پرسش و پاسخ با آيةالله امامى كاشانى و حجةالاسلام والمسلمين كورانى
اشاره:
در سومين اجلاس دو سالانه بررسى ابعاد وجودى حضرت مهدى، عليه‌السلام، آيةالله امامى كاشانى و حجةالاسلام والمسلمين كورانى در فضايى صميمى و پر از معنويت به پرسشهاى حضار درباره حضرتش پاسخ دادند كه متن كامل اين جلسه تقديم حضورتان مى‌گردد.
با توجه به جمله «يملاء الأرض قسطاً و عدلاً» [حضرت مهدى، عليه‌السلام، زمين را پر از قسط و عدل مى‌كنند] چطور است كه باز هم گناه ديده مى‌شود آن هم در حدى كه براى اجراى حدود لازم مى‌شود حضرت به علم خويش عمل كنند - آنگونه كه صبح جناب عسكرى، دام‌ظله، فرمودند؟
حجةالاسلام كورانى: درست است كه حكومت حضرت مهدى، عليه السلام، كل جهان را در برمى گيرد ولى هيچ اجبارى براى مردم جهان وجود ندارد. مسأله امكان و قدرت بر انجام معصيت و طاعت محفوظ است و خداوند مى خواهد كه اين اصل محفوظ بماند. «انّ السّاعة آتية أكاد اخفيها1» برخى چيزها هم در عقايد وجود دارد كه خداوند نمى خواهد كاملاً روشن شوند. اهل گناهان و مفسدين در زمان حضرت، صلوات‌الله‌عليه، هر چند كم‌اند ولى مى‌مانند. مثلاً دجال كه سنّيها در كتابهايشان خيلى بزرگش كرده‌اند بر اساس منابع مإ؛ يك ضدانقلاب و ضدحركت براى حضرت از ناحيه يهوديان و نواصب است. در آن زمان اينقدر مسائلى نظير ارتباط با ديگر كرات و آسمانها با معجزاتى كه به دست حضرت ظاهر مى‌شود، روشن مى‌شوند كه كم هستند كسانى كه ايمان نمى‌آورند لذا مسأله قضا و حكومت و تعزيرات خيلى لازم است.
آيةالله امامى كاشانى: يك بحثى وجود دارد كه جهان به سوى تكامل مىرود و دو نقطه تكامل در همه اديان و اسلام مطرح است كه نقطه دوم به نسبت اولى اكمل و كاملتر است. نقطه اول تكامل، حكومت امام عصر، ارواحنافداه، است. نقطه دوم هم قيامت است كه در قيامت همه حقايق روشن مى‌شود و ديگر كسى قدرت خلاف گفتن را هم ندارد. حتى در آنجا وقتى به او بگويند تو چنين كردى نمى‌تواند بگويد نه و انكار كند. «شهد عليهم سمعهم و أبصارهم2» آنجا عالم بتمام حقيقته و بشراشر وجوده عيان شده است و آن تكامل تكامل واقعى است.
تكامل قبل از آن تكاملى اجتماعى و فردى است و در آن حد نمى‌باشد. البته اين بحث منحصر به اسلام نيست محققين از اديان مختلف مى‌گويند. اتفاقاً من كه با بعضى از آقايان مسيحى چه متكلمين آنها و چه فلاسفه‌شان بحث مى‌كردم اين حرف را قبول داشتند. مى‌گفتند: ما هم اين مطلب را قبول داريم و از انجيل هم شواهدى بر اين مطلب مى‌توان يافت؛ مثلاً در انحيل متى هست كه وقتى مسيح ظهور و قيام مى‌كند و با اوليايى كه همراه او خواهد بود عدالت را برقرار مى‌كند، باطل از بين مىرود و حق هم چنين مى‌شود. بعد از آن هم قيامت برپا مى‌شود. اين دو مرحله از تكامل را هم انجيل و هم ديگر كتابهاى اديان مختلف و صاحبان مكتبهاى امروز قبول دارند. در اين بحث كلى چند
نكته مطرح است: نكته اول اينكه وقتى مى‌فرمايند: «يملأ اللَّه به الأرض قسطاً و عدلاً بعد ما ملئت ظلماً و جوراً» آيا معنايش اين است كه ديگر گناه نخواهد بود؟ همينطورى كه جناب آقاى كورانى فرمودند اينچنين نيست كه گناه نباشد چون دار، دار تكليف و اختيار است و امتحان و آزمايش از بين نرفته است.
پس به هر دورى ولى‌اى لازم است تا قيامت آزمايش دائم است امتحان هم معنايش اين است كه انسان بتواند گناه بكند. لذا گناه و ظلم هم خواهد بود ولى جريان، جريان عدل است و نظام، نظام عدل. همينطور كه الآن مى‌بينيم فضا، فضاى ستم است؛ يعنى اينطور نيست كه يك نفر در خانه‌اش و در خلوت گناه نكند. مثلاً يك زن و شوهر به هم ظلم نكنند يا دروغ نگويند. معناى «يملأ الأرض قسطاً و عدلاً» اين است كه آن مقدمه مى‌شود براى قيامت. در قيامت چون تماماً عدل حاكم است و چيز ديگرى كه در آن ظلم و ستم باشد ديده نمى‌شود: «تمّت كلمة ربّك صدقاً و عدلاً3». آنجا يك همچنين تحقق و بروز بشراشر وجود انسان و همه عالم خواهد بود، امّا قبلش كه در زمان ظهور حضرت باشد در همين حد است. پاسخ به بخش اول سؤال اين شد كه نظام و شرايط به طرف حق است ولى گناه و ظلم هم ديده مى‌شود. سؤال دوم هم اين است كه اينكه حضرت به علم خودشان عمل مى‌كنند آيا معنايش اين است كه ديگر به بيّنه و شاهد و سوگند و اينگونه مسائل تكيه نمى‌شود؟ پاسخش اين است كه اين هم چون يك دقيقه‌اى است از حقيقه قيامت و سوسويى از شمع آن. تقريباً نورى به دنيا مى‌دهد و جزيى در حقيقت روشن مى‌شود. يعنى گاهى ممكن است كسى چيزى بگويد و حضرت بگويند چنين نيست و تو چنان كرده‌اى و اينكه هر از گاهگاهى يك چنين اظهار نظرى بفرمايند بناى قضا و دعوا و حاكم و محكوم را به هم نخواهد زد كه البته اين اظهار نظرها هم در طريق هدايت انسانها به سوى خود آن حضرت است كه بايد جداگانه روى اين موضوع بحث شود.
در يكى از سخنرانيهاى اجلاس مطرح شد كه «وقت معلوم4» كه مهلت شيطان است همان زمان ظهور است اگر چنين است چطور باز هم گناه يافت مى‌شود؟ يعنى همان سؤال اول.
حجةالاسلام كورانى: بحث قتل شيطان به دست حضرت عيسى در منابع سنيها زياد مطرح شده و رواياتى داريم كه آن را به دست حضرت صاحب‌الزمان، عليه‌السلام، بيان مى‌كنند و پس از رجعت و حكومت امام حسين و ديگر معصومين، عليهم‌السلام، و برخى هم به دست رسول اكرم، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، بيان كرده‌اند. ولى بايد مد نظر داشت كه شيطان تنها منبع شر نيست. همانطور كه در مراسم حج سه جمره داريم و آنها را رمى مى‌كنيم: شر نفس، شرالناس و شر الشيطان. پس با حذف شيطان شر برچيده نمى‌شود و شرالنفس و شرالناس به جاى خود باقى است لذا گناه هم باقى خواهد بود.
آيةالله امامى كاشانى: مسأله اخير و امتحان تا روز قيامت در دنيا باقى است و شيطان هم كه در قيامت از بين مىرود خودش هم درخواستش اين بود كه «فأنذرنى إلى يوم يبعثون5».
چطور ممكن است حضرت با شمشير در مقابل تكنولوژى عصر ظهور مقابله كنند؟
حجةالاسلام كورانى: روايتى نداريم كه استفاده امام مهدى، عليه‌السلام، را از تكنولوژى روز صريحاً نفى كند بلكه در نقطه مقابل آن زياد است مثلاً: «إنّ صاحبكم ليركب السحاب و يرقى فى الأسباب و ينزل العراق فى سبع قباب من النور لا يعلم بأيّها هو»؛ رهبر شما بر ابرها سوار مى‌شود و با وسايلى بالا مىرود و وقتى از حجاز وارد عراق شوند در هفت گنبد نورانى هستند كه معلوم نيست ايشان در كداميك قرار دارند. يا «انّ اللَّه عزّوجلّ أعطى ذى القرنين السحاب الذلول و ادّخر الصعب لصاحبكم»؛ خداوند به ذى‌القرنين ابر و باد روان و آرام را عطا كرد و براى رهبر شما سخت و مستحكم آن را ذخيره نمود. «سألته و ماالهواء الصعب؟ قال: الذى فيه رعد و قذف و برق». يا ديگرى اينكه: «يرى فى عصره من فى المشرق من فى المغرب» يا »معه عصا موسى» و يا ديگر معجزات. به طور خلاصه مى‌توانيم بگوييم حضرت از چند تشابه استفاده مى‌كنند: اول: بلسان قومه يعنى از همان تكنولوژى عصر خويش و وسايل آن استفاده مى‌كنند و شايد آن را هم پيشرفت بدهند كه رواياتى هم در اين ارتباط داريم: «إنّ العلم فى عصره يكون جزئين فيضّم عليه خمس و عشرين جزءاً و يبثّها فى النّاس سبعاً و عشرين». دوم معجزات است. احتمالاً تعبير روايت هم كنايى باشد: «إنّما يركب فرسه فى الكوفة و ينتفذ فرسه له أعين له...» كه تعريفى از اسب حضرت بيان مى‌كند ك شبيه دستگاه‌هاى جديد است. لذا مى‌توانيم بگوييم حضرت مثل هر پيامبر و امامى علاوه بر معجزات از تكنولوژى عصر خويش استفاده مى‌كنند.
آيةالله امامى كاشانى: دو نكته است كه آقاى كورانى به آن اشاره فرمودند: يكى اينكه خروجه بالسيف جنبه سمبليك دارد به اين معنى كه مى‌خواهد بفرمايد كه بالاخره شمشير و اسلحه هم در كار خواهد بود؛ يعنى على‌رغم اينكه گسترش تفكّر حضرت، صلوات‌الله‌عليه، بر روى زمين با منطق و فكر و اخلاق و كرامات و معجزات خواهد بود ولى يكجا هم با مستكبرانى روبرو خواهند شد كه آنها اصلاً اهل منطق نيستند كه اين ديگر چاره‌اش اسلحه است. حالا اسلحه آن زمان شمشير بوده لذا تعبير به شمشير شده است ولى استفاده تكنولوژى براى هر رهبرى هست چه رسد به رهبر جهانى. شواهدى هم داريم كه حضرت از تكنولوژى روز استفاده مى‌كنند.
آيا حضرت شهيد مى‌شوند يا خير؟ اگر جواب مثبت است چه شرايطى بوجود مى‌آيد كه در مقطعى كه عدل و داد حاكم است مردم يا گروهى امامى را كه مظهر حق و عدل و داد است، شهيد مى‌كنند؟
حجةالاسلام كورانى: من درباره رواياتى كه كشته شدن حضرت را مطرح مى‌كنند تتبع كردم ولى متأسفانه نديدم كه در منابع مهم ما آمده باشد و اينكه يك زن حضرت را شهيد مى‌كند احتمالاً از مشهورات منابع غيرمعروفه است. بحث ديگرى هم كه شبيه اين بحث است مسأله مدت حكومت حضرت است. روايتهاى سنيها مى‌گويد: 7 يا 9 سال. اينجا سبع (هفت) و تسع (نه) تصحيف شده‌اند. البته شايد در اينجا منظور از سال، مرحله باشد و لى به هر حال ممكن است حضرت 309 سال يا بيشتر حكومت كنند. رواياتى داريم كه كم هم نيستند كه پس از حضرت 12 تن از فرزندانشان حكومت مى‌كنند و
اگرچه از دجال كه وضع عمومى مردم چيزى شبيه عصمت است در عين حال باز كم و بيش فاسد وجود دارد كه بعضى سعى مى‌كنند امام را شهيد كنند، ولى صريح اين را در منابع معتبرمان نديده‌ايم. در ضمن پس از 12 فرزند حضرت رفت و آمد بين آسمان و زمين انجام و آسان مى‌شود و بعد هم امام حسين، عليه السلام، مى‌آيند و از آن زمان رجعت شروع مى‌شود. خلاصه كلام اينكه نمى‌توانيم از نظر علمى ثابت كنيم حضرت چند سال حكومت مى‌كنند يا آيا شهيد مى‌شوند يا خير؟ امّا آيا مى‌توان قبول كرد كه حضرت كه بناست نتيجه و ثمره 124000 پيامبر باشد آن وقت هفت سال حكومت كنند؟
آيةالله امامى كاشانى: البته اگر بنده مى‌خواستم جواب بدهم مى‌گفتم كلمه «قتل» و «موت» آمده است ولى واقعيتش اين است كه اينها رسيدگى مى‌خواهد كه ببنيم اينها از اسلام است يا نه؟ همين مطلبى كه ديشب به يكى از آقايان گفتم، وقتى كه گفتند: روايتى هست كه: «جدّه الحسن بن على، عليه‌السلام،» گفتم اول بايد ببينيم آيا اين از اسلام هست يا نه؟ بعد بياييم آن را تبيين كنيم و بگوييم چنين و چنان است. ولى اين مطلب از ريشه و بن غلط است. بنده در تحقيقاتى كه در روايات داشته‌ام و به صورت گذرا نگاه كرده‌ام ولى هنوز تحقيق و بررسى‌مان به اين نقطه نرسيده است. مطلبى كه به نظرم مى‌رسد اين است كه مإ؛ خودمان را در اين ريزه‌كاريها و دست‌اندازها نيندازيم و خودمان را در اين وادى‌ها نبريم و درباره آن دسته از مسائل اساسى كه در دنيا مطرح است مثل مسائل مربوط به مصلح جهانى يا خود حضرت ولى عصر، عليه‌السلام، كار بكنيم. خودمان را خيلى نبايد در اين پيچ و خمهاى كه آنهايى هم كه در آن كار مى‌كنند نمى‌دانند چيست ببريم.
اگر كسى امام خود را زيارت كند يا در اين رابطه خوابهايى ديده باشد آيا مى‌تواند عنوان كند يا اينكه سكوت كند؟
آيةالله امامى كاشانى: اولاً اگر كسى خواب حضرت را ديده باشد يا صحبتى در عالم رؤيا كرده باشند اين را كسى منع نكرده كه نقل كنند. صدوق، رحمةالله‌عليه، در كتاب «كمال الدين» خودش اصلاً علت نوشتن اين كتاب را خواب ديدن بيان مى‌كند و مى‌فرمايد كه خواب ديدم در كنار حجرالاسود هستم. وجود اقدس امام زمان، ارواحنافداه، را در آنجا ديدم، به من فرمودند: قرار بود چنين كتابى بنويسى پس چه شد؟ اقدام كن. من هم اقدام كردم. آنكه گفته‌اند نگوييد تشرف خدمت حضرت است به اين شكل كه يكى بگويد من خدمت حضرت مشرف شدم. البته اين را مگر خواص براى هم بگويند يا براى بقيه هم نادراً گفته مى‌شود كه خود بحث جدايى است كه البته شايد نبايد هم گفت. اگر آن توقيعى را كه حضرت براى نايب چهارم خودشان - على بن محمد سمرى - مرقوم فرمودند كه پس از مرگ تو «فمن ادّعى المشاهدة فهو كذّاب مفتر»، نكته اين است كه ادعا كند مرا ديده است دروغ گفته است. ادعا معنايش اين است كه بگويد من نايب پنجم حضرتم و واسطه بين مردم و ايشان. يا جور ديگرى كه مى‌شود معنا كرد اين است كه «فمن ادّعى المشاهدة» يعنى كسى اعلام كند من
حضور حضرت مى‌رسم كه حضرت خودشان نمى‌خواهند كسى اعلام حضور بكند. گاهى بعضى‌ها مى‌گويند اينكه سيد بحرالعلوم و مقدس اردبيلى مشاهده كرده‌اند و بزرگانى خدمت حضرت رسيده‌اند و پيامهاى خصوصى داشته‌اند، چطور با این توقیع می‌سازد؟ پاسخش همین است و این را فرموده‌آند رد کنید و نذیرید ولی اینکه کسی خواب ببیند یا خصوصی برای افراد نقل کند که چنین نیست. این رد کردن هم فلسفه‌اش روشن است. بسیاری هستند که به دورغ می‌گویند حضور حضرت می‌رسم و با این حرف بساز به هم می‌زنند. حتّی ممکن است با همین حرف بیایند نظام جمهوی اسلامی را به هم بریزند. مثلاً یک نفر بیاید و بگوید من خدمت حضرت رسیدم و حضرت این جمله را دربارة فرد یا فلان روش یا سیاست فرمودند و همه چیز را به هم بریزد. لذاست که جلویش را گرفتند. امّا اینکه کسی خواب ببیند، توسلی پیدا کند یا اشکی بریزد و حضرت به او لطفی کنند و عایتی که چیز بسار عالی است و گفتنش نه تنها عیب ندارد، که خوب هم هست، چرا که افراد به حضرت علاقه‌مند می‌شوند و توسل به حضرت پیدا می‌کنند و می‌فهمند که توسل به حضرت ارزش ارد، حرف زدن با ایشان قیمت دارد و می‌فهمند مناجات با آن عزیز در زنگیشان اثر دارد.
جناب آقای کورانی شنیده‌ایم در اینترنت با احمدالکاتب مناظره‌ای داشته‌اید و وی را محکوم کرده‌اید. اطفاً در این رابطه توضیحاتی بفرمایید.
حجة الاسلام کورانی: احکدالکاتب در اصل یمک معاود عراقی به نام عبدالرسول لاری است که از کربلا به ایران آمد و مدّتی هم طلبه بود تا اینکه به حاطر ضعف علمی‌اش سست و منحرف شد و پس از مدّتی منکر امامت حضرت مهدی صلوات‌الله علیه شد و به لندن رفت و آنها هم به او پناهندگی داددند و با کنفرانس‌های مختلف استانبول و دیگر جاها بزرگش کردند که این متفکر شیعه است و نظریة جدید دارد. او را به سایتهای اینترنت هم کشاندند امّا بعداً که ثابت سد پایه فکری ندارد و شخص دروغگویی است و نقل‌هایش هم دقیق نیست، خودشان او را کنار گذاشتند. بعضی از وهابیان می‌گفتند چرا می‌ترسید و جواب احمدالکاتب را نمی‌دهید؟ ما هم اوّل نمی‌خواستیم ولی بعد به میدان آمدیم و در اینترنت بحث‌هایی با او شد چرا که در اصل زمان جواب دادنش رسیده بود، این جریان پیش از آن بود که آقا یمهاجرانی بگوید: حوزه علمیه به احمدالکاتب جواب بدهد. این مناظرات را یکی از طلاب بحرینی در دو جلد چاپ کرده است. البته هنوز مطالبش در Shia.net@alhag، همراه با مناظرات دیگر دیگر دوستان وجود دارد. الآن بحمدلله حدود 60، 70 نفر از شیعیان آمریکا، لبنان، کشورهای خلیج فارس، قم و... در اینترنت با یهودیها و لائیکها و... مشغول مناظره هستند. جالب است که وهابی‌ها وقتی نمی‌توانستند جوابشان را بدهند، فقط فحش می‌دادند. آنها هم اینها را مسخره می‌کردند تا اینکه با دیدگاه شیعی وارد بحث شدیم و بعد از آن برای
اولین بار وهابی‌ها از ما تشکر کردند.
خلاصه اینکه احمدالکاتب خیلی موارد مفتضح شد و امیدوارم با چاپ این کتابها دروغ و تزویرهایش بیشتر رسوا گردد. مثلاً احمدالکاتب می‌گفت «یا علی» شرک است، عین همان حرفی که وهابی‌ها می‌زنند. در جواب از منابع سنیها برایش آوردم که خود آنها روایت کرده‌اند که یغمبر اکرم به شخصی که نابینا بود فرمودند: برو دو رکعت نماز بخوان و بعد از آن بگو «اللهم إنّی أتوجّه إلیک بحمّد یا محمّد انی اتوجه بک الی الله» که همان حرفی است که ما در توجه و توسل و استشفاءهای خود می‌زنیم. یک نفر مصری هم در جواب این انکار احمدالکاتب در الاهرام با اسمش آمد و گفت: چه می‌گویی؟ بیا ببین که مصری‌ها چه اعتقادی به امام حسین(ع) دارند. وقتی می‌گویند امام حسین دقیقاً می‌دانند مخاطبشان کیست. برایش نذر می‌کنند، نامه می‌نویسند. می‌گفت سالانه اداره پست یک میلیون نامه برای امام حسین دریافت می‌کند که المرسل فلان و المرسل الیه، الامام الحسین‌بن علی که آنها هم به خادم‌هایشان می دهند. خلاصه اینکه او خیلی خوار و مفتضح شد و امیدوارم با چاپ این کتابها دروغ و تزویرهایش برای تشیه کاملاً رسوا شود.
چه میزان از علائم پیش از ظهور حتمی‌الوقوع و مستن و معتبرند و چقدر می‌توان به آنها اعتماد کرد و چقدر اجازه داریم که به این مسائل وارد شویم و آنها را پیگیری کنیم؟
آیه‌الله امامی کاشانی: در بحث از علائم و نشانه‌ها لازم است که اوّلاً بررسی شود که از نظر استناد به سند کدام حدیث درست است بعد صحبت کنیم که آیا اشاره به مطلبی و نکته‌آی دارد یا نه. مثلاً برخی چیزها قطعی است. روایات دجّآل، سفیانی، خسوف، زلزله و فرورفتن در زمین در نقاط مختلف دنیا زیاد است که اینها قطعی و کم‌اند ولی اینکه نشانه‌هایش چیست و سفیانی چگونه است و چشمش چنان، ممکم است که همه‌اش اشاره به نکاتی باشد. اینجو مسائل اگر درست تبیین نشوند و به خلاف تبیین شوند، راه را دور می‌کند. باید چیزی را که دربارة این مسائل می‌گوییم اوّلاً بدانیم از ائمه، علیهم‌السلام رسیده است، بعد هم به صورت احتمال تبیین کنیم که احتمال دارد این معنایش باشد یا آن. باید در بحث از علائم و نشانه‌ها اینگونه حرکت کرد که بعضی قطعی‌اند و بعضی احتمالی و آنها هم که قطعی هستند کیفیت‌هایی که برایشان نقل شده است بیان‌های مختلفی دارند که البته این اجمال مطلب بود.
جایگاه ائمه، علیهم‌السلام، در رجعت و حکومت چگونه است؟
حجةالاسلام کورانی: رجعت یکی از مختصات شیعه است که استنادش به برخی از آیات قرآن است که به جز رجعت به چیزی تمی‌توان آنها را حمل کرد. دنیا عالم شهادت است و آخرت عالم غیب که در حکومت حضرت طی مراحلی عالم غیب به عالم شهادت نزدیک می‌شود و رفت و آمد به کواکب دیگر معمولی می‌شود و همچنین رفت و آمد به آخرت. یعنی وحدت عالم غیب و شهود مراحلی دارد که یکی از آنها رفت و آمد و رجعت است. قبلاً مرسوم نبود یک نفر از کشور دیگری بیاید اینجا حکومت کند ولی از وضع کنونی جهان ممکن است یک سفیر در کشور دیگر عملاً تسلط و حکومت داشته باشد و یا بحث تبعه یک کشور
دیگر شدن. رجعت ائمه، علیهم‌السلام، از مقدمات قیامت و اتحاد این دو عالم است. این رجعت هم به معنای حکومت کردن ایشان است. روایات صحیح‌السندی داریم که «اوّل من یرجع الحسین‌بن‌علی، علیهما‌السلام، ثم یحکم مده بعداً یرجع النبی و امیرالمؤمنین بقیه‌الائمه، علیهم‌السلام». به علاوه که ائمه ، عالیهم‌السلام، فرموده‌اند زیاد دنبال مسائل غیب الهی نروید. ما به اصل رجعت اعتقاد داریم تفصیلش نیازمند تحقیق و تتبع است.
آیه‌الله امامی کاشانی: مطلب همینطور است که جناب آقای کورانی می‌فرمایند. شاید نزدیک به 500 حدیث دربارة رجعت داریم. طبق حساب‌های این عالم نمی‌توان گفت چطور می‌شود کسی که از این دنیا رفته به دنیا برگردد؛ چرا که عالمی است پرپیچ وخم و دارای ابعاد فراوان دارد و آنهایی که اهل فن هستند و فهمیده‌اند که عالم ماورایی دارد همه اینها برایشان مسائل ساده‌ای است و هیچ‌کدام از مباحث گیج نیستند و تردید هم ندارند که چطور می‌تواند اینطور باشد، مثلاً دنیای غرب و مسیحیت راجع به حضرت مسیح می‌گویند از دنیا رفت و بعد هم زنده شد و الآن هم پیش خداست و بعداً هم خواهد آمد و حکومت خواهد کرد. خدا این کارها را می‌کند و قدرتش را هم دارد هر چند علوم طبیعی و زیست‌شناسی قدشان نمی‌رسد و نمی‌توانند درک کنند.
شما به جوانی که یک متر و هفتاد سانتی متر است بگویید همینطور که اینجا ایستاده‌ای لامپهای سقف اینجا را بدون نردبان درست کن. قدش نمی‌رسد که بخواهد چنین کاری بکند. غرب هم بدون عینک وحی نمی‌تواند این عالم را ببیند و این چیزی است که همه متفکرین عالم به آن رسیده‌اند. گاهی در دبیرستانها می‌آیند می‌پرسند چطور ممکن است ائمه و پیغمبر اکرم، صلی‌الله علیه و آله برگردند و طول عمر پیدا کنند و...؟ جوابش یک کلمه است و آن اینکه خداوند بر همه چیز قادر است و همه کارها را می‌تواند بکند. به قول بوعلی چون مخبر صادق (پیغمبر اکرم، صلی‌الله علیه و آله) گفته است من آن را می‌پذیرم. خلاصه برای عقیده ما باید همین راه را برویم عصای علوم طبیعی نمی‌تواند ما را به مقصد برساند.
چطور ممکن است نظام واحدی بر تمام جهان حکومت کند؟
آیه‌الله امامی کاشانی: این سؤال را پولی نیکول که شاید الآن بزرگترین فیلسوف غرب باشد از من کرد. در فرانسه بحثی که راجع به حکومت جهانی و حکومت حضرت مسیح داشتیم و من می‌گفتم که حکومت حضرت مهدی، علیه‌السلام، هم همینطور است او می‌گفت چطور ممکن می‌شود این همه نژاد با جغرافیا و زبانهای مختلف هم‌فکر شوند؟ این حرف برای ایشان بسیار قبول نکردنی بود حتّی می‌گفت این به معنای عقیم کردن راه تکامل است؛ چرا که تکامل در این است که زبان من این باشد و زبان شما آن و ما با دو زبان با هم حرف بزنیم و برخورد دو زبان، دو فکر کمالاتی می‌آورد. چطور می‌توانند اینها یکشان شوند؟ من به ایشان گفتم حکومت جهانی که
می گویند به این معنی است که توحید و عدالت و قانون واحدی به نام اسلام بر همة زمین حکومت می‌کند امّا در هر منطقه‌ای با شکل و روشهایی که مربوط به خودش است. چه‌بسا ممکن است حضرت، صلوات‌الله علیه، حاکمانی در هرجا قرار دهند و به آنها اختیاراتی بدهند که تو بر طبق شرایط آنجا عمل کن. اگر دیدی مثلاً‌چنین شد با حفظ جوهر و اصل دین اسلام چنان کن ولی مناسب با همان زمان و شرایط خواهد بود که دیگر نه بحث نژادی دارد نه جغرافیایی. الآن در خود ایران یک قانون اساسی حاکم بر تمام استانهاست در حالیکه کرد و بلوچ و فارس و ترک و عرب و عجم هرکس با مناسبات و شرایط خودش زندگی می‌کند. در مورد حضرت هم همینطور است با این تفاوت که قانون اساسی اسلام بر روی تمام کره زمین گسترش می‌یابد و پیاده می‌شود این است که جهانی شدن منافاتی با تکامل ندارد.
با این توضیحی که دادم او هم پذیرفت و گفت اینجوری که شما بیان می‌کنید حرف درستی است و بیشتر سخن گفتن با یکدیگر را نشان می‌دهد؛ یعنی همه بیایند با هم حرف بزنند و بحث کنند و تمدنهای خود را با هم مطرح کنند ولی در عین حال یک تمدن است که محور است و همه بر دور آن می‌چرخند به یک نحوی خودشان را بان مرتبط می‌کنند که آن تمدن، اسلام است.
آیا 313تن از یاران حضرت از زمان و زبان و جنس و کشور واحد هستند یا خیر؟
حجه‌الاسلام کورانی: بر حسب روایات این افراد یاران مخصوص حضرت، مشاورین و وزراء ایشان هستند که همگی در مکه جمع می‌شوند و بعداً اینها حکام ولایت و جهان می‌شوند و حضرت از اینها هم اصحاب دارن د و لشکر ایشان را 10000هزار نفر تشکیل می‌دهند که آن هم غیر از اصحابی است که در تمام دنیا هستند. روایاتی هم داریم که می‌گویند 13 تن از 313 نفر را خانمها تشکیل می‌دهند. روایاتی هم از رجعت برخی از قبرشان خبر می‌دهند ولی این 313 تن حکام جهان هستند که خودشان هم از اولیاء درجه اوّل خدا می‌باشند.
آیه‌الله امامی کاشانی: همینطور که جناب کورانی فرمودند اینها حکام و حکمفرمایان حضرت بر روی زمین هستند و الا در روایت دارد که وقتی حضرت در مسجد کوفه صدای مبارکشان بلند می‌شود همانجا 10000نفر جمع می‌شوند و هرچه جلوتر می‌آیند بر جمعیت آنها افزوده می‌شود و بالأخره حضرت 313 حاکم داند که ممکن است یکی‌شان زودتر فوت کند و یکی دیرتر و ممکن است در طول زمان باشند.
آیا بیان امام حاضر و غایب و شهید و زنده تفاوتی وجود دارد و اگر تفاوتی نیست چرا ما در زمان خودمان به امامانی که زنده نیستند توجه بیشتری داریم؟
آیه‌الله امامی کاشانی: این دو سؤال است که یکی حرف مثبتی است و دیگری منفی. در جواب دومی که چطور است ما به امامی که از دنیا رفته بیشتر توجه داریم باید گفت کار ما درست نیست و ما باید نسبت به حضرت مهدی، علیه‌السلام، توجّه بیشتری داشته باشیم چه بسا ما وقتی به پیغمبر اکرم، صلی‌الله علیه‌وآله، متوسل می‌شویم به حضرت ارجاعمان بدهند، بدون تردید کسی که به
حضرت توجّه نداشته باشد و به بقیه بزرگواران عالم وجود نظر کند کارش پیش نمی‌رود و اصلاً مشکلش حل نمی‌شود، مخصوصاً اگر کسی را خداوند واقعاً بخواهد تربیتش کند. یکی از آشنایان بود که وقتی برایش مشکلی پیش می‌آمد ختم اذکار یونسیه داشت که برخی می‌گویند باید 70000مرتبه «لااله الّاالله سبحانک انّی کنت من الظالمین» در 40 شب تکرار شود یعنی شبی 1750 مرتبه. گفته بود پس از دفعه اوّل که دیدم مشکل حل نشد، دوباره ختم را شروع کردم. ده، پانزده شب که گذشته بود یکی از آن طرف دنیا آمده بود و در خانه‌اش را زده بود و گفته بود با تو کار دارم. گفته بود چه کار داری؟
خوابی برای شما دیده‌ام.
- چه خوابی؟
من خواب آقا امام زمان(ع) ...
از کجا فهمیدی اقاست؟
در عالم خواب برای من معلوم شد حضرت است.
چه قیافه‌ای بودند؟
چهره مبارکشان را نور گرفته بود، نتوانستم صورتشان را ببینم ولی پهلوی مبارک حضرت را دیدم. به من فرمودند برو به فلانی بگو به ما متوسل شود. خودت را گیج کرده‌ای (این حرف از من است) نماز صد «ایّاک نعبد و ایّاک نستعین» را که بیست دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد، شروع کردم، مشکلم حل شد. ذکرهای «لااله الّا الله» هم نمی‌خواست باید به حضرت توجه کرد و تینکه توجه نمی‌کنند اشتباه می‌کنند و خسارت است.
امّا مسئله اول را فهرست‌وار عرض می‌کنم که نقش حکومت کردن در حال ظاهر بودنش کمترین اثر یک امام و حجت خداست و از آن بهتر این است که اسلام را تبیین کند و انسانها را تربیت کند ولی آنکه اساس است این است که مجرای فیض خداست و نقطه‌ای است که خدا را نشان می‌دهد. «لولا الحجه لساخت الارض بأهلها»که اگر حجت خدا نباشد عالم فرومی‌پاشد و زمین به هم می‌ریزد. خداوند جلّ و علا عالم را برای بروز همة اسماءالحسنای خودش خلق کرده است و این اسماءالحسنی باید تحقق پیدا کند که اگر تحقق پیدا نکند مفاهیم و الفاظی بیشتر نخواهد بود. برای تحقق هم باید در نقطه‌ای متمرکز باشد که در انسان کامل است و این انسان کامل همیشه وجود دارد و لذاست که در عالم رحلت وقتی پیغمبر، صلّی‌الله علیه و آله، رجعت می‌کنند عالم به هم می‌ریزد. بنابراین اثر امام زمان، ارواحنا فداه، الآن این است که واسطة فیض خداست و به خاطر ایشان عالم برقرار است و در عین حال در کارهای ما هم تصرف و دخالت می‌کنند چه بسایر نظرات مبارکشان که برای ما بسیار سازنده است. دست لطف او بالای سر ماست. انسان که توسل به آن حضرت پیدا می‌کند و درخواستهایی دارد آن حضرت هم امدادهایی می‌کنند.
آیا آرزو و دعا دعا برای تعجیل فرج از مصادیق آن دسته از عجله کردنها در امر خدا که نهی شده‌اند نیست؟
حجةالاسلام کورانی: در میان روایات چند عنوان مطلب داریم: «ادعوا لنا بالفرج، ادعوا لکم بالفرج» آیا منظور دعا به «بتعجیل» است یا «توقیت الفرج». انچه غلط است«توقیت الفرج» است. امام، علیه السلام، فرمودند: «کذب الوقاتون» ما «توقیت» نمی‌کنیم ولی دعا چرا به نظر من دربارة مسئلة ظهور حضر حضرت، صلوات‌الله علیه، خداوند خودش یک نقشه‌ای دارد و می‌خواهد ما را با خود و ولی‌اش مرتبط کند، همینطور که منشور حضرت رسول، صلی‌الله علیه و آله، از قرآن و اهل‌بیت، علیهم‌السلام، در حدیث ثقلین، ارتباط با خدا از طریق قرآن و ارتباط با ایشان از طریق اهل‌بیتشان است. خداوند تبارک و تعالی و امام زمان، علیه‌السلام، نیازی به دعای ما ندارد. اگر تمام اهل زمین دائماً و هر روز هزار بار دعا کنند قدری از دعای حضرت ارزشش بیشتر است. واقعاً دعا کردن نفعش برای خود ماست. ماییم که باید بدانیم حضرت را باید دوست داشت. چار که «یعود الدعا علی الدّاعی» و دعا در اصل برای حضرت نیست و فرج برای ماست. تأثیر دعا ارتباط روحی ما با حضرت است و گرنه نقش و تصمیم خدا که عوض نمی‌شود. وقت مشخصب دارد البته گاهی اوقات دعا اثر دارد؛ مثلاً دعا برای شفای
مریض ولی در رابطه با موشوع فرج، من روایتی که دلالت کند دعای ما موجب تعجیل در فرج بشود، ندیده‌ام. انتظار فرج خودش فرج است ما داریم. ولی در نقشه‌هایی که خداوند کشیده است و چندان ارتباطی به ارادة مردم ندارد. گمان نمی‌کنم دعا تأثیری در آنها داشته باشد. در واقع دعا برای فرج در جهان این اثر روحی را دارد که من منتظر عدل جهانی و فرج در تمام زمین هستم و با حضرت مهدی، علیه‌السلام، در ارتباط .
آیه‌الله امامی کاشانی: ما دو بحث داریم یک بحث دعا برای تعجیل فرج است. یک بحث تعجیل خود انسان برای فرج. یکی این است که انسان از خدا می‌خواهد خدایا حضرت را برسان و دیگر اینکه خودش شتاب می‌کند یعنی می‌گوید چرا نشد؟ چرا نمی‌شود؟ چرا نیامد؟ چرا اوضاع و احوال جهان اینطور است؟ چرا فلسطین را اینجور می‌کنند؟ این چیزی است که نهی شده است. گفته‌اند شماها در این کارها دخالت نکنید خدا خودش می‌داند کی باید این امر اتّفاق بیفتد. شتاب کردن و شتابزدگی و عجله‌های جاهلانه انسان مذموم است ولی از خدا خواستن اینکه در تعجیل او شتاب کند نه تنها مذموم است ولی از خدا خواستن اینکه در تعجیل او شتاب کند نه تنها مذموم نیست نیست بلکه دو اثر هم دارد. یک اثرش این است که انسان را متوجه ان حضرت می‌کند و دیگر اینکه بالاخره دعا و نالة انسان موجب می‌شود خداوند تفضل و ترحم کند و فرج را نزدیک کند؛ یعنی دعا انسان را می‌سازد که خودش آماده بشود. خداوند هم عنایت می‌کند ولی اگر انسان شتاب کرد که چرا نشد، بیشتر انسان را مأیوس و ناراحت و عصبانی می‌کند و آنکه مذموم است این است.
آیا مجاز هستیم منتظر بمانیم که حضرت خودشان بیایند تا مشکلات را حل کنند؟ آیا اساساً این نظریه صحیح است؟
آیه‌الله امامی کاشانی: این از حرفهایی است که خوب بود در ابتدا آن را مطرح می‌کردید ولی به هر حال اشاره‌ای به این مطلب می‌کنم. در مورد حرکت می‌گویند که موجود از آن مقصودی دارد. معنای انتظار آن است که انسان به سوی همان نقطه‌ای که باید برسد حرکت کند. اینکه در روایات آمده که حالات انتظار پیدا کنید یعنی حرکت کنید تا جامعه را آماده کنید که شرایط برای ظهور حضرت مناسب شود. اگر بگوییم بنشینیم تا حضرت بیایند این به معنای توقف است و بر خلاف اصل نظام عالم حرکت. در نظامی که همه‌اش براساس حرکت است من بگویم سکون! اتفاقاً با آقای طنطاوی رئیس جامعه‌الازهر مصر و بعضی دیگر همین بحث را داشتیم. آنها از انتظار معنای سلبی می‌کردند نه ایجابی و می‌گفتند آیا معنایش این است که هه ما متوقف و راکد بمانیم. می‌گفتم: نه معنای انتظار این است که همه باید حرکت و جامعه را آماده کنیم. چند علت دست به دست هم می‌دهند تا حضرت ظهور کنند: یک جهتش این است که جامعه و مردم روی زمین از ظلم و فساد خسته شوند. خودشان آماده شوند و منتظر فرجی بشوند که مشکلشان حل شود. جهت دیگر اینکه انسانهایی باید آماده باشند که تا حضرت آمدند پا به رکاب باشند. جامعه باید آماده شود یعنی به سوی هدفی حرکت کند که آن
حضرت حرکت می‌کنند. بنده چنین تعبیر می‌کردم که یکی از القاب متعدد حضرت که مستحب است و تأکید هم شده وقتی آن را شنیدیم برخیزیم «قائم آل محمد» است. حضرت رضا، علیه‌السلام، وقتی دعبل آن شعرهایش را خواند که چنین و چنان می‌شود از پیغمبر و حضرت زهرا و... گفت و حضرت گوش می‌دادند و بعضی جاها هم گریه می‌کردند تا «ألی أن یبعث قائماً» را گفت، حضرت بلند شدند و دو دست مبارک را بر سر گرفتند و سه مرتبه تکرار کردند «اللهم عجل فرجه» بنده عرض می‌کنم که معنای بلند شدن این است که ما به حضرت عرض می کنیم شما قائمید ما هم ایستاده‌ایم. این بلند شدن ما یک حتالت سمبلیک دارد یعنی ما ایستادیه‌ایم، نه خواب یا نشسته‌وار شما را حمایت می‌کنیم. یعنی جان و مال و فرزند و همسر می‌دهیم و راه شما را داریم باز می‌کنیم که همان عدالت، حق، پاکدامنی و تقواست. بنابراین اینکه ما بیاییم بگوییم منتظر حضرت باشیم و در عین سکون و سکوت داشته باشیم و درست برخلاف معنای انتظار را به کار برد. همه عالم حرکت انتظاری دارد یعنی همه در حرکت خودشان در عالم طبیعت از قوه‌ای به فعل تبدیل می‌شوند و چیزی که قوه است حالت فعلین پیدا می‌کند برای فعلیت بعدی. همه همینطور انتظار می‌کشند. مثل من می‌خواهم به آخر این سالن بروم قدم اول را که برمی‌دارم انتظار قدم دوم است و قدم دوم انتظار و قدم سوم همینجور انتظار است تا برسم به آخر سالن. اصلاً معنای انتظار این است و با سکون و سکوت و اینجور چیزها معنایش غلط می‌شود. در روایات همه همینطور معنا شده است. مثلاً آمده است که «من أحب أن یکون من اصحاب القائم فلینتظر» کسی که می‌خواهد از اصحاب حضرت مهدی، علیه السلام، باشد باید منتظر باشد بعد حضرت معنا می‌کنند منتظر یعنی چه: «فلیعمل بالورع و محاسن الاخلاق و هو منتظر» ورع داشته باشد و از گناه دوری کند. محاسن اخلاق داشته باشد و چشم به راه او باشد. این است معنای انتظار و همچنین در روایات دیگر که انتظار را به عدالت معنا کرده‌اند. حدود صد روایت داریم که در همه آنها این مفاهیم اثباتی نهفته است.
پی‌نوشتها:
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. سورة انبیاء (21)، آیه 49.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. سورة فصلت (41)، آیة 20.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. سورة انعام (6)، آیه115.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. منظور «وقت معلوم» ذکر شده در آیه زیر است: «قال ربّ فانظرنی الی یوم یبعثون قال فانّک من المنظرین ألی یوم الوقت المعلوم» سورة حجر(15) آیه 38-36.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. سوره حجر(15)، آیه38.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑