چهل سالگی‌ات گذشت؛ عصا به دست گیر! (۲)

صفحات چاپی ۴ تا ۷

مطالعه در کتاب‌خوان

و امّا بعد...

این عبارت متّکی به روایتی وارد شده است که فرمودند: «هرکس به چهل سالگی برسد و عصا بدست نگیرد، عصیان کرده است.» پر واضح است هر شخص حقیقی و هر شخصیت حقوقی، از جمله دولت‌ها، که با پشت سرگذاردن فراز و نشیب‌ها بر اریکة قدرت تکیه می‌زنند، با گذر سال‌های اوّلیه و حرکت بر ریل «سعی و خطا»، ضرورتاً به مرتبه‌ای از کمال عقل و نفس می‌رسند و طریق سعادت و یا شقاوت را تشخیص می‌دهند و نه تنها حجّت بر آنها تمام شده است، بلکه ارکانشان رو به ضعف می‌گذارد و خداوند متعال نیز اعمال خرد و کلان آنها را محکم‌تر از هر زمان در حساب و کتاب وارد کرده و دیگر از ذرّةالمثقالی نخواهد گذشت و از همین‌جاست که اگر شخصی، عصای احتیاط از دست داده و همچنان به ناپرهیزگاری از ملکات سیّئه دست دوری نگزیند، جز عصیان و روسیاهی دنیوی و اخروی، چیزی نخواهد یافت.

به رغم کسانی که نقد عملکردها و رویکردهای دولت‌مردان را برنتابیده و منتقدان را در زمرة لشکریان دشمن می‌شناسند و فرمان محاکمه و داغ و درفش صادر می‌کنند، بر ضرورت نقد رویکردها و عملکردهای دولت، در عین حفظ صداقت، صمیمیت و شجاعت پای فشرده و این عمل را به صلاح دین و دنیای صاحبان رأی و امضاء و حکم می‌شناسم. آن هم واسپس چهل و دو سال فرصت، آزمون و تجربه و البتّه سال‌هایی آکنده از ادّعا دربارة تأسیس حکومت و دولتی صالحه و پیراسته

صفحهٔ ۵

از ظلم و جور.

اهل لغت «ظلم» را تنها در معنی «بیدادگری و ستم» نیاورده‌اند؛ بلکه ظلم را (مصدر عربی) و در معنای «وضع شیء در غیر موضع خود» آورده و به اتّکای 290 آیة قرآنی و تعداد بی‌شماری روایات رسیده از حضرات معصومان(ع)، انواع ظلم را در مصادیقی، همچون شرک، کشتار ناحق، زیان‌زدن، بی‌انصافی، دزدی و حتّی انکار آیات قرآنی، قاتلان، بدکاران، منافقان و دوزخیان بیان کرده‌اند. از این‌رو، جملة مصادیق را در عبارت «متجاوزان از حدود الهی» که صاحبان مقامات و امضاء و حکم، در هر صورت و لباس که باشند،

• چنان‌که اهلیت، توانایی و تخصّص لازم منصبی را در خود نمی‌شناسند یا این صفات را در مردانی که به کار گمارده و حکم تصدّی آنان را می‌کنند، حاضر نمی‌شناسند، در زمرة ظالمان و مشمولان عذاب و عقاب می‌توان شناسایی و به آنان اشاره کرد؛

• عمل به اتّکای هوا و هوس و خارج از معیارهای حقیقی در جابه‌جایی اموال و اشخاص و هزینه از کیسة بیت المال، از سوی هر کس و در مقام و لباسی که اتّفاق بیفتد، ظلم آشکاری است که مرتفع شدن آن ظلم، جز با برکناری صاحب منصب، جبران مافات و به داغ و درفش سپردن عاملان و تأییدکنندگان اتّفاق نمی‌افتد؛

• آنان که «نابرابر» را «برابر» و دانسته و ندانسته از قانون «مزرعة حیوانات» جرج اورول پیروی کرده و معتقدند که: همه با هم برابرند؛ امّا بعضی برابرترند، باید مورد مؤاخذه واقع شوند و توضیح دهند که به استناد کدامین حکم اهل عقل و شرع، در اخذ امتیازات و بهره‌مندی‌ها، برخی برابرترند؟!

این موضوع دربارة جمیع وزیران و وکیلان و رؤسایی صدق می‌کند که عامل مشترک حزبی و قومی و قبیله‌ای دوستان و وابستگان و هم‌لباسی را برای اعطای امتیازات و امکانات و مناصب، کافی شناخته و در آن مسیر راه می‌پیمایند.

این شراب سکرآور قدرت است که مانع از درک مراتب ظلم و ضرورت احقاق حقوق و برگرداندن هر شیء و شخص در موضع حقّ خودش می‌شود. اگر چنین نبود، عصای تنبیه به جای آنکه بر سر ضایع‌کنندگان حقّ‌الله و حقّ‌الناس فرود آید، بر سر مؤمنان و مستضعفان و از جمله منتقدان فرود نمی‌آمد و چنین مورد عتاب و تهدید واقع نمی‌شدند.

با جملة ستمدیدگان از آینده‌ای طلایی سخن گفته شده بود؛ از آن روزی که:

• مستبد و ستمگر برانداخته خواهد شد؛

• زین‌ها از پشت و کمر مستضعفان و مظلومان برداشته شده و شلّاق‌های بی‌رحم، بر پشت و کمر گرسنگان و زحمت کشان فرود نخواهد آمد؛

• اطعمه و اشربه و زر و سیم، به عدالت میان ساکنان شهر و روستای سرزمین ما تقسیم خواهد شد؛

• روزگاری طلایی خواهیم داشت که در آن، نسیم آزادی و برخورداری، شهرها را آبادان و قبرستان‌ها را به ویرانه تبدیل خواهد کرد و هیچ انسانی رخصت ضایع ساختن حقّ دیگران را نخواهد یافت؛

• و...

هنوز نسلی بر زمین خداوند راه می‌رود که وعده‌های مرحوم امام خمینی(ره) را به روشنی به خاطر دارد و جز این، با صمیمیت، صداقت، شجاعت و سخاوتمندی، از همة داشته‌های خود و از جان و مال و فرزندان خود برای رسیدن به آن روز و روزگار طلایی گذشته است؛ امّا اینک...

کسی نمی‌تواند بپرسد و اگر بپرسد، پاسخی نمی‌یابد که چرا چنین شد؟ چرا چنین کردند؟ و سرانجام آنکه در ادامه تا به کجا پیش خواهند رفت؟ به قول شاعر:

همه وعده کنی امروز و فردا

نمی‌دانم که فردای تو کی بید

آیا خطّ پایانی برای این‌همه در هم ریختن اشیاء و اشخاص و خروج همة حق از جایگاه و موضع حقیقی‌اش می‌توان متصوّر شد؟

ابتدا به خود و سپس به همة کسانی که ادّعای پیروی از آن رهبر عالی‌مقام را داشتند و به نوعی، خود را منتسب به سیره و سنّت ایشان می‌شناختند، فرموده بود:

• عدالت را اجرا کنید. عدالت را برای دیگران نخواهید. [برای] خودتان هم بخواهید؛

• عدل از هرکس صادر بشود، عدل است و جرم و جور از هرکس صادر بشود، جرم است؛

• ما باید کوشش کنیم که اخلاق کاخ‌نشینی را از این ملّت بزداییم؛

• من با مردم «ایران» برادر هستم و خود را خادم و سرباز آنان می‌دانم؛

• من بارها اعلام کرده‌ام که با هیچ‌کس، در هر مرتبه‌ای که باشد، عقد اخوّت نبسته‌ام. چارچوب دوستی من، در درستی راه هر فرد نهفته است؛

• من در این آخر عمر، متواضعانه دست خود را به طرف تمام گروه‌ها[یی] که برای برپایی اسلام و احکام آن، که تنها راه سعادت و ضامن استقلال و آزادی ایران از استعمار نو و کهنه است، کوشش و فداکاری می‌کنند، دراز می‌کنم و از همه استمداد می‌نمایم؛

• و...

صفحات کتب روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها آکنده از عبارات و کلمات مردی است که میلیون‌ها نفر در هوای تحقّق وعدة ایشان و به تبع ارادة وی، کوه‌های سخت را از جا کنده و بنای عهدی جدید گذاردند؛ عهدی که ابتدا و انتهای آن از «عدالت و قسط» آکنده و از «ظلم و جور» تهی باشد.

حال اگر از روی انصاف و در چهل و دومین سال از عمر آن نهضت، بخواهیم «ما به ازاء» خارجی آن «عهد» و «وعده» را که سبب فروپاشی عهد ظالمانة پیشین بود، نشان دهیم، ممکن و میسور است؟

چنان‌که جمیع انبیاء و رسل و اوصیای الهی وعده داده‌اند «تحقّق دولت کریمه» پس از واقعة شریف ظهور، به دستان مبارک حضرت منجیّ موعود - ارواحنا له الفداء - محقّق می‌شود و از این‌رو و به واسطة فراهم نبودن شرایط و اهلیت لازم در جمیع مردان و زنان غیر معصوم و غیر مأذون و با وجود ابلیس و جنود ملعون جنّی و انسی‌اش، این امر مقدّس برای غیر ایشان مقدور نشده و رقم نخواهد خورد و تنها در صورت فراهم آمدن شرایط لازم و رفع موانع، جمیع مؤمنان، حسب مقدوراتشان، عهده‌دار امر «زمینه‌سازی»، اتّخاذ «استراتزی انتظار»، تربیت مردم و مراقبت از ایشان و سرانجام، «سیر و سفر بر جادة عدالت» هستند.

جز این نیست که امام معصوم، امام محمّد باقر(ع) فرمودند:

«دَوْلَتُنَا آخِرُ اَلدُّوَلِ وَ لَنْ يَبْقَ أَهْلُ بَيْتٍ لَهُمْ دَوْلَةٌ إِلاَّ مُلِّكُوا قَبْلَنَا لِئَلاَّ يَقُولُوا إِذَا رَأَوْا سِيرَتَنَا إِذَا مُلِّكْنَا سِرْنَا مِثْلَ سِيرَةِ هَؤُلاَءِ وَ هُوَ قَوْلُ اَللهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَاَلْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ»؛

دولت ما، آخرین دولت است و هیچ خاندان دارای حکومتی باقی نمی‌ماند؛ مگر اینکه قبل از ما به حکومت می‌رسد تا اینکه وقتی شیوة [حکومت] ما را دیدند، نگویند: اگر ما به حکومت می‌رسیدیم، به همین شیوة اینان رفتار می‌کردیم! و این فرمودة خدای عزّوجلّ است که: «و عاقبت از آن پرهیزگاران است.»

صفحهٔ ۶

از این روایت باید ترسید؛ به نحو خاص آنان که به نحوی از انحاء، صاحب منصب و قدرت می‌شوند، باید بترسند؛ مبادا که در عصر ناپرهیزگاری، مصداقی از مصادیق دولت‌هایی شوند که مورد انکار امام معصوم(ع) وارد می‌گردند. اصرار بر اتّخاذ شیوة عدالت‌ورزی از سوی حضرات معصومان(ع) و به تبع ایشان، بنیان‌گذار انقلاب اسلامی، معطوف به ضرورت مشی بر جادة عدالت و تلاش برای زمینه‌سازی ظهور موفور السّرور امام عصر(عج) است و سعی و مجاهدت برای تعجیل در فرج ایشان. در غیر این صورت، نه تنها در ادامة بیش از یک هزار و یکصد و اندی سال همچنان غیبت ادامه خواهد یافت، بر ژرفا و گسترة ظلم و فسق و فجور افزوده می‌شود و نسل در نسل، از محبّان و شیعیان آل الله، حسرت به دل، به خاک سرد گورستان‌ها سپرده خواهند شد؛ در حالی‌که امید یاری حضرت را در دل داشتند.

این معنا به نحو خاص دربارة ایران و ایرانیان صدق می‌کند؛ زیرا به دلایل فراوان، حضرات معصومان(ع) امید داشتند که ساکنان این دیار، در زمرة یاران و یاری‌دهندگان حضرت در وقایع سخت آخرالزّمانی و سال‌های پر تلاطم ظهور و قیام وارد شده و پروانه‌وار، آن امام همام را در برگیرند؛ در حالی‌که بسیاری شواهد نشان می‌دهد واقعة نامیمون، یعنی «يَخرُجونَ مِن دِينِ اللهِ أَفْوَاجًا» در حال وقوع است. از این واقعه باید ترسید و بیشتر باید کسانی بترسند که دانسته و ندانسته، اعمالشان و اقوالشان موجب بروز یأس و نومیدی در مردم شده و آنان را به سوی تردید و ارتداد و انکار می‌کشد. در این شرایط سخت آخرالزّمانی، نگهداشتن و مراقبت حتّی یک نفر از جمع شیعیان و محبّان هم واجب است، تا چه رسد به اینکه در اثر ندانم‌کاری و گاه بدعملی، کرور کرور مردم راه مهاجرت در پیش بگیرند یا در کنج خانه‌ها، در یأس و نومیدی، مستعدّ تیرهای زهرآگین ابلیس و جنود مترصّد و مهیّای شکار بندگان خدا شوند.

چه بد مردمانی هستند که با جهالت تمام، حکم به مهاجرت و رفتن مردم این سرزمین به سرزمین‌هایی آکنده از شرک و کفر و بدایمانی می‌دهند!

اگرچه مردم از سال‌های انقلاب، فراز و نشیب‌ها و سختی‌ها را به امید رسیدن روز فراخی احوال، تاب آورده و با جان و دل برای رفع موانع و تسهیل امور مایه می‌گذاشتند و حتّی این امید می‌رفت که با تحقّق ایده‌ها و آرمان‌های اعلامی، بیش از هر زمان مردم را مستعدّ استقبال از پیک پی‌خجستة ایمان و رستگاری و ظهور مقدّس نمود، امّا امروزه بدعملی موجب شده تا مردم، بیش از آنکه انتظار وقایع خوش داشته باشند، مترصّد و منتظر وقایع تلخ‌تر نیز باشند؛ تا آنجا که در گمان بعضی، بخش بزرگی از ناکامی‌ها، محصول رویکرد و عملکرد دینی است و اگر این رویکرد کنار گذاشته شود، روزگاری بهتر را به تجربه خواهند نشست و این رخداد را با جامعه‌های سکولار و بی‌دین مقایسه می‌کنند که در برخورداری و تنعّمات و آرامش خاطر و آسودگی جان، به سیر می‌برند.

متأسّفانه این شرایط مجال بسط گفتمان مهدوی و بیان ضرورت آمادگی برای استقبال از امام منتظَر را از بین برده است. در گمان برخی مردم واقعة شریف ظهور، دستاوردی بیشتر از آنچه در مقیاس کوچک در اثر تجربة دولت اسلامی و شیعی اتّفاق افتاده است، نخواهد داشت.

به زبان ساده‌تر: اینجا وضع پیش‌آمده حاکی از آن است که نه تنها در این سال‌ها بر طریقت مهدوی که جملة حضرات معصومان(ع) برآن تأکید داشتند، مشی نکرده‌ایم و فعّالیت‌های فردی و جمعی را بر این محور (طریقت مهدوی و استراتژی انتظار) به حرکت درنیاورده‌ایم، بلکه زمینه‌های گفت‌وگو را هم از بین برده و بخش بزرگی از مردم، به ویژه جوانان را به سوی برهوت لامذهبی سوق داده‌ایم.

هشدار!

چنانچه تحوّلی اساسی در رویکردهای کلان اتّفاق نیفتد و طریقت خاصّ مهدوی، به راهبرد اندیشه‌ای و عملی صاحبان امضاء و دولت‌مردان بدل نگردد، باقیماندة فرصت‌ها را هم از دست خواهیم داد و خدا می‌داند که این وضعیت چه میزان در طولانی‌تر شدن واقعة شریف ظهور تأثیر خواهد گذاشت!

سردبیر

صفحهٔ ۷