فرشته نجات

شيداسادات آرامي

سكوت اضطراب آوري همه جا را فرا گرفته بود. هيچ كس حرفي نمي زد. همه منتظر بودند تا هر چه زودتر حكم خوانده شود1. قاضي كه بر مسند قضاوت نشسته بود؛ ردا را كه از شانه اش افتاده بود روي دوش گذاشت و زيرچشمي به جمعيتي كه روبرويش نشسته بودند نظر انداخت، سپس نگاهش را روي چهره پريشان جوان نشاند و گفت: خب، جوان؛ مي بيني كه اينها همگي شهادت دادند كه اين زن نه تنها مادر تو نيست، بلكه تاكنون همسري براي خود اختيار نكرده، پس بهتر است بيش از اين وقت محكمه را نگيري و به احترام اين جايگاه به دروغ خود اعتراف كني وگرنه...

جوان از جاي برخاست و در حالي كه دستانش را از نگراني به هم مي فشرد گفت: جناب قاضي! آنها دروغ مي گويند. همگي دست به يكي كرده اند كه مرا گناهكار جلوه دهند... تك تك آنها خود شاهدند كه من پسر اويم... بارها ايشان را ديده ام... آنها از خويشاوندان مادري ام به حساب مي آيند.

- ساكت باش جوان! آيا تو فكر مي كني اين چهل و يك نفر دروغ مي گويند و تنها تو راست مي گويي؟

- تحقيق كنيد جناب قاضي! قسم مي خورم كه جز سخن راست بر زبان جاري نكرده ام. او مادر من است. او مرا 9 ماه در شكم نگه داشت و پس از تولد 2 سال كامل مرا از شير خود سيراب كرد. من زير بال مهر و محبت او پرورش يافته ام. حرفم را باور كنيد.

قاضي دستي به ريش بلند و پرپشتش كشيد و پرسيد: آيا شاهدي داري كه ادعايت را ثابت كني؟

جوان سرش را به زير انداخت كه ناگهان صداي زن در فضاي محكمه پيچيد: يا احكم الحاكمين! از شما مي خواهم هر چه زودتر اين جوان دروغگو را به سزاي اعمالش برسانيد تا ادب شود و از اين پس به ديگران تهمت نزند. او اگر شاهدي هم بياورد باز هم گواهان من 40 تن هستند. اي قاضي! نمي خواهم بيش از اين بازيچه دست او باشم.

خويشان زن نيز به زمزمه از قاضي خواستند تا رأي را اعلام كند. بعد از لحظه اي همهمه، سكوت بار ديگر بر فضا سايه افكند. قاضي سينه اش را صاف كرد و با صداي رسا گفت: ... چون اين جوان، بر زني بيگانه دروغ بسته و شاهدي نيز براي تأييد سخنش ندارد، دروغگو شناخته شده و حد دروغگو در موردش اجرا مي‌شود...

با اشاره قاضي، مأموران با حلقه ريسماني به طرف جوان آمدند، دستانش را محكم بستند و در حالي كه بازوانش را گرفته بودند از محكمه بيرون بردند. صداي استغاثه جوان همچنان از دالان شنيده مي شد: من دروغگو نيستم... مادر!... مادر چرا خاموشي، ببين فرزندت را مي‌برند. كجاست آن مهرباني تو كه بر سرم دست نوازش مي‌كشيد؟... مادر!...

جمعيت نيز زن را با احترام و عزت ميان خود گرفتند و براي ديدن اجراي حكم به دنبال مأموران به راه افتادند.

آسمان صاف بود و خورشيد مدينه پرتوهاي داغ و طلايي خود را بي‌منّت به روي مردم شهر مي‌پاشيد. جوان با شرمندگي به اطراف نگريست، بازار شلوغ بود و باربرها طبقهاي خرما را بر سر گذاشته و كنار بساط خرمافروش‌ها خالي مي‌كردند. كودكان نيز دور نخلها دستانشان را به هم حلقه كرده و بازي مي كردند. در سويي ديگر زنان مشكهاي خالي را به دست گرفته بودند و به طرف چاههاي اطراف مدينه مي رفتند. برخي جوانها نيز كه عرقچين بر سر بسته و از آبياري نخلستانها برمي گشتند با ديدن جوان كه در مقابل مأموران مقاومت مي كرد، مي ايستادند و به او خيره مي شدند... هنوز خيلي از محكمه دور

نشده بودند كه نگاه جوان به قامت افراشته مردي كه از روبرو به آنها نزديك مي‌شد افتاد. مرد، عمامه اي سبز به سر بسته بود و پيراهن بلندي عربي بر اندامش خودنمايي مي كرد. ابروهايي به هم پيوسته و چشماني كاملاً مشكي و درشت داشت. و صورتش چون قرص ماه مي درخشيد.

نگاه نافذ و مهربانش در نگاه مضطرب جوان گره خورد. برق اميد در چشمانش درخشيد. بلافاصله خود را از دست مأموران رها كرد و به دامان مرد آويخت: يا علي جان! كمكم كن! من بي گناهم. حضرت علي، عليه‌السلام، دستش را روي شانه جوان گذاشت و با مهرباني فرمود: مگر چه اتفاقي افتاده؟

- ياعلي! مرا براي حد مي برند. اما من دروغ نگفته ام. آنها مكر كرده اند. حق مرا بگير ياعلي!

- جوان! اول جريان را تعريف كن تا بدانم چه شده؟

جوان به سمت جمعيت اشاره كرد و گفت: آن زن مادر من است. تمام زحمات و سختي را براي من متحمل شده اما اكنون كه جوان نورس شده ام، فرزندي مرا انكار مي كند... حضرت علي، عليه السلام، به مأموران و گواهان فرمود: به محكمه برگرديد.

× × ×

زمان زيادي از بازگشت آنها به محكمه نگذشته بود. علي، عليه السلام، بدقت سخنان طرفين را گوش داد و پس از اندكي تأمل سرش را بلند كرد و در حالي كه حاضران را از نظر مي گذراند، فرمود:

قضاوتي كنم كه خدا و رسول، صلّي‌اللَّه‌عليه‌وآله، را خشنود كنم. پس به غلامي كه در گوشه‌اي ايستاده بود رو كرد و فرمود: قنبر! به خانه برو و چهارصد درهم از مال خودم را بياور. قنبر بسرعت بيرون رفت. همه منتظر بودند تا ببينند حضرت چه خواهد كرد. جوان موهاي پيشاني اش را كه از عرق خيس شده بود كنار زد و به حضرت خيره شد. سؤالات مختلفي در ذهنش چرخ مي‌خورد. يعني مي‌خواهد با آن پولها چه كند؟ شايد مي‌خواهد مرا از نظر مالي كمك كند تا براي خود كاري دست و پا كنم. اما از كجا مي‌داند كه من نيازمندم؟... زن هم كه هنوز در را ورانداز مي‌كرد پييراهنش را جمع كرد و در حالي كه مي‌نشست، پيش خود گفت: نكند مي خواهد پولها را به قاضي بدهد تا از گناه پسرك درگذرد... نه... فكر نكنم... علي هرگز از اجراي حكم خدا جلوگيري نمي‌كند. او معتقد است همه در برابر قانون مساويند، هنوز يادم نرفته روزي كه براي شكايت به محكمه رفته بود، كنار مرد مسيحي نشست و از قاضي خواست تا به آن دو به يك چشم نگاه كند و بينشان قضاوت كند. پس پولها

را براي چه مي خواهد؟...

افكار حاضرين به جايي نرسيده بود كه صداي قدمهاي غلام، نگاهها را به سوي در كشاند. قنبر نفس نفس زنان وارد شد و كيسه ها را به دست مبارك حضرت داد. جمعيت با چشماني مضطرب و متعجب ماجرا را دنبال مي كردند.

اميرالمؤمنين، عليه‌السلام، چند قدم كوتاه به سمت جوان برداشت، دستش را گرفت و نزديك زن برد، پس فرمود: من، اين زن را به عقد اين پسر در مي آورم و اين 400 درهم را مهريه اش قرار مي دهم. بيا جوان! اين پولها را بگير و به همسرت ده، او از هم اكنون همسر رسمي توست. جوان بي آنكه از موضوع سر در بياورد امر او را اطاعت كرد. گوشه دامان زن را گرفت و آهسته گفت: برخيز به خانه رويم زن خشمناك برخاست، دامانش را از چنگ او بيرون كشيد، اول به حاضرين سپس به علي، عليه‌السلام، نگريست و گفت: الامان يابنالحسن! معلوم است چه مي كني؟ آيا مرا به عقد پسرم درمي آوري؟ حضرت، عليه‌السلام، كه با اين قضاوت به آساني اعتراف زن را به دست آورده بود، چيزي نفرمود. اما قاضي برآشفت و گفت: اما تو كه مي گفتي، فرزندي نداري؟

زن با گوشه روانداز اشك چشمانش را پاك كرده و گفت: نمي‌خواستم، اما مجبور شدم. آنها مرا وادار كردند. اين خويشانم كه امروز نيز شهادت دروغ دادند. در اين وقت از شرم به زمين چشم دوخت و ادامه داد: سالها پيش به عقد مردي پست و فرومايه اي درآمدم، مردي كه هر چه از ناپاكي اش بگويم كم گفته ام. بعد از مدتي اين پسر را به دنيا آوردم. اما هميشه شرم داشتم كه بگويم اين كودك فرزند همان مرد است. يا علي! اين جوان راست مي گويد، فرزند من است، محبتش در دلم جا دارد. راستش را بخواهيد بتازگي از طرف خويشانم مورد فشار قرار گرفتم. آنها به من اطمينان دادند ك در همه حال مرا كمك خواهند كرد. تا او را از خود دور كنم... زانوان لرزان زن خم شد و در حالي كه شانه هايش از شدت گريه تكان مي خورد، گفت: يا علي! من بناچار او را از خود راندم، خداوند آگاه است كه دلم در بند عشق اوست... زن آغوش خود را باز كرد و جوان خود را ميان دستهاي گشوده او قرار داد.

محكمه رفته رفته از جمعيت خالي مي شد، علي، عليه السلام، همراه با قنبر پيش از بقيه رفته بودند. قاضي نفس عميقي كشيد و گفت: اگر علي نبود، من هلاك مي شدم 2

پي‌نوشتها: