مرتضی مهدوی یگانه
خانه و خانواده در مکتب امام عصر(عج)
محبّت و عشق؛ شالودة یک زندگی خوب و موفّق
آیا معنای این آیه آن است که میان دو همسر، هیچگاه هیچ اختلاف نظر یا حتّی کدورت و ناراحتی یش نمی‌آید و به اصطلاح عرف عام، وضعیت همیشه گل و بلبل و یک حال رؤیایی است؟
پاسخ روشن است: خیر این‌گونه نیست؛ امّا اگر شالوده و شاکلة میان آنان مودّت، عشق، انسانیت و فرزانگی نیز در کار باشد، اختلاف و ناراحتی هم که پیش آید، می‌توان آن را با همان محبّت و مودّت حلّ و فصل نمود. این امر همچون کلیدی است که قفل‌های بسته‌ای از این جنس را می‌توان با آن گشود.
البتّه این سبک زندگی و شیوة تعامل به یک بینش دقیق الهی نیازمند است که در آیة مذبور، بدان اشارت رفته است و آن «از سوی خدا بودن» است. آیه تأکید دارد که خدا این محبّت و مودّت را میان شما قرار داده است: «جَعَلَ بَيْنَكُمْ».
یک انسان فرزانه و ژرف‌نگر اگر تابش این نور الهی از بالا را در زندگی خود و روی خود و همسرش بنگرد، لاجرم در زمان بگو، مگو و ناراحتی و اختلاف، آثار آن را در رفتار و گفتار خود ملاحظه خواهد کرد. در این زمان، شخص می‌نگرد که یک التفات و عنایت الهی از بالا بر روی او و زندگی و همسر او سایه افکنده است و مثل این می‌ماند که خداوند از قبل یک کلید به دست او داده تا بتواند قفل بستة خود را با آن باز کند.
صاحب قلم می‌کوشد که مطلب کاملاً کاربردی و واقعی باشد و از حالت تصنّعی، رؤیایی و وعظ و نصیحت صرف، فاصله بگیرد. دلیلش هم این است که خداوند، خود در قرآن بر آن تأکید ورزیده و بنابراین دارای اصالت و حقیقت و جاری در عینیّت زندگی است. اگر او است که چنین شالوده‌ای میان دو همسر قرار داده، پس حقیقتاً واقعی و کاربردی است.
پی‌نوشت‌ها:
پانویس‌های این مقاله
- •
تردیدی نیست که سبک زندگی مهدوی، خانه و خانواده در مکتب امام عصر(عج) همان است که در «قرآن» و سیرة نبوی و علوی و دیگر ائمّة معصوم(ع) آمده است.
بنابراین آنچه را در کتاب خدا در این‌باره بیان شده، می‌توان به طور قطع از سیره و اخلاق و سبک زندگی مهدوی دانست و آنچه را که دربارة رسول گرامی اسلامی(ص) به عنوان «کان خلقه قرآن؛1 خلق و خو و سیرة نبیّ مکرّم(ص) بود.» عیناً دربارة امام عصر(عج) نیز صادق دانست و گفت: «خلقه القرآن»؛ یعنی خصلت و اخلاق امام زمان(عج) قرآن است و آن حضرت، قرآن مجسّم و عینیّت کتاب خداست.
از این‌رو عنوان کلّی این نوشتار، سبک زندگی مهدوی یا خانه و خانواده در مکتب امام عصر(عج) است و در فصل نخست، برداشت‌هایی از قرآن دربارة خانواده و سبک زندگی تقدیم می‌گردد. لازم به ذکر است که این در نوشتارها برنامة مفصّل و تبویب گسترده‌ای نداریم و صرفاً به بیان نکته‌ها، پیام‌ها و برداشت‌هایی در این‌باره بسنده می‌کنیم. شاید مقدّمه و زمینه‌ای برای یک کتاب یا تحقیق قرار گیرد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
اوّلین چشم‌اندازی که در قرآن دربارة خانواده قابل ملاحظه است، ساختن یک زندگی دل‌نشین و موفّق با شالودة عشق و شاکلة محبّت است. قرآن در این زمینه با عنوان مودّت و رحمت یاد می‌کند:
«وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ؛2
و از نشانه‌های خدا این است که برای شما همسرانی از جنس خودتان آفرید تا در کنارشان آرامش یابید و در میان شما دوستی و مهربانی قرار داد. یقیناً در این کار (سترگ و شگفت) نشانه‌هایی است برای مردمی که می‌اندیشند.»
برخی از نکات این آیه، چنین است:
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱
1. همسران شما، لطف و عنایتی از سوی خدا برای شماست. تدبیر ربوبی سبب خلقت همسران است. به همسر خود به عنوان یک آیت الهی بنگرید؛
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. همسر شما از جنس خود شماست؛ کأنّه پارة تن شماست. همسر خود را از خود، مثل خود و جنس خود بدانید؛
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. آرامش و لذّت خانه را از همسر خویش دریافت کنید. همسر شما منبع و مبدأ برکت، خیر، لذّت و آرامش شماست. این لذّت و آرامش، یک امر حقیقی، انسانی و نیز الهی است؛ زیرا از سوی خدا به شما هدیه شده است؛
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. محبّت و مهربانی میان دو همسر، یک موهبت الهی است؛
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. همسر خوب، همسری است که سبب آرامش، محبّت و لذّت همسرش گردد. اگر این امر میان دو همسر اتّفاق افتاد، نشانة عنایت و لطف الهی در این خانواده و نیز نشانة تفکّر و اندیشمند بودن آنهاست:
«جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱
1. ابن‌ابی الحدید، «شرح نهج البلاغه»، ج ۶، ص ۳۴۰.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. سورة روم(30)، آیة 21.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑