از اربعین تا ظهور

مرتضی مهدوی یگانه

اربعین حسینی از نخستین حلقه‌های زنجیرة ناتمام عاشورا در سال 61 هجری قمری بود. برخلاف ذهنیت بسیاری از افراد که اربعین را پایان آن حادثة عظیم تلقّی می‌کنند، اربعین یک آغاز است.

اربعین در حادثة «کربلا»، یک شروع، یک آغاز بود. بعد از آنکه قضیة‌ کربلا انجام گرفت، آن فاجعة بزرگ اتّفاق افتاد و فداکاری بی‌نظیر اباعبدالله(ع) و اصحاب و یاران و خانواده‌اش در آن محیط محدود واقع شد، حادثة اسارت‌ها پیام را منتشر می‌کرد و خطبه‌ها و افشاگری‌ها و حقیقت‌گویی‌های حضرت زینب(س) و امام سجّاد(ع)، یک رسانة پرقدرت، باید فکر و حادثه و هدف و جهت‌گیری را در محدودة وسیعی منتشر می‌کرد و کرد.

اربعین، شکست فضای اختناق و اوّلین جوشش کربلا

خاصّیت محیط اختناق این است که مردم فرصت و جرئت پیدا نمی‌کنند حقایقی را که فهمیده‌اند، در عمل خودشان نشان بدهند؛ چون اوّلاً دستگاه ظالم و مستبد نمی‌گذارد مردم بفهمند و اگر فهم مردم از دست او خارج شد و فهمیدند، نمی‌گذارد به آنچه فهمیده‌اند، عمل کنند.

در «کوفه»، در «شام»، در بین راه خیلی‌ها از زبان حضرت زینب(س) یا امام سجّاد(ع) یا از دیدن وضع اسرا، خیلی چیزها را فهمیدند؛ ولی چه کسی جرئت می‌کرد، چه کسی توانایی این را داشت که در مقابل آن دستگاه ظلم و استکبار و استبداد و اختناق، آنچه را که فهمیده است، بروز دهد؟

مثل یک عقده در گلوی مؤمنان باقی بود.

این عقده، روز اربعین، اوّلین نِشتر را خورد، اوّلین جوشش در روز اربعین در کربلا اتّفاق افتاد...

تجمّع بنی‌هاشم در اربعین

مرحوم سیّدبن طاووس و بزرگان نوشته‌اند که وقتی کاروان اسرا، یعنی جناب زینب(س) و بقیه در اربعین وارد کربلا شدند، در آنجا فقط جابر بن عبدالله انصاری و عطیه عوفی نبودند؛ «جماعة من بنی‌هاشم»، عدّه‌ای از بنی‌هاشم و عدّه‌ای از یاران بر گرد تربت سیّدالشهدا(ع) جمع شده بودند و به استقبال زینب کبری(س) آمدند. شاید این ریاست ولایی هم که زینب کبری(س) اصرار کرد که برویم به کربلا - در مراجعت از شام - به خاطر همین بود که این اجتماع کوچک، امّا پرمعنا، در آنجا حاصل شود...

... اهل‌بیت(ع) وارد کربلا شدند. عطیه عوفی و جناب جابر بن عبدالله انصاری و رجالی از بنی‌هاشم در آنجا حضور داشتند. این نشانه و نمونه‌ای از تحقّق آن هدفی است که با شهادت باید تحقّق پیدا می‌کرد؛ یعنی گسترش این فکر و جرئت دادن به مردم. از همین جا بود که ماجرای توّابین به وجود آمد. اگرچه ماجرای توّابین سرکوب شد، امّا بعد با فاصلة کوتاهی، ماجرای قیام مختار و بقیّة آن دلاوران «کوفه» اتّفاق افتاد و نتیجة درهم پیچیده شدن دودمان بنی امیّة ظالم و خبیث بر اثر همین شد. البتّه بعد از او سلسلة مروانی‌ها آمدند؛ امّا مبارزه ادامه پیدا کرد و راه باز شد.

این خصوصیت اربعین است؛ یعنی در اربعین افشاگری هم هست، عمل هم هست، تحقّق هدف‌های آن افشاگری هم در اربعین وجود دارد...1

به منزل رساندن بار انقلاب

از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های اربعین حسینی این است که بار انقلاب عاشورا توسط کاروانیان کربلا به سرمنزل مقصود رسید. این کاروانیان با فداکاری عظیم خویش که به هیچ وجه کمتر از فداکاری‌های یاران اباعبدالله(ع) در روز عاشورا نبود، اجازه ندادند خون آن حضرت پایمال گردد و هدف بزرگ حسینی در محاق قرار گیرد؛ بلکه آن را شکوفا کردند و پیام شهادت امام حسین(ع) را به همگان رساندند.

یاری امام زمان خویش

در ماجرای کاروانیان عاشورا، عنصر یاری امام زمان بسیار برجسته و پررنگ است؛

پی‌نوشت‌ها: