خفّاش و خورشید (قسمت اوّل)

شمش‌الدّین رحمانی

خفّاشان پست کوردل، خون‌آشامانی که سال‌ها و قرن‌ها در تاریکی غارهای جهل و هراس، خون غم‌زدگان مصیبت‌دیدة بدبخت را می‌مکیده و به این حقارت، نام زندگی و عیش داده و آن را بر کام خود و دیگران، زهر هلاهل می‌پسندیدند، وقتی با شمس کامل انقلاب اسلامی مواجه شدند و با رهبری روح‌اللّهی و موسوی آن رو‌به‌رو گشتند، پایْ در گِل، سند باطل وجود عفن خود را امضا شده دیدند؛ در حالی‌که بلبلان خوش‌الحان، از شوق لقای این گلستان پر گل، به شور و نوا آمده و نغمة امید سر دادند.

تقابل همیشگی حق و باطل، نور و تاریکی، بلبلان و زاغان، خفّاشان و خورشید، شهد و زهر، شادمانی و مصیبت و خلاصه اسلام و کفر و خدا و شیطان، گویی امروز به پرده‌های پایانی نزدیک می‌شود. بنابراین لازم است با شادمانی و بهجت، این نبرد طولانی را دوره کرده و در برخی ادوار، آن را دقیق‌تر مرور نمود تا لذّت پیروزی و نشاط نور و سرور را بیشتر دریافت.

امام خمینی(ره) نوح کشتی‌بان این راه نجات از طوفان سهمگین، با بیانی لطیف می‌فرماید:

صف بیارایید رندان رهبر دل آمده

جان برای دیدنش منزل به منزل آمده

بلبل از شوق لقایش پرزنان بر شاخ گل

گل زِ هجر روی ماهش پای در گِل آمده

«طور سینا» را بگو ایّام صعق آخر رسید

موسی حق در پی فرعون باطل آمده

بانگ زن بر جمیع خفّاشان پست کوردل

از ورای کوهساران شمس کامل آمده

باز گو اهریمنان را فصل عشرت آمده

زندگی در کامتان زهر هلال آمده

دلبر مشکل‌گشا از با چرخ چارمین

با دم عیسی برای حلّ مشکل آمده

غم مخور ای غرق دریای مصیبت، غم مخور

در نجاتت نوح کشتی‌بان به ساحل آمده

و خدا کند که ما هم شایستة این نجات همدلی و همراهی با کشتی‌بان آن باشیم، ان‌شاءالله.

٭٭٭

ما معمولاً به امام خمینی(ره) به چشم رهبری نگاه می‌کنیم که با شجاعت، هوشمندی و قدرت، انقلاب اسلامی شریف «ایران» را از نقطة شروع تا توفیق کامل، رهبری کرد. عظمت این کار چنان است که دیگر به مسائل حاشیه‌ای یا ابعاد عمیق آن، کمتر می‌پردازیم.

آن روز که امام می‌فرمود: «آمریکا»، هیچ غلطی نمی‌تواند بکند، بسیاری از مردم دلشان لرزید که مبادا این دشمن زخم‌خورده و مستکبر، لطمه‌ای به ایران و انقلاب بزند؛ امّا وقتی چند دهه گذشت و آن رژیم خون‌خوار، همة ترفندها و حیله‌هایش را به کار برد و نتوانست کاری از پیش ببرد، سخن امام را با همة وجود باور کردند که به راستی، آمریکا با همة نمایش هیبت ابرقدرتی، در مقابل این انقلاب نمی‌تواند کاری کند.

وقتی امام فرمود: اسرائیل، اگر انگشت به «بحر محیط» بزند، آن را نجس می‌کند، خیلی‌ها گمان می‌کردند که این عبارت، اغراقی است که در مبارزة سیاسی به کار گرفته شده است؛ امّا سال‌ها تجربه و تکرار نشان داد که به واقع، چنین است و هرگونه اتّصالی به این رژیم جعلی، سبب نفرت و نجاست است.

و هنگامی که این تجربه‌ها تکرار شد، اکنون می‌توان با اطمینان، سخن آن مرد الهی را باور کرد که: این قرن، قرن غلبة مستضعفان بر مستکبرن است و مژده‌ها و نویدهایی دیگر که دل انسان را شاد و جان او را نورانی می‌کند.

بنابراین کوشش در فهمیدن عمیق کلمات و عبارات امام(ره)، علاوه بر یافتن درک درست و همه‌جانبه از وقایع تاریخی انقلاب، این حسن بزرگ را هم دارد که نگاه درست و دریافت کاملی از قوانین و قواعد حرکت اجتماعی بر اساس مقرّرات الهی و قرآنی، از زبان فردی که عالم و متخصّص این راه و روش است، به دست

می‌دهد تا بتوان حقایق این عالم را، نه با نگاه مادّی غرب، بلکه با شیوة درست اسلامی فهمید.

مجموعة حاضر، تلاشی است برای یافتن ژرفای عبارات امام(ره) دربارة دو بخش جریان نهضت اسلامی: «بهائیت» و «روز قدس».

بهائیّت

امام خمینی(ره) از شروع نهضت عظیم اسلامی - در آبان ۱۳۴۱ و در پاسخ به سؤال بازرگانان و اصناف «قم» که در «صحیفة امام»، به عنوان اوّلین سخنرانی ایشان برای شروع نهضت ثبت و ضبط شده است - به فرقة ضالّة بهائیت اشاره کردند و گفتند:

خطر بزرگی که برای اسلام و استقلال و کیان مملکت به واسطة این تصویب‌نامة «انجمن‌های ایالتی و ولایتی» که شاید به دست جاسوسان یهود و صهیونیست تهیه شده، برای نابودی استقلال و به هم زدن اقتصاد مملکت، به قوّت خود باقی است... اینجانب حسب وظیفة شرعی، به ملّت ایران و مسلمانان جهان، اعلام خطر می‌کنم (که) «قرآن کریم» و اسلام در خطر است؛ استقلال مملکت و اقتصاد آن، در معرض قبضة صهیونیست‌هاست که در ایران به حزب بهائی ظاهر شدند و... .5

امام در موارد دیگری هم این هشدار (در خصوص توطئه و دسیسة صهیونیست‌ها و حضور بهایی‌ها) را تکرار کردند و در آن روزگار برخی نمونه‌ها نیز، مثل حضور افرادی چون هویدا، ایادی، ثابت پاسال و امثال آنها در رأس کارها، نهادها و قدرت‌ها، تصاحب شرکت‌ها و شریان‌های اقتصادی در سراسر کشور، به دست گرفتن مقامات سیاسی و اقتصادی و اجرائی، کمک‌های فوق‌العادّه به تلاش‌ها و کوشش‌های آنها، مثلاً برگزاری جلسات، کمیته‌ها و سمینارهای یهودیان و بهائیان در سطوح هزار نفری و بیشتر و تأمین هزینه‌ها و تدارک امنیت آنها، سخنان امام را تأیید می‌کرد؛ امّا امروز پرده‌هایی از این قضایا کنار رفته است که در آن زمان برای ما قابل تصوّر نبود و اکنون می‌فهمیم که احساس خطر امام(ره) برای اسلام و استقلال و کیان مملکت در چه اندازه‌هایی بوده است. در ادامه به برخی از این ابعاد اشاره می‌شود.

یهودی‌های مشهد

مرحوم حجتّ‌الاسلام فاکر در یک سخنرانی در تاریخ 5/5/1378 توضیح می‌دهند که:

در شهر مقدّس «مشهد»، در فاصلة بین محلّة «عیدگاه» و پایین خیابان، محلّه‌ای است که در قدیم به آن می‌گفتند «محلّة جدیدی‌ها»... منظور از جدیدی‌ها، یهودیان تازه مسلمان شده بودند که جدیدالاسلام شمرده می‌شوند. این یهودیان ظاهراً صد و پنجاه سال قبل، اعلام مسلمانی کردند و مدّتی در آن منطقه‌ای که بودند به عنوان مسلمان جا افتادند؛ بعد از آنجا هجرت کردند و رفتند به شهرهای دیگر، جاهای دیگر و در آنجا با مسلمانان دیگر مخلوط شدند و کم‌کم ردّ آنها گم شد. من خانه‌های آن یهودی‌ها را دیده‌ام، در نزدیکی همان محلّه هم بوده‌ام. به تمام آن محلّه کاملاً واقفم. توضيحاً عرض می‌کنم: تاریخ نشان می‌دهد که در همین محلّه، چند سال قبل از آنکه میرزا علی‌محمّد باب اعلام بابیت کند، شاید چند هزار یهودی اعلام کردند که مسلمان شده‌اند... مردم مشهد جشن بسیار مفصّلی گرفتند؛ چند هزار یهودی مسلمان شده بودند (و این) مایة عزّت و افتخار بود. هر کدام از این یهودی‌ها، اسمشان را عوض و اسم مسلمانی برای خودشان انتخاب کردند و بالأخره شروع کردند به یک زندگی جدید. چند سال بعد از این حادثه، میرزا علی‌محمّد باب اعلام بابیت کرد و اکثر همین شاید چند هزار یهودی، بهایی شدند. البتّه یک تعدادشان هم مسلمان‌های خوبی ماندند و هنوز هم بچّه‌هایشان هستند...2

یهودی‌های بهایی

یهودی‌ها و غربی‌ها، معمولاً مسلمان شدن یهودی‌ها را در دنیای اسلام اجباری می‌دانند. احتمالاً این بدان سبب است که ردّ توطئه و برنامه‌ریزی را گم کنند.

عبدالوهّاب المسيری هم به تبعیّت از غربی‌ها در کتاب دائرةالمعارف خود می‌نویسد:

جدیدالاسلام یک اصطلاح ایرانی و به معنی تازه مسلمان است. این اصطلاح در مورد یهودیان پنهانی به کار می‌رود که در قرن‌های هفدهم و هجدهم میلادی در ایران مجبور به پذیرش اسلام شدند. آنها ظاهراً مسلمان بودند؛ ولی در باطن یهودی باقی ماندند. به طور مشخّص این اصطلاح در مورد یهودیان مشهد به کار می‌رود که در دوران سلطنت خاندان قاجار در سال ۱۸۳۹م. مجبور به پذیرفتن اسلام شدند...3

او در همین مأخذ دربارة بهایی‌ها می‌نویسد:

بهائیت عقیدة جدیدی است که میرزا حسین نوری ملقّب به بهاءالله (۱۸۱۷-۱۸۹۲م.) داعیة آن را داشت. ریشه‌های این مسلک به بابیت می‌رسد که آن هم در سال 1844م.4 و به دست میرزا علی محمّد شیرازی بنیان نهاده شد. تشابه و نزدیکی عمیقی میان پایه‌های بنیادین بهائیت با یهودیت خاخامی وجود دارد؛ چه، هر دو آنها بر استمرار و ادامة وحی الهی و تاریخ بشر یا استمرار حلول الهی تأکید می‌کنند (در خاخام‌ها به سبک و سیاق یهودی و در بهاءالله به شیوة بهایی). این تشابهی است که در دیگر ابعاد این دو دین نیز به چشم می‌خورد. همگونی بهائیت و قبالا، بسی ژرف‌تر است. آنچه پذیرش این آئین را برای یهودیان آسان می‌کند، تمایلی است که در این مسلک نسبت به یهودیت و دولت صهیونیستی وجود دارد. به نظر عبّاس افندی، رهایی، در گرو بازگشت یهودیان به سرزمین موعودشان است. بدین‌گونه او به آئین بهائی، به سبب عقیدة پروتستانی هزاره‌گرایی، رنگ آبی داده است.5

این تغییر دین و استفاده‌های بعدی، مکرّراً در بین یهودی‌ها رخ داده است:

- پروتستان‌های بسیاری که از همان زمان مارتین لوتر در قرن ۱۶م. تا امروز به عنوان مارانو و سپس با عقیدة پروتستانی، بزرگترین خدمات را به یهودی‌ها کردند و در این اواخر با عنوان مسیحیان صهیونیست و محافظه‌کار در دولت‌های ریگان و بوش پدر و پسر در آمریکا، به نفع یهودی‌ها، ایفای نقش نمودند؛

- دونمه‌های «ترکیه» که در جریان شبتای زوی و فرانکیست‌ها در زمان عثمانی‌ها، ظاهراً مسلمان شده و ترک‌های جوان و آتاتورک را در این کشور به قدرت رساندند؛

- در دوره‌های قبل‌تر، در صدر مسیحیت و صدر اسلام، امثال پولس و کعب الأحبار و... .

عبدالله شهبازی در خصوص ارتباط عمیق بهایی‌ها و کابالیست‌ها می‌نویسد:

شابتای زوی6 در بنادر غربی عثمانی ظهور کرد. نخست ادّعا نمود که مسیح است؛ ولی مدّتی بعد، در زندان عثمانی، ادّعای خدایی نمود. کمی بعد به اسلام گروید. پیروان شبتای، یهودیانی بودند که به بازار او رونق می‌دادند. با گروش شبتای به اسلام، پیروان یهودی او نیز مسلمان شدند و مانند مارانوهای مسیحی، فرقه‌ای از یهودیان مخفی را در جهان اسلام بنیان نهادند که «دونمه» نامیده می‌شوند. سیر تکوین ماجرای شبتای زوی و دعاوی او و ترکیب پیروانش، پیش‌نمونة ظهور سه پیامبر دروغین و نامدار دیگر در دو سدة پیشین است: یاکوب فرانک در «شرق اروپا»، نمود در «هند» و علی‌محمّد باب در ایران.7

که باید به این سه نفر، محمّد بن عبدالوهّاب را هم اضافه کرد.

سابقة جدیدی‌های مشهد

حبیب لوی، یهودی صهیونیست ایرانی و نویسندة کتاب سه جلدی «تاریخ یهود ایران»، در کتاب خود فقط به واقعة مشهد اشاره‌ای دارد؛8 آن هم از قول سه مورّخ فرنگی و با بیانی معمولی و بی‌اهمّیت؛ گویی به نوعی می‌خواهد از زیر موضوع فرار کند. در کتاب مذکور دو مسئله وجود دارد که بسیار خواندنی است:

1. ظاهراً یهودی‌های مشهد یا لااقل عدّه‌ای از آنها، توسط نادرشاه به مشهد برده شده‌اند؛

2. دربارة بهایی شدن یهودی‌ها.

به طور کلّی، در مورد اوّل می‌نویسد:

در بین پیشخدمتان نادر، چند نفر یهودی بودند که یکی از آنها به نام یوسف بود که لباس مرواریددوزی در برداشته است. نادر حکم می‌کند که «تورات» را برای او بخوانند؛ زیرا سایر کتب مقدّسه، قرآن و «انجیل» را هم مطالعه کرده بود. وقتی به واقعة دختران صلفحاد (در تورات) می‌رسد، فوق‌العادّه تحت تأثیر قرار گرفت و تصمیم گرفت رویّه‌ای مهم به منفعت مذهب حضرت موسی(ع) اتّخاذ نماید.9

حبیب لوی در پاورقی می‌نویسد:

والتر فیشل اضافه می‌کند که نادر دستور داد کتب قرآن و تورات و انجیل به فارسی ترجمه شود تا مورد مطالعة وی قرار گیرند و بابت حقّ ترجمه، ۷ تومان به مترجم قرآن داد و ۲۴ تومان به مسیحی مترجم انجیل؛ امّا به راب يهود ۲۰۰ تومان داد و معلوم نیست که سبب این اختلاف، از چه نظر بوده است؟10

... در سال ۱۷۳۰م.، عدّة زیادی از یهودیان شهر «قزوین» و «دیلمان» را به منظور آبادی مشهد به آن شهر مهاجرت داد و این حسن نظر او را می‌رساند؛ مخصوصاً انتقال آنان به یک شهر مقدّس در مدّت سلطنت نادرشاه...11

...در پایان سال ۱۱۴۸ه‍ .ق. (نوروز ۱۷۳۶م.) نادر کلّ ایالات ایران را از دست ارتش‌های عثمانی و روس و افغان نجات داده بود. در همین سال برای نوروز... مردم به اصرار، او را انتخاب کردند. یکی از شرایط قبول سلطنت نادر آن بود که مردم، ترک مذهب شیعة اثنی عشری را که سلسلة صفویه رواج داده بود، بنمایند. یکی از روحانیون به مخالفت پرداخت؛ ولی مرگ او، موجب سکوت دیگران گردید. نادر نفوذ روحانیون را محدود کرد...12

در سال ۱۷۴۰م. «بخارا» و «خیوه» را فتح نمود و بعد به «کلات» و مشهد مراجعت و جشن فتوحات خود را در منتهای قدرت گرفت... التون انگلیسی در سال ۱۷۳۹م.، در صدد توسعة روابط تجاری «بریتانیا» با ایران برآمد و بعد، جوناس هانری انگلیسی در سال ۱۷۴۳م. توانست خود را به دربار نادر نزدیک سازد.13

توالی و ترتیب این تاریخ‌ها، به خوبی نشان می‌دهد که در این ایّام، «انگلستان» کاملاً در اختیار یهودی‌ها و «کمپانی هند شرقی»14 بود و استعمار هند هم تثبیت شده و به ثمر نشسته بود؛ خصوصاً که به قول مرحوم سیّد جلال آل احمد، اساساً سبب امکان سلطة انگلیسی‌ها بر هند، حملة نادر به آن سرزمین، به عشق دریای

نور و کوه نور بود. آیا دوستان و مشاوران یهودی نادر و طرف‌های تجاری انگلیسی - یهودی او، نشانی آن جواهرات را نداده بودند؟

بعدها در زمان حکومت پهلوی، یکی از قهرمانان تاریخ ایران، نادرقلی بود که در نمایش‌های رادیویی، با صدای قدرتمند سارنگ، مدام تبلیغ می‌شد و مجسّمه و دم و دستگاه او را نزدیک «حرم حضرت امام رضا(ع)» درست کردند تا به توصیة احمد کسروی عمل کرده باشند. کسروی که عضو لژ ماسونی در هند و با تشیّع و شیعی‌گری مخالف بود، از اینکه قبر نادر تبدیل به زباله‌دانی شده بود، غصه می‌خورد و او را الگوی قهرمانی و بزرگی و ایرانی‌گری می‌دانست.

پی‌نوشت‌ها: