سدسازی ترکیه بر روی ارس و خطر تشدید بحران آب

حجم آب جاری ارس 6/1 میلیارد متر مکعّب کاهش خواهد یافت!

یک چالش محیط زیستی و کشاورزی دیگر در راه است. «ترکیه» پس از سدسازی‌های پی در پی در سرچشمه‌های «دجله» و «فرات» که موجب بحران‌های زیست‌محیطی در «سوریه» و «عراق» و حتّی موجب حرکت ریزگردها به سمت «ایران» شده است، یک سدّ بزرگ در ناحیة «ساری قمیش» استان «قارص» بر روی سرچشمه‌های رودخانه «ارس» تأسیس کرد. مقامات ترکیه‌ای اعلام کردند این سدّ بزرگ برای مهار آب رود ارس در ناحیة ساری قمیش، در سال 2020م. بهره‌برداری شد.

بر اساس گزارش سایت «قارص مانشتی»، تورکئر اوکسوز، استاندار قارص اعلام کرده است: عملیات ساخت سد و نیروگاه «کارا کورت» (گرگ سیاه) که بر روی سدّ ارس احداث شد، با امکانات داخلی و سرمایة ترکیه اجرا شده است. این بزرگترین طرح حوزة آبخیزی رود ارس در منطقة استان قارص ترکیه است. سدّ کارا کورت و نیروگاه برق آبی این سد با توان 100 مگاوات از سال 2017م. میلادی در حال احداث بود که سد در سال 2020م. تکمیل و بهره‌برداری شد. بنا به گزارش «ادارة امور آب ترکیه» ارتفاع این سد 124 متر است. سدّ کارا کورت، آب شرب، کشت و صنعت و آبیاری «دشت ایغدیر» و استان قارص ترکیه را تأمین می‌کند. حجم ذخیرة آب سدّ کارا کورت حدّاقل یک میلیارد و 600 میلیون متر مکعّب است. بعد از تکمیل احداث این سد در ماه آوریل و ماه مه، هر سال آبگیری می‌شود و در ماه‌های دیگر که بارندگی و حجم آب کاهش می‌یابد، ذخایر آب سد مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.

سدسازی ترکیه بر روی رودخانة ارس، حجم آب جاری این رود را 6/1 میلیارد متر مکعّب کاهش می‌دهد و بحران آب را در شمال غرب ایران تشدید می‌کند. بخش‌های وسیعی از کشتزارها و باغات استان‌های «آذربایجان» و «اردبیل» ایران و نیز «جمهوری باکو» وابسته به آب این رودخانه است. پیش‌بینی می‌شود ایران، «ارمنستان» و رژیم باکو تحت تأثیر این سد، دچار چالش‌های محیط زیستی بشوند.

ترکیه از ابزار سدسازی بر بستر رودخانه‌ها به عنوان اهرمی ژئوپلیتیک علیه همسایگان خود استفاده می‌کند. جمله‌ای معروف از تورگوت اوزال خطاب به کشورهای پایین‌دست رودخانه‌های دجله و فرات در دهة 1980م. وجود دارد که نشان‌دهندة الگوی اصلی سیاست این کشور در زمینة آب است: ما به عرب‌ها نمی‌گوییم که با نفتشان چه کار کنند، آنها هم به ما نگویند که با آبمان چه کار کنیم.