علي، اول...

گزارشي از يك كتاب

اشاره: يكي از كتابهايي كه نشر موعود به مناسبت سال امام اميرالمؤمنين علي، عليه السلام، در دست انتشار دارد، كتابي است با عنوان علي، اول... كه مشتمل است بر چهل حديث در اوّليات اميرالمؤمنين.

حجةالاسلام جناب آقاي علي اكبر مهدي پور مؤلف محترم، در اين كتاب، با استفاده از منابع مختلف شيعي و سنّي، احاديثي را كه در فضيلت اميرمؤمنان، عليه السلام، وارد شده و در آنها تعبير اول به كار برده شده در ذيل چهل عنوان، جمع آوري كرده است. بي مناسبت نديديم كه در ويژه نامه غدير خلاصه‌اي از اين كتاب را تقديم شما خوانندگان عزيز كنيم.

نويسنده، در پيشگفتار، به چند نكته به شرح زير اشاره مي كند:

1. فضايل و مناقب مولاي متّقيان از شمار بيرون است و به تعبير رسول اكرم، صلّي اللَّه عليه وآله:

اگر درختان قلم، درياها مركّب، پريان شمارشگر، و آدميان نگارشگر باشند، فضايل عليّ بن ابي طالب، عليه السلام، را شمارش نتوانند كرد.1

2. جز رسول گرامي اسلام هيچ كس توان شناخت مقام بس والاي اميرمؤمنان، عليه السلام، را ندارد، چنانكه خود فرمود:

ترا نشناخت - آن چنانكه بايد بشناسد - مگر خدا و من.

رسول گرامي اسلام نيز كه او را مي شناخت، به دو جهت همه فضايل او را بازگو نكرد:

يكي به جهت ترس از دشمنان حسود و عنود، كه حسادت بورزند و بيش از پيش در صدد ايذاي او برآيند.

ديگر به جهت ترس از انحراف دوستان ضعيف الايمان، چنانكه خود فرمود:

يا علي اگر خوف آن را نداشتم كه گروهي از مسلمانان در حقّ تو سخناني بگويند كه نصاري در حقّ حضرت عيسي گفتند، امروز در حقّ تو فضيلتي مي گفتم كه به هر گروهي عبور مي كردي، خاك زير پايت را به قصد تبرّك بر مي داشتند.2

3. آن فضايل بازگو شده را نيز دوستان از ترس و دشمنان از روي كينه و حسد مكتوم داشتند.

ابو جعفر محمد بن عبداللّه اسكافي، از علماي بزرگ اهل سنّت (م240 ق.) در كتاب خود: نقض عثمانيه كه در ردّ كتاب العثمانيّه جاحظ نوشته، مي نويسد:

اگر جهل و ناداني بر مردم حكومت نمي كرد، نيازي به ردّ سخنان جاحظ نداشتيم، ولي همه مي دانند كه قدرت همواره در دست اربابهاي آنها بود، هر كس در فضيلت ابوبكر حديثي جعل مي كرد به او جايزه مي دادند، ولي با تمام قدرت تلاش مي كردند كه اميرمؤمنان، عليه السلام، را گمنام نشان دهند و نور او را خاموش كنند و فضايلش را مخفي نمايند، بر فراز منبرها به او ناسزا مي گفتند، از شمشير بني اميّه خون مي چكيد، ياورانش بسيار كم، و دشمنانش بي شمار بودند.

فرزندان علي، عليه‌السلام، همواره مقتول، اسير، فراري و مختفي بودند. كار به جايي رسيده بود كه فقيه و محدّث و متكلّم ناگزير بودند چيزي از فضايل آن حضرت را نقل نكنند، وگرنه با شديدترين مجازات كيفر داده مي شدند، و اگر محدّثي مي خواست روايتي از اميرمؤمنان، عليه السلام، نقل كند مي گفت: مردي از قريش چنين گفت.3

و لذا آنچه در فضايل اميرمؤمنان، عليه السلام، نوشته شده، به دست غاصبان فدك و پيروان به دور از فضيلتشان، در كشاكش تاريخ طعمه حريق شده، از ميان رفته است.

4. اوّليات اميرمؤمنان، عليه السلام، منحصر به اين چهل مورد نيست كه در اين كتاب آورده ايم، بلكه شخص متتبع چندين برابر آن را مي‌تواند به دست آورد.

5. در اين كتاب منحصراً اوّلياتي را بازگو نموده ايم كه در كلام معصوم لفظ اول در مورد آنها به كار رفته است.

اكنون توجه شما را به برخي

عناوين موجود در اين كتاب جلب مي‌كنيم:

نخستين مسلمان

در صدها حديث معتبر از رسول اكرم، صلّي‌اللَّه‌عليه‌وآله، و از اصحاب و تابعين روايت شده كه اميرمؤمنان، عليه السلام، نخستين كسي است كه اسلام آورد، از جمله حديث زير است:

يا علي، تو نخستين مؤمن در ميان مؤمنان، و نخستين مسلمان در ميان مسلمانان هستي، تو نسبت به من همانند هارون نسبت به موسي، عليه السلام، هستي.4

نخستين نمازگزار

رسول اكرم، صلّي اللَّه عليه وآله، فرمود:

نخستين كسي كه با من نماز خواند علي، عليه السلام، بود5.

و فرمود:

هفت سال فرشتگان بر من و علي، عليه السلام، درود فرستادند، زيرا ما نماز مي خوانديم و جز ما نمازگزار ديگري نبود.6

نخستين كسي كه در روز رستاخيز برمي خيزد

رسول اكرم، صلّي اللَّه عليه وآله، فرمود:

اين علي، عليه السلام، اوّلين كسي كه ايمان آورد، و آخرين كسي است كه از من جدا مي شود، او نخستين كسي است كه در روز رستاخيز برمي خيزد.7

و در حديث ديگري فرمود:

اميرمؤمنان نخستين كسي است كه از قبرش برمي خيزد، جبرئيل از جامه هاي بهشتي بر او مي پوشاند، تاج وقار بر سرش مي گذارد، عباي كرامت بر دوشش مي نهد و بر شتر غَضْبا يف من مي نشاند.

من نيز لواي حمد را به او مي سپارم، پس آن را در پيشاپيش من مي افرازد، آنگاه همگي در زير عرش الهي گرد مي آييم.8

نخستين كسي كه وارد بهشت مي شود

رسول گرامي اسلام، صلّي اللَّه عليه وآله، فرمود:

نخستين كسي كه از اهل بهشت وارد بهشت مي شود علي بن ابي طالب، عليه السلام، است.9

و امّا حديث رسول اكرم، صلّي اللَّه عليه وآله، كه فرمود:

نخستين كسي كه وارد بهشت مي شود دخترم فاطمه است10.

با اين حديث منافات ندارد، زيرا رسول گرامي اسلام در حديث ديگري مي‌فرمايد:

نخستين كسي كه قدم در بهشت مي‌گذارد علي و فاطمه دخت محمد [صلّي‌اللَّه‌عليه‌وآله] مي‌باشند.11

روي اين بيان حضرت علي و حضرت فاطمه، عليهاالسلام، همزمان گام در بهشت مي نهند و...

پي‌نوشتها: