون را سپید کرده‌اند.

آخر تا کی؟ و تا به کجا؟

در این روزگار که همة پهنه‌های خشکی و دریا آکنده از فساد و ظلم شده، بیش از هر زمان، امید فرا رسیدن روز رهایی و نجات، به دستان مبارک امام عدل در دل‌ها جان می‌گیرد و این فراز از «دعای عهد» که از زبان منتظران مضطرّ جاری می‌شود، شاید که خداوند اجابت‌گوی مضطرّان و منتظران مبتلای ظلم و فساد فراگیر شود؛ ان‌شاءالله.

«وَ اعْمُرِ اللَّهُمَّ بِهِ بِلَادَكَ، وَ أَحْيِ بِهِ عِبَادَكَ، فَإِنَّكَ قُلْتَ وَ قَوْلُكَ الْحَقُّ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ4 اللَّهُمَّ فَأَظْهِرْ لَنَا وَلِيَّك‏؛

خداوندا به دست او شهرهایت را آباد کن و بندگانت را احیا نما. به درستی که تو فرمودی و گفته‌ات حق است که فساد در خشکی و دریا، در اثر اعمال مردم نمایان شد؛ پس خداوندا! ولیّت را برسان!‌»

والسّلام

پی‌نوشت‌ها: