ما از تو نداریم به غیر از تو تمنّا

دستورالعمل اخلاقی از مرحوم آیت‌الله سیّد احمد کربلایی(ره)

اشاره

عالمانی ربّانی، همچون پدرانی دلسوز، همواره تمام تلاش خو را در جهت اصلاح و هدایت جامعه به سوی مسیر عبودیّت و معنویت، صرف می‌کردند. بزرگان دینی برای انجام این وظیفة خطیر از هیچ راهی دریغ نمی‌نمودند. هرگز بُعد مکان و نبود شرایط سفر، مانعی برای ارشاد و دست‌گیری آنها از مردم نبوده است. از همین‌رو نامه‌نگاری در سیرة آنها یکی از راه‌های انتشار معارف حقیقی برای سیراب نمودن جان‌های تشنة معنویت است. در متن زیر، گزیده‌ای از نامة عالم ربّانی، مرحوم سیّد احمد کربلایی، به یکی از علاقه‌مندان سیر و سلوک در راه حق و حقیقت ارائه می‌شود.

طالب حضرت حق، جلّ و علا را شایسته آن است که چون عزم بر خوابیدن نماید، محاسبة اعمال و افعال و حرکات و سکنات صادر از خود را، از بیدار شدن شب سابق تا آن زمان، تمام و کمال نموده و از معاصی و اعمال ناشایستة واقعه از خود، پشیمان شده و توبة حقیقی نموده و عزم بر آنکه ان‌شاءالله در مابعد بنماید و متذکّر شود که:

«خواب برادر مرگ است.»

«خداوند جان‌ها را به هنگام مرگ می‌گیرد، جان زندگان را نیز به هنگام خواب می‌گیرد.»2

تجدید عهد به ایمان و شهادتین و عقاید حقّه نموده، با طهارت، رو به قبله «بدان سانی که میّت را در قبر نهند.» به نام خدا استراحت نموده و به مقتضای آیة شریفه در مقام تسلیم روح خود به حضرت جلّ و علا بر آمده، بگوید:

این جان عاریت که به حافظ سپرده دوست

روزی رخش ببینم و تسلیم وی کنم

مشغول به توجّه به حضرت حق جلّ و علا و تسلیم خود به او شده تا او را خواب برباید و ملتفت آن باشد که چون خواب رود به شراشر وجودش، از روح و بدن، در قبّة قدرت حضرت جلّ و علا خواهد بود به حدّی که حتّی از خود غافل و بی‌شعور می‌شود و اگر اعادة روح به بدن نفرماید، موت حقیقی خواهد بودغ چنان‌که در آیة شریفه می‌فرماید:

«آن را که اجل او فرارسیده است، نگه می‌دارد و روح آن را که باید زنده بماند، تا وقت معیّن به دنیا می‌فرستد.»3

چه بسیار کسانی که خوابیدند و بیدار نشده تا روز قیامت سربرنداشتند. پس امید برگشتن به دنیا، دوباره نداشته باشد؛ مگر به تفضّل جدیدی که از حضرت جلّ و علا به برگرداندن روح او را به بدن. به لسان حال و قال بگوید:

«پروردگارا! بازگردانم شاید در این فرصت باقی مانده، کار شایسته‌ای کنم.»4

لهذا چون از خواب برخیزد، اوّلاً متذکّر نعمت اعادة روح - که به منزلة حیات تازه‌ای است از حضرت حق جلّ و علا - شده، حمد و شکر الهی بر این نعمت چنان‌که فرموده سجدة شکری بر این نعمت، چنان‌که حضرت پیغمبر(ص) فرمود، ادا نموده، ملتفت آن شود که چندین هزارها، این خواهش را از او نموده و به غیر از: «نه چنین است، این فقط حرف است.» جوابی نشنیده‌اند. [پس] کمال مرحمت از

حضرت جلّ و علا دربارة او شده که خواهش او را اجابت فرموده و او را دوباره به دنیا ارجاع فرموده. این حیات تازه را غنیمت شمرده و کمال همّت بر آن گمارده که ان‌شاءالله تعالی تجارت رابحه [سودآور] نموده که برای دفعة دیگر که به این سفر رود، او را مدد حیات ابدی بوده است.

پوشیده نباد بر طالب حضرت حق جلّ و علا علاوه بر اینکه سایر اشیا و موجودات، غیر از حضرت حق جلّ و علا، در معرض فنا و زوال است و لهذا، شایستة مطلوبیت ندارد. ممکن [مخلوق] به ماهو ممکن را هیچ موجودی نافع و مفید نیست، جز حضرت حق جلّ و علا؛ چه هرآنچه فرض کنی غیر او؛ چون ممکن است، [پس] محتاج است من جمیع الجهات به حضرت او، جلّ و علا و در قبضة قدرت او است و لهذا هیچ موجودی غیر از او نه در زمین و نه در آسمان و نه در دنیا و آخرت، شایستة مطلوبیت برای شخص عاقل و دانا ندارد؛ جز حضرت او جلّ و علا و اگر فرض شود شخص عاقل، چیزی غیر از او طلب نماید، بالضروره و الیقین مطلوب بالذّات نخواهد بود؛ بلکه مطلوب بالغیر خواهد بود؛ مانند مطلوبیت دین و ایمان و آخرت و محبّت و معرفت او جلّ و علا و دوست او چون پیغمبر(ص) و ائمّة هدی(ع) و رضا و تسلیم و سایر اخلاق محموده و ملکات پسندیده که محبوبیت و مطلوبیت و مفید بودن آنها به اعتبار اضافه [و انتساب] به حضرت اوست جلّ و علا؛ نه بالذّات و فی نفسه [به خاطر خودشان].

لهذا شایسته برای عاقل چنان است که صرف نظر و همّت طلب از جمیع اشیاء غیر از او نموده و به مقتضای «قل الله ثم ذرهم» همّت طلب را منحصر در او نموده و او را بذاته و بنفسه، قرار داده، بگوید:

ما غیر از تو نداریم از تو تمنّا

حلوا به کسی ده که محبّت نچشیده

دوست ما را و همه نعمت فردوس شما را

پس غنیمتی را در این حیات تازه جز از طلب جلّ و علا منظور نداشته باشد و در تمام آنات و لحظات و حرکات و سکنات، نظر او به جلّ و علا داشته و او را حاضر و ناظر در جمیع اوقات بداند تا وقت خوابیدن در شب آینده... و از این بیان معلوم شد که قبیح‌ترین قبایح برای چنین کسی، صرف همّت نمودن است به مشتبهات [خواهش‌های نفسانی] و مستلذات [لذّات مادّی] و امور معاش خود، مانند بطن و فرج و غیر ذلک.

و لذا شایسته است بالمرّه [یک‌باره] غفلت از امور مزبوره و به هیچ وجه التفات به امورات مذکوره ننماید و اگر من باب ضعف نفس، قهراً التفات به امورات مذکور ننماید و اگر من باب ضعف نفس، قهراً التفات به امور مذبوره بشود، چون نه از او، نه از غیر او جز از حضرت حق جلّ و علا کاری برنمی‌آید. پس امورات خود را تسلیم و تفویض به حضرت جلّ و علا بنماید.

به جدّ و جهد چو کاری نمی‌رود از پیش

به کردگار رها کرده به مصالح خویش

پی‌نوشت‌ها: