آیات قرآن وزیارت نامه‌های امام زمان(عج)

الياس كلانتري

زیارت‌نامه‌های متعدّدی در کتب دعا و زیارت برای وجود گرامی حضرت ولیّ‌عصر امام زمان(عج) ذکر شده است که بعضی در حرم شریف آن حضرت و پدر بزرگوار و جدّ کریمش و در سرداب مقدّس خوانده می‌شود و بعضی از راه دور. در این زیارت نامه‌ها آیاتی از «قرآن مجید» مورد توجّه قرار گرفته یا به صورت ذکر اصل آیات کریمه یا به صورت تلمیحی از بعضی آیات. در این مقاله سه زیارت از زیارت نامه‌های آن حضرت مورد بررسی قرار گرفته و به ذکر و توضیح موارد آشکاری از توجّه به آیات قرآن اکتفا شده است.

تجلّی آیات قرآن در زیارات امام زمان(عج)

طبق اصول یک ادب جمیل جهت رعایت حرمت حرم‌های مبارک رسول اکرم(ص) و اهل بیت عصمت و طهارت(ع) لازم است، زائر قبل از ورود به حرم‌های آن بزرگواران بر در حرم یا صحن حرم توقّف کند و جهت داخل شدن اذن بطلبد که اصطلاحاً به این عمل «اذن خول» گفته می‌شود.

برای زیارت حضرت حجّت(ع) اذن دخول خاصّی وارد نشده است.

زیارت اوّل: زیارت آل یاسین

این زیارت از زیارت‌های مشهور امام عصر(عج) است که در سرداب مقدّس خوانده می‌شود و با این عبارت آغاز می‌شود:

«سَلَامٌ عَلَی آلِ یس السَّلَامُ عَلَیک یا دَاعِی اللهِ وَ رَبَّانِی آیاتِه»1

این قسمت از زیارت‌نامه مشتمل بر آیه‌ای از قرآن مجید است و آن آیة 130 از «سورة صافات» می‌باشد. در قرائت متداول در قرآن مجید، کلمة «آل یاسین» خوانده می‌شود؛ امّا در روایتی از امیرالمؤمنین علی(ع) آمده است که «یس»، محمّد(ص) بوده و ما آل‌یس هستیم.

در «تفسیر المیزان» در بحث روایی مربوط به آیه آمده است که درکتاب «المعانی» از امام صادق(ع) از آباء خود از امیرالمؤمنین علی(ع) نقل شده است که در مورد آیه «سَلامٌ عَلی إِلْ یاسِینَ» فرمودند: «یاسین محمّد(ص) و ما آل یاسین هستیم.»

علّامه طباطبایی بعد از ذکر این روایت آورده است که مثل این روایت در کتاب «العیون» از امام رضا(ع) هم آمده است و آن مبنی بر قرائت آل یاسین است؛ همچنان‌که نافع و ابن عامر و یعقوب و زید چنین قرائت کرده‌اند.2

در قطعاتی از این زیارت شریفه، آیاتی از قرآن کریم مورد توجّه قرار گرفته که به بعضی از آن موارد اشاره ای می‌کنیم:

1. «السَّلَامُ عَلَیک یا بَقِیةَ اللهِ فِی أَرْضِه»: در این عبارت، آیه‌ای از «سورة هود» مورد نظر می‌باشد که مشتمل بر یک اصل کلّی عقیدتی و اخلاقی است و آن اینکه خداوند می‌فرماید:

«بَقِیتُ اللهِ خَیرٌ لَکمْ إِنْ کنْتُمْ مُؤْمِنِینَ؛3

آنچه خداوند ذخیره می‌کند، برای اهل ایمان بهتر است.»

این اصل کلّی در همه‌جا صادق است و برترین و شریف‌ترین مصداق آن، وجود مبارک آخرین حجّت پروردگار عالمیان، امام عصر، حضرت حجّت بن الحسن(عج) می‌باشد و لقب شریف آن حضرت قرار گرفته است.

2. «السَّلَامُ عَلَیک فِی اللَّیلِ إِذا یغْشی وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّی»: این قطعه از زیارت نامه مورد بحث، متضمّن دو آیه از «سورة مبارکة لیل» است. این قطعه در انتهای فصلی از زیارت نامه قرار دارد که با این عبارت شروع شده: «السَّلَامُ عَلَیک حِینَ تَقُوم، السَّلَامُ عَلَیک حِینَ تَقْعُدُ»

در این قطعه، حالات مختلف آن وجود مبارک در نمازها، دعاها، صبح‌ها و شب‌ها ذکر شده و در انتهای آن، این دو آیه آمده است؛ یعنی در حالات مختلف بر ای آن حضرت سلام فرستاده شده. اگر مراد از این دو آیه، وقت شب و روز باشد، ذکر آن غیرضروری خواهد بود؛ چون قبل از آن فرمود: «السَّلَامُ عَلَیک حِینَ تُمْسِی وَ تُصْبِح؛ سلام بر تو! وقتی صبح می‌کنی و وقتی وارد شب می‌شوی.» پس باید از ذکر این دو آیه منظور دیگری باشد.

احتمال دارد مراد از ذکر این دو آیه، اشاره‌ای به زمان غیبت و زمان ظهور آن حضرت باشد؛ یعنی غیبت آن وجود مقدّس، مرتبه‌ای از برکات وجودی و نور شخص او را پوشانده و انسان‌ها از این جهت دچار محرومیتی شده‌اند و زمان ظهور او، این برکات و این نور را آشکار خواهد کرد.

در تفسیر شریف المیزان در تفسیر این آیه از «سورة لیل»، «وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّی» آمده است:

تعبیر از صفت لیل با فعل مضارع و از صفت نهار با فعل ماضی. وقتی گفته شده «یغشی» و «تَجلَّی» برای جهتی است که در تفسیر آیات اوّل سورة قبلی ذکر شد.4

و در تفسیر آیه «وَ اللَّیلِ إِذا یغْشی» از «سورة شمس» گفته شده است:

تعبیر از پوشاندن شب زمین را با فعل مضارع بر خلاف آشکار کردن آن به وسیلة روز را با فعل ماضی وقتی که فرمود: «وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها وَ اللَّیلِ إِذا یغْشاها»5 جهت دلالت بر زمان نزول آیه است و در آن اشاره‌ای است به اینکه در ایّام نزول آیه که اوایل زمان ظهور دعوت اسلامی بود، تاریکی فجور زمین را پوشانده بود و قبلًا گفته شد که بین قسم‌ها و آنچه به آن قسم خورده می‌شود، باید نوعی اتّصال و ارتباط باشد.6

نظر مرحوم علّامه طباطبایی در تفسیر این آیه، معنای احتمالی ذکر شده را تقویت می‌کند؛ به جهت شباهتی که بین این دو مطلب وجود دارد و آن، شباهت زمان قبل از ظهور اسلام و بعد از ظهور آن به موضوع غیبت وجود مبارک امام عصر(عج) و تاریکی ناشی از آن غیبت و روشنایی زمین در اثر ظهور آن بزرگوار است. امیدواریم خداوند عالم به زودی با ظهور آن بزرگوار تاریکی‌های جهل‌ها و شرک‌ها و فقرها و ظلم‌ها و انواع نابه سامانی‌ها را از روی زمین برطرف کند.

در بررسی تفسیر آیة «سورة لیل»، روایتی را یافتیم که در ادامه از «تفسیر القمی» نقل می‌شود:

از امام باقر(ع) دربارة معنای کلام خداوند عزّوجلّ آیة «قسم به شب هنگامی که پرده می‌افکند» پرسیدم. فرمودند:

«مراد از لیل در این آیه فلانی است که جریان دولت خود، حکومت و برکات وجودی، امیرالمؤمنین(ع) را پوشاند و امیرالمؤمنین(ع) در دولت آنها صبر می‌کرد تا آن حکومت به پایان برسد.»

و درباره «قسم به روز هنگامی که جلوه گری می‌کند» فرمودند:

«مراد از نهار (روز) قائم ما اهل بیت(ع) است که وقتی قیام می‌کند، دولت او بر باطل غلبه خواهد کرد و قرآن در مورد او مثال‌هایی برای مردم زده و خداوند عالم در مورد او و ما، پیامبرش را مورد خطاب قرار داد و این معانی [کسی] را غیر از ما نمی‌داند.»8

محتوای این روایت، معنای مورد بحث یا بخشی از آن را تأیید می‌کند و اشاره‌ای دارد به این نکته که قرآن مجید دارای مراتب و انواعی از معانی است و بعضی از مراتب معانی آن، قابل فهم انسان‌های عادی نیست و از معانی باطنی قرآن محسوب می‌شود که علم به آن مراتب در وسع قدرت فهم ذوات مقدّسه معصومان(ع) می‌باشد.

3. «أَنَّ رَجْعَتَکمْ حَقٌّ لَا شَک فِیهَا یوْمَ لا ینْفَعُ نَفْساً إِیمانُها لَمْ تَکنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ کسَبَتْ فِی إِیمانِها خَیرا»: این بخش از زیارت، متضمّن آیة 158 از «سورة انعام» می‌باشد که می‌فرماید: «رجعت شما حق است»؛ یعنی واقع خواهد شد و شکّی در آن نیست؛ امّا در آن زمان و در آن روز، ایمان کسی که قبلًا ایمان نیاورده بود، سودی به حال او نخواهد داشت.

خداوند می‌فرماید:

«هَلْ ینْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِیهُمُ الْمَلائِکةُ أَوْ یأْتِی رَبُّک أَوْ یأْتِی بَعْضُ آیاتِ رَبِّک یوْمَ یأْتِی بَعْضُ آیاتِ رَبِّک لا ینْفَعُ نَفْساً إِیمانُها لَمْ تَکنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ کسَبَتْ فِی إِیمانِها خَیراً قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ؛9

آیا جز این انتظار دارند [کافران ] که ملائکه نزد آنان بیایند یا خود پروردگارت بیاید یا بعضی از آیات پروردگارت بیاید؟! روزی که بعضی از آیات پروردگارت بیاید، ایمان کسی که قبلًا ایمان نیاورده بود، نفعی به حال او نخواهد داشت یا در ایمانش کار خیری انجام داده است. بگو [ای پیامبر به کافران] شما منتظر باشید! ما هم در حال انتظار هستیم.»

مراد از آمدن ملائکه، نزول عذاب الهی است که ملائکه، اجرای حکم خداوند را در آن به عهده دارند؛ یعنی ملائکه حامل عذاب خداوندند و مراد از آمدن پروردگار، آمدن امر وی یا ظهور اراده و قدرت اوست که در قیامت واقع خواهد شد. در مورد

آمدن بعضی از آیات پروردگار، علّامه طباطبایی (ره) می‌فرماید:

مراد از آمدن بعضی آیات ربّ، آمدن آیتی است که ملازم تبدیل نشئت حیات برای آنها باشد؛ به طوری که راهی به سوی برگشت به اخیار و قدرت قبلی نباشد؛ مانند آیت موت که نشئت عمل را به نشئت جزای برزخی تبدیل می‌کند یا ملازم استقرار ملکة کفر و جحود در نفوس آنها است؛ به طوری که اذعان به توحید و روی کردن با توجّه قلبی به سوی حق، با آن ممکن نباشد؛ مگر آنچه فقط بر زبان آورده شود به خاطر ترس از عذاب یا آمدن عذابی است از طرف خداوند که برگشتی از آن یا راه فراری نباشد و آنها را به ایمان اضطراری بکشاند؛ لیکن این ایمان اضطراری، نفعی به حال آنها نخواهد داشت.10

در این قسمت از زیارت، اشاره‌ای شده است به اینکه ائمّة اهل بیت(ع) رجعتی خواهند داشت و حکومت دینی که حقّ آنها بوده در اختیارشان قرار خواهد گرفت و نظام دین توحیدی در همه‌جا برقرار خواهد شد؛ امّا لازم است کفّار قبل از آن زمان، به این حقیقت ایمان بیاورند؛ وگرنه ایمان در آن زمان نفعی به حال آنها نخواهد داشت؛ به جهت اینکه آن ایمان اضطراری است و فرصتی هم برای اعمال خیر در کار نخواهد بود.

زیارت دوم

زیارت دیگری برای وجود مبارک امام عصر(عج) نقل شده که کتاب «مفاتیح الجنان» آن را دومین زیارت برای حرم شریف آن حضرت آورده است. علّامه مجلسی در «بحارالانوار» آن را از شیخ مفید و شهید و مؤلّف «المزار الکبیر» نقل کرده

است.11

این زیارت با عبارت ذیل شروع می‌شود:

«السَّلَامُ عَلَیک یا خَلِیفَةَ اللهِ وَ خَلِیفَةَ آبَائِهِ الْمَهْدِیینَ، السَّلَامُ عَلَیک یا وَصِی الْأَوْصِیاءِ الْمَاضِینَ، السَّلَامُ عَلَیک یا حَافِظَ أَسْرَارِ رَبِّ الْعَالَمِین...»

در این زیارت هم آیاتی از قرآن مجید تجلّی یافته که بعضی از آنها را مورد بررسی فشرده‌ای قرار می‌دهیم.

1. «السَّلَامُ عَلَیک یا نَاظِرَ شَجَرَةِ طُوبَی وَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَی»: در این قطعه از زیارت‌نامه دو آیه از قرآن مجید مورد توجّه قرار گرفته و آن دو عبارتند از: «الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ طُوبی لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ»12 و «عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهی»13

در تفسیر المیزان آمده است:

طوبی مؤنّث اطیب و آن صفتی است برای محذوفی و آن - به طوری که از سیاق آن بر می‌آید - حیات یا معیشت است؛ یعنی حیات یا معیشت پاکیزه‌تر، پس «طُوبی لَهُمْ»، یعنی برای آنهاست حیات پاکیزه‌تر یا معیشت پاکیزه‌تر.14

در روایات زیادی از رسول اکرم(ص) و ائمّة معصومان(ع) و امیرالمؤمنین علی(ع) قرار دارد و به هریک از خانه‌های بهشتی، شاخه‌ای از آن کشیده شده است.

در این قسمت، چند روایت از تفسیر المیزان در مورد درخت طوبی ذکر می‌کنیم:

در کتاب «خرائج» از رسول خدا(ص) آمده است که فرمودند:

«ای فاطمه! بشارتی از پروردگار در مورد برادرم و پسرعمویم آمده که خداوند عزّوجلّ فاطمه را به ازدواج علی(ع) درآورده و به رضوان خازن بهشت دستور داد تا درخت طوبی را تکان دهد و آن به عدد دوستداران اهل بیت من رقعه‌هایی حمل کرد. پس ملائکه‌ای از نور آفرید و به هر ملکی خطّی داد. وقتی قیامت برقرار شد و اهل آن در آن مستقر شدند، هیچیک از محبّان ما نمی‌ماند که ملائکه به او رقعه‌ای می‌دهند که در آن است برائت از آتش.»

علّامه طباطبایی(ره) بعد از ذکر این روایت، گفته است:

در تفسیر «البرهان» از موفّق بن احمد با سندش از بلال بن حمامه از پیامبر اکرم(ص) مثل آن را نقل کرده و همچنین این معنا روایت شده از امّ سلمه و سلمان فارسی و علیّ بن ابی‌طالب(ع) و در آن است که وقتی خداوند ملائکه را شاهد گرفت بر ازدواج فاطمه(س) با علیّ بن ابی‌طالب(ع)، امر کرد درخت طوبی را که نثار کند حمل خود را و آنچه از زیور و زینت در آن است. پس درخت نثار کرد آنچه در آن بود، ملائکه و حورالعین آنها را برداشتند تا به همدیگر هدیه دهند و تا روز قیامت به آن افتخار کنند و روایت شده قریب به این معنا از امام رضا(ع).

در «مجمع البیان» از ثعلبی روایت کرده با اسناد از کلبی از ابی صالح از ابن عبّاس که گفت:

طوبی درختی است که ریشة آن در خانة علی(ع) در بهشت قرار دارد و در هر خانة بهشتی، شاخه‌ای از آن وجود دارد. این روایت را ابوبصیر از امام صادق(ع) هم نقل کرده است.

در تفسیر برهان از تفسیر ثعلبی با اسناد از جابر از ابی جعفر(ع) آمده که: از رسول خدا(ص) در مورد طوبی سؤال شد. ایشان فرمودند:

«درختی است در بهشت که ریشة آن در خانة علی(ع) و شاخه‌های آن بالای سر اهل بهشت است.»

گفتند: یا رسول الله! قبلًا سؤال کردیم فرمودی ریشة آن درخت در خانة من و شاخه‌هایش بالای سر اهل بهشت است!

فرمودند: «خانه من و خانه علی در بهشت یکی است و در یک‌جا!» و مثل این روایت را صاحب مجمع البیان با اسنادش از حاکم ابی القاسم حسکانی با اسنادش از موسی بن جعفر(ع) از پدرش، از پدران خود، از پیامبر اکرم(ص) هم نقل کرده است.

علّامه طباطبایی(ره) بعد از نقل این روایت، می‌فرماید:

در این معنا روایات زیادی از طرق شیعه و اهل سنّت نقل شده و ظاهر این است که این روایات ناظر به تفسیر آیه نبوده؛ بلکه ناظر به معانی باطنی آیه بدون ظاهر آن بوده و حقیقت زندگی طوبی، همان ولایت خداوند سبحان است که علی(ع) صاحب آن است و اوّلین کسی از این امّت است که در آن را باز کرده و مؤمنان از اهل ولایت پیروان و شیعیان او هستند و خانة آن بزرگوار در بهشت نعیم، همان بهشت ولایت است و خانة او و پیامبر اکرم(ص) یکی است و اختلافی و تزاحمی بین آن دو نیست. پس دقّت کن در فهم این نکته.15

در مورد «حیات طوبی» و «شجرة طوبی» مباحث علمی، اخلاقی و عقیدتی دیگری مورد نیاز است که امکان طرح آنها و همچنین ارتباط زندگی انسان با این حقیقت در دنیا و زندگی حقیقی در آخرت در این مقاله وجود ندارد و احتیاج به مجال و فرصت دیگری دارد؛ امّا در مورد «سدرةالمنتهی» هم که در آیة چهاردهم «سورة مبارکة نجم» آمده و عبارت فوق‌الذّکر از این زیارت شریف متضمّن آن می‌باشد، به نحو اجمال اشاره‌ای می‌کنیم:

خداوند در بیان حوادث مربوط معراج وجود مبارک پیامبر اکرم(ص) فرمود:

«عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهی عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوی إِذْ یغْشَی السِّدْرَةَ ما یغْشی؛16

نزدیک سدرةالمنتهی؛ در همان جا که جنّةالمأوی است. هنگامی که آن سدره را آنچه که می‌پوشاند [از نور و زیبایی و فرشتگان بی حد] احاطه کرده بود.»

در قرآن مجید فقط دو بار کلمة «سدر» به کار رفته و هر دو بار هم در آیات اشاره شده بوده است. کلمة «سدره» (سدر) درخت معروفی است و سدره، یعنی یک درخت سدر. در تفسیر این آیات، علّامه طباطبایی (ره) در المیزان آورده است:

سدر، درخت معروفی است و تاء برای وحدت است و المنتهی مثل اینکه اسم مکان است و احتمالًا مراد از آن، منتهای آسمان‌ها باشد به دلیل بودن بهشت در نزد آن و بهشت در آسمان است. خداوند فرمود:

«وَ فِی السَّماءِ رِزْقُکمْ وَ ما تُوعَدُونَ؛17

و روزی شما و آنچه وعده داده شده‌اید، در آسمان است.»

در کلام خدا چیزی در تفسیر این درخت نیافتیم؛ گو اینکه بنا بر ابهام آن می‌باشد؛ همچنان‌که آیة بعد می‌فرماید: «إِذْ یغْشَی السِّدْرَةَ ما یغْشی» یعنی «هنگامی که آن سدره را آنچه که می‌پوشاند [از نور و زیبایی و فرشتگان بی حد] احاطه کرده بود.» و در روایات هم تفسیر شده به اینکه درختی است بالای آسمان هفتم که اعمال بنی آدم به آنجا منتهی می‌شود.18

در بحث روایی مربوط به این آیات هم در تفسیر المیزان گفته شده است: در تفسیر قمی آمده که پدرم حدیث کرد مرا از ابن ابی عمیر از هشام از ابی عبدالله(ع) که پیامبر(ص) فرمودند:

«وقتی به سدرةالمنتهی رسیدم، دیدم هر یک برگ از آن درخت می‌تواند امّتی را زیر سایة خود جای دهد. من در آنجا، نسبت به پروردگارم به اندازة دو قوس یا کمتر فاصله داشتم.»

در «تفسیر قمی» با اسنادش از اسماعیل جعفی از امام ابی جعفر(ع) در روایتی طولانی آورده است که وقتی رسول اکرم(ص) به سدرةالمنتهی رسید، جبرئیل با او همراهی نکرد و عقب ماند. رسول خدا(ص) فرمودند: «در چنین مکانی مرا تنها می‌گذاری؟»

جبرئیل(ع) عرض گفت: «شما جلو بروید. قسم به خدا که به مقامی رسیده‌ای که هیچیک از مخلوقات خداوند قبل از تو به آنجا نرسیده. من نوری از پروردگارم دیدم و سبحه بین من و او حائل شد.»

گفتم: فدایت گردم: سبحه چیست؟

پس با صورت خود اشاره‌ای به طرف زمین کرد و با دست خود به طرف آسمان اشاره ای کرد و فرمودند: «جلال پروردگارم! جلال پروردگارم...» تا سه بار.

بعد از این بحث تفسیری در مورد دو آیة یادشده در این قسمت برمی گردیم به عبارت زیارت‌نامه که فرمود: «السَّلَامُ عَلَیک یا نَاظِرَ شَجَرَةِ طُوبَی وَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَی.» در این بخش از زیارت‌نامه اشاره‌ای اجمالی و بدون توضیح به دو درخت طوبی و سدرةالمنتهی شده و اینکه وجود مبارک امام عصر(عج) ناظر بر این دو درخت است. طبعاً زندگی انسان‌ها در دنیا و در مقصد آفرینش؛ یعنی بهشت نوعی ارتباط با این دو شجرة مبارک داشته و حجّت پروردگار عالم هم در هر زمانی به نحوی توجّه به آن دو درخت دارد.

موضوع این دو درخت، حقیقت آنها و ارتباط اعمال انسان‌ها با آنها و نقش آنها در زندگی دنیوی انسان‌ها، نیاز به پژوهش و تحقیق عمیق و گسترده دارد و چنین فرصت برای بحث بیشتر، در این مقاله وجود ندارد.

2. «وَ مَنْ عَدَلَ عَنْ وَلَایتَک وَ جَهِلَ مَعْرِفَتَک وَ اسْتَبْدَلَ بِک غَیرَک کبَّهُ اللهُ عَلَی مِنْخَرِهِ فِی النَّارِ، وَ لَمْ یقْبَلِ اللهُ لَهُ عَمَلًا، وَ لَمْ یقِمْ لَهُ یوْمَ الْقِیامَةِ وَزْناً؛

هرکس از ولایت تو عدول کند و به معرفت تو جهل بورزد و مقام امامت تو را به دیگری تبدیل کند [یعنی غیر تو را به جای تو در نظر بگیرد]، خداوند او را به رو در آتش اندازد و عملی را از او قبول نکند و در روز قیامت وزنی برای او برپا نخواهد کرد و ارزشی برای اعمال او در نظر نخواهد گرفت.»

در این قسمت از زیارت، هم اشاره‌ای به اهمّیت مقام امامت آن وجود مبارک شده و هم اینکه مقام امامت از ارکان دین توحیدی است و ایمان به امام تعیین‌شده از طرف خداوند، از ارکان دین است و بی‌اعتنایی به آن و جایگزین کردن انسان‌ها دیگر در جای امام تعیین‌شده از طرف خداوند.

حبط، یعنی نابودی اعمال انسان را به دنبال خواهد داشت و اعمال چنین افرادی در روز قیامت هیچ وزنی نخواهد داشت و جایگاه آنها جهنّم خواهد بود که با ذلّت و خواری و حقارت کامل در آنجا افکنده می‌شود.

زیارت روزانة امام عصر(عج)

زیارت‌های دیگری هم برای آن وجود مبارک در کتاب‌ها ذکر شده که در اینجا، به یک زیارت کوتاه در این زمینه اشاره می‌کنیم که خواندن آن هر روز بعد از نماز صبح، سفارش شده است و آن زیارت با عبارت ذیل شروع می‌شود:

«للَّهُمَّ بَلِّغْ مَوْلَای صَاحِبَ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیهِ عَنْ جَمِیعِ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ، فِی مَشَارِقِ الْارْضِ وَ مَغَارِبِهَا...»19

بخشی از این زیارت را که مشتمل بر آیه‌ای از قرآن کریم است، به عنوان حسن ختام بیان می‌کنیم و به توضیح اجمالی آن اکتفا می‌نماییم:

«خدایا! مرا از انصار و پیروان و مدافعان آن حضرت قرار بده و خدایا! شهادت در پیش روی او را نصیبم کن؛ در حال اشتیاق نه با بی میلی، در صفی که اهل آن را در کتابت وصیف فرموده ای و گفته‌ای: در صفی گو اینکه بنایی آهنین هستند.»

در این بخش، اشاره‌ای به آة چهارم از «سورة مبارکة صف» شده است که خداوند فرمود:

«إِنَّ اللهَ یحِبُّ الَّذِینَ یقاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا کأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ؛20

ساختمانی که با قلع و سرب محکم‌کاری شده و در مقابل عوامل انهدام مقاوم می‌باشد. خداوند عالَم مجاهدان در راه خود را به استقامت و پایداری تشویق کرده و آنها را به بنا و سدّی آهنین تشبیه کرده است.

خداوند همة ما را از یاران و مجاهدان پیشرو آن حضرت قرار دهد و ایمان و استقامت لازم برای این هدف مقدّس را به ما عطا فرماید. ان‌شاءالله.

پی‌نوشت‌ها: