جناب آقای دکتر محمّدرضا سنگری، محقّق و پژوهشگر در حوزة خاصّ مطالعات عاشورایی، صاحب دو کتاب ارزشمند به نام «آینهداران آفتاب» و «آینه در کربلا» هستند. در ادامه به معرفی هریک از این کتابها میپردازیم:
کتاب «آینهداران آفتاب»
بنا بر قول نویسندة محترم، هفت سال و نیم صرف نگارش این کتاب شده است. در این اثر دو جلدی، اصحاب اباعبدالله الحسین(ع) به شیوهای که در تاریخ شیعه سابقه ندارد، معرفی شدهاند؛ زیرا معمولاً تقسیمبندیها بر اساس نظام قبیله است و به همین سبب برخی از یاران اباعبدالله(ع) بیرون از نظام قبیلگی قرار گرفته و درنتیجه در شمار یاران آن حضرت در حادثة کربلا به حساب نیامدهاند؛ امّا نویسنده با بهکارگیری شیوهای جدید، اصحاب حضرت را به هفت دسته و بر اساس زمان شهادت تقسیم کرده است:
دستة اوّل: کسانی هستند که پیش از کربلا به شهادت رسیدند؛ مانند مسلم بن عقیل یا هانی بن عروه که تعدادشان 11 نفر است؛
دستة دوم: حدود 52 نفر از شهدایی هستند که در صبح عاشورا در تیرباران به شهادت رسیدند؛
دستة سوم: 47 نفر در جنگ تن به تن به شهادت میرسند. این افراد پس از آنکه تیرباران تمام میشود، یکیک به میدان میآمدند و میجنگیدند و به شهادت میرسند؛ تا حدود اذان ظهر که آخرین شهید حبیب است؛
دستة چهارم: هنگام اقامة نماز ظهر توسط امام(ع)، 2 نفر به شهادت میرسند که مدافعان نماز حضرت اباعبدالله(ع) هستند و بعد، حدود 9 نفر باقی میمانند که میجنگند و به شهادت میرسند؛
دستة پنجم: خاندان بنیهاشم، یعنی خانوادة خود امام حسین(ع) که اوّلین نفر حضرت علیاکبر(ع) و آخرین نفر حضرت اباعبدالله الحسین(ع) هستند؛
ششم: تعدادی شهید بعد از اباعبدالله(ع) هستند که چند ساعت بعد از شهادت امام(ع) شهید میشوند. یکی از آنها فردی به نام سوید بن عمرو بن ابی مطاع، پیرمردی از اصحاب پیغمبر(ص) است که میجنگد، زخمی و بیهوش میشود. تصوّر میکنند کشته شده، او را رها میکنند. بعد به هوش میآید و میشنود «قُتِلَ الحُسَین؛ حسین کشته شد.» یادش میآید خنجری در کفش خود دارد. خنجر را میکشد و دوباره میجنگد و به شهادت میرسد؛
دستة هفتم: 2 نفر از اصحاب که یک نفرشان شش ماه بعد از کربلا که به اسارت گرفته شده و در اسارت شهید میشود؛ یکی هم یک سال بعد از آن، به شهادت
میرسد و امام زمان(عج) بر او سلام میدهند: «اَلسَّلَامُ عَلَی الْجَرِیحِ الْمَأْسُورِ؛ سلام بر آن جانباز شهید و به اسارت گرفته شده.»
در سیر تحقیقی نویسنده، مجموع یاران امام(ع)، 152 تن میشوند که مستند و بر اساس «زیارت ناحیة مقدسه»، «زیارت رجبیه» و کتب معتبر است؛ زیرا امام زمان(عج) به 102 نفر از اصحاب حضرت(ع) سلام دادهاند: 77 نفر در زیارت رجبیه و 82 نفر در زیارت ناحیة مقدّسه که با حذف اسامی تکراری، مجموعاً عدد 102 به دست میآید.
کتاب «آینه در کربلا»
نویسنده انگیزة نگارش کتاب «آینه در کربلا» را اینگونه بیان میکند:
پس از پایان نگارش کتاب «آینهداران کربلا»، احساس کردم یک چیزی کم داریم که خود حضرت اباعبدالله(ع) بود و اینکه کلّ این ماجرا و جریان را که از یک منظر متفاوت و موضع عبرت ببینیم. خداوند وقتی «سورة مبارکه یوسف» را تمام میکند، میفرماید: «در سوره نمانید؛ عبرت بگیرید.» عبرت، یعنی عبور کردن؛ یعنی الگوهای مشابه آن را پیدا و خودتان را در صحنه تعریف کنید و ببینید کجای قصّة یوسف(ع) ایستادهاید؟
ناگفته نماند که نویسندة محترم، سه سال و نیم صرف نگارش این اثر گرانقدر کرده است.
به علاقهمندانی که میخواهند حادثة کربلا را با دقّت مطالعه کنند و تمامی زوایای آن را به خوبی بشناسند، پیشنهاد میشود این کتاب را بخوانند.
انشاءالله خداوند به همة ما توفیق دهد به این افراد معرفت پیدا کنیم.
در زیارت عاشورا و دیگر زیارات داریم «بِمَعْرِفَتِكُمْ». انشاءالله با معرفت و شناخت دقیق، زیست این بزرگواران را بفهمیم و فاصلة خود را با آنها کم کنیم.