مفضل بن عمر صحابی خاصّ حضرت اباعبدالله،1 امام صادق(ع) از ایشان نقل میکند که فرمودند:
«مردم دربارة ما سه گروه هستند:2
1. گروهی ما را دوست دارند و انتظار قائم ما(ع) را میکشند تا (در دولت او) از دنیای ما بهرهمند شوند، سخنان ما را میگویند و حفظ میکنند ولی از کردار ما (و عمل به آن کوتاهی میکنند که خداوند اینان را به سوی آتش (دوزخ) میکشد (و اینگونه محشور میکند)؛
۲. گروهی دیگر ما را دوست دارند و کلام ما را میشنوند و در عمل نیز کوتاهی نمیکنند؛ امّا منظورشان این است که ما را وسیلة کسب معاش خود قرار داده و به وسیلة ما از مردم بخورند (و دنیا و شکم خود را آباد سازند) که خداوند شکم آنها را از آتش جهنّم پر میکند و گرسنگی و تشنگی را بر آنها مسلّط خواهد کرد؛
٣. و گروهی دیگر ما را دوست دارند و کلام ما را حفظ کرده و به خاطر میسپارند (محافظت میکنند) و امر ما را اطاعت میکنند و در عمل نیز با ما مخالفت نمیورزند. آنان از ما هستند و ما از آنان.»3
وجود مقدّس حضرت سیّدالشهداء(ع) نیز در مسیر حرکت خود به سمت «کربلا» سخنان گرانقدری را مطرح کردند، از آن جمله فرمودند:
«به راستی که مردم، بندة دنیا هستند و دین لقلقة زبانشان است (فقط بر سر زبانهایشان است) مادامی که زندگی آنها در پرتو دین، رو به راه بوده وطریقة معیشت آنها باشد، دیندار هستند؛ امّا آنگاه که در معرض امتحان قرار گیرند (و به بلا و سختی آزموده شوند)، دینداران اندک هستند.»4
همچنین است آنانی که مصداق این آیة شریفه هستند:
«وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلی حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلی وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبينُ»5
برخی از مردم خدا را به بعضی شرایط و در بعضی فرضها میپرستند. آنان تا زمانی گرداگرد دین و خدا و اهلبیت(ع) هستند که خیری به آنها رسد و در آرامش باشند؛ امّا وقتی شر، فقر و آسیبی به آنها رسد، روی برگردانده و از دین و دینداری فاصله میگیرند. این چنین است متأسّفانه وضع بسیاری از ما که آن زمان دوست داریم دیندار باشیم که همه چیز فراهم بوده و هیچ سختی و محنتی در کار نباشد و شاید گاهی از روی ترس به ظاهر دیندار هستیم و اعمال دینی را به
جا میآوریم؛ چون عادت کردهایم که اینگونه باشیم؛ امّا آگاه باشیم که مولایمان امیرالمؤمنین(ع) میفرمایند:
«از افراد جاهلی که اهل تعبّد هستند (مقدّس مآبها) و از علمای فاجر بپرهیزید که آنان وسیلة نیرنگ و فریب هر فرد دلباخته میباشند (مردم آنها را دیده و گول میخورند).»6
پینوشتها
پانویسهای این مقاله
- ۱
١. کنیة امام صادق(ع)، ابو عبدالله است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
۲. ابن شعبه حرانی، حسنبنعلی، «تحف العقول»، قم، چاپ: دوم، 1404/1363ق.، متن، ص 514.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
٣. یک تقسیم بندی از افرادی که به عناوین مختلف نسبت به اهلبیت(ع) اظهار محبّت و ارادت میکنند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. «تحف العقول»؛ ص 245.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. سورة حج (22)، آیة 11.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. مجلسی، محمّدباقر بن محمّدتقی، «بحار الأنوار»، طبقات بيروت، بيروت، چاپ: دوم، 1403 ق.، ج 2، ص 106.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑