تلنگر

حضور قلب

آیت‌الله بهجت(ره) در پاسخ به پرسشِ چگونگیِ تحصیلِ حضور قلب در نماز، توصیه‌هایی داشته است؛ از جمله بیان داشته است که:

تحصیل حضور قلب [منجر] به این می‌شود که:

1. در اوقات حضور، اختیاراً آن را در نماز از دست ندهد؛

2. [به مرور] با کمک نوافل و عبادات مستحبّ [مربوط به نماز] حضور تحصیل می‌شود و از جمله [این مستحبات]، تبدیل فرادا به جماعت [و التزام به تعقیبات نماز و رعایت آداب نماز است.]

3. [اصل] حضور قلب [به] این است که در تمام بیست و چهار ساعت، باید حواسّ (بینایی، شنوایی و...) خود را کنترل کنیم [و در غیرِ زمانِ نماز، خود را حقیقتاً در محضر خدا بدانیم]؛ زیرا برای تحصیل حضور قلب، باید مقدّماتی را فراهم کرد. باید در طول روز، گوش، چشم و همچنین سایر اعضا و جوارح خود را کنترل کنیم.1

همچنین عالم ربّانی آیت‌الله یعقوبی قائنی(ره) نیز برای حضور قلب در نماز توصیه‌هایی داشته است؛ از جملة این توصیه‌ها، همان موارد شمارة 2 و 3 از مطالب یادشده بود. همچنین می‌فرمود:

[از] عمده‌ترینِ کار[ها] در نماز، ترک خیالات است که پیامبر(ص)، راه آن را نیز فرمودند: «نماز را به عنوان صلاة مُوَدِّع (آخرین نماز) به جای‌آور.»

رسول خدا(ص) فرمودند:

«چنان نمازی بخوان که گویی آخرین نماز عمر توست؛ زیرا چنین نمازی موجب رسیدن و نزدیک شدن به خداست.»2

امام جعفر صادق(ع) فرمودند:

«هرگاه نماز واجب خواندی، به وقت بخوان و همانند کسی که با آن وداع می‌کند (و آخرین نماز عمرش را می‌خواند) و می‌ترسد دیگر به سوی آن برنگردد، آن را به‌جای آور.

دیده‌ات را به جایگاه سجده‌ات بدوز؛ چنان‌که اگر بدانی کسی طرف راست یا چپ توست، خوب نماز می‌خوانی و بدان که تو در برابر کسی هستی که تو را می‌بیند و تو او را نمی‌بینی.»

پی‌نوشت‌ها: