گزارشى از فعاليتهاى كتابخانه و مدرسه تخصصى حضرت ولى عصر، عليه‌السلام (اصفهان)
مقدمه
روبروى يكى از وروديهاى بازار قديمى شهر اصفهان كه بيشتر مدارس علميه اين شهر با دهها و صدها سال سابقه درآن قرار دارد تابلوى بزرگى با عنوان كتابخانه و مدرسه تخصصى حضرت ولى عصر، عليه‌السلام چشم‌نوازى مى‌كند. با قدم گذاشتن در كوچه و پرس و جو از افراد مى‌بينيم اينجا هم مثل ديگر جاهايى كه منسوب به حضرت است بوى غربت عجيبى مى‌دهد. محيط مدرسه و كتابخانه ظاهرش بيشتر به منزل مسكونى شباهت دارد و تابلوى كوچكى كه چندان وضوحى هم ندارد بر سر در آن نصب شده است.
مجموعه شامل دو بخش است: اول مدرسه و دوم كتابخانه. برخلاف اكثر مدارس در حوزه‌هاى علميه در اين مدرسه سعى شده عمده فعاليتها و مطالعات روى بحثهاى كلامى متمركز شود، نه فقهى.
كتابخانه اين مجموعه شامل چند بخش است: بخشى را كتب تخصصى راجع به حضرت مهدى، عليه‌السلام، تشكيل مى‌دهد كه حاوى بيش از 1000 عنوان كتاب چاپى و خطى، قديمى و جديد به زبانهاى فارسى، عربى، تركى، انگليسى و... است و بخش ديگر را كتابهاى مرجع كه دربر گيرنده موضوعات مختلفى مانند تاريخ، رجال، فقه، تفسير، حديث و... است.
علاوه بر قسمت نوارخانه كه شامل بيش از هزار عنوان كاست درمورد مباحث امام‌شناسى و مهدويت است، مى‌توان يكى از بخشهاى مهم كتابخانه را واحد انتشارات آن دانست كه اقدام به احياء و ترجمه و انتشار كتب و آثارى درمورد حضرت مهدى، عليه‌السلام، نموده است.
براى آشنايى بيشتر با اين مجموعه پاى صحبتهاى صميمانه حجةالاسلام والمسلمين سيد محمود بحرالعلوم ميردامادى بنيانگذار مجموعه نشستيم و از محضر ايشان استفاده كرديم كه مشروح اين گفت و گو تقديم حضورتان مى‌گردد.
لطفاً بفرمائيد مدرسه و كتابخانه تخصصى حضرت ولى عصر، عليه‌السلام، از چه زمانى و با چه انگيزه‌اى شروع به‌فعاليت نمود؟
بسم‌اللَّه الرحمن الرحيم. الحمدللَّه الذى جعلنا من‌المتمسكين بولاية اميرالمؤمنين و الائمه، عليهم‌السلام، ظاهراً سال 60 يا 61 با كتابى كه در دانشگاه پخش شده بود مواجه شدم، كه در آن نويسنده شطحيات حلاج را تفسيرهاى ماترياليستى كرده بود و مجموعاً
محتواى كتاب رد اسلام و مكتب توحيد و مبانى تشيع بود و متأسفانه دشمنان اسلام و بعضاً دوستان نادان آن وقت اين كتاب را نشر داده بودند. وقتى من با اين كتاب مواجه شدم احساس كردم كه بايد پاسخى بنويسيم و جوابى بدهيم. لذا خدمت امام، رضوان‌اللَّه عليه، رسيدم كتاب را به ايشان نشان دادم، ايشان هم فرمودند: رد كنيد! بعد با مرحوم آيت‌اللَّه العظمى گلپايگانى، رضوان‌اللَّه عليه، مطرح كردم. ايشان هم همينطور دستور دادند! با اشراف آيت‌اللَّه العظمى آقاى صافى گلپايگانى ما براى اين كتاب رديّه‌اى فراهم كرديم به نام دروغپردازى پشتوانه ماترياليسم كه در ده هزار جلد چاپ شد و در مراكز علمى و فرهنگى و حتى در خارج از كشور توسط آيت‌اللَّه مرحوم آقاى سعيد طهرانى، قدّس سرّه، پخش شد، خصوصاً جاهايى كه آن كتاب انحرافى و ماترياليستى پخش شده بود از آن تاريخ به بعد فكر نوشتن بخصوص در موضوع عقايد، موضوع دفاع از ولايت و امام زمان، عليه‌السلام، در بنده تقويت شد، بعد از آن كتابى نوشتيم به‌نام انتخاب برترين سيستم رد ماركسيسم به‌صورت مناظره كه اين كتاب با تأييد آيت‌اللَّه مصباح يزدى تجديد چاپ شده است. بعد هم كتابهاى ديگرى كه در زمينه امامت، ولايت، امام زمان، عليه‌السلام، برخى از كتب جدّمان مرحوم ميرداماد، قدّس سرّه، مثل شرعة التسمية راجع به حرمت تسمية امام زمان، عليه‌السلام، شرح تقدمه، تقويم الايمان در ولايت امير مؤمنان، عليه‌السلام، تعليقه بر صحيفه سجاديه منتشر كرديم. تا سال 64 كه بنده از قم به اصفهان آمدم و عنوان كارمان مهديه ميرداماد بود. كارهايى كه انجام مى‌داديم بيشتر تحت اين عنوان بود. بيشتر به كتب مرحوم ميرداماد نظر داشتيم و احياء اين كتب سال 72 بنده در قائميه اصفهان دعاى ندبه مى‌خواندم و صبحهاى جمعه در مجالس ندبه شركت مى‌كرديم. تا اينكه احساس كردم كار درباره حضرت كم شده است. تشنه زياد و آب كم است. در آن سال به فكرم رسيد در رابطه با حضرت به‌طور تخصصى كارهايى نظير جمع‌آورى كتبى كه راجع به حضرت است اعم از خطى و چاپى، فارسى و عربى و زبانهاى ديگر و حتى كتابهايى كه عليه نوشته مى‌شود داشته باشيم يا آنهايى كه عليه است بر آنها ردّيه بنويسيم، آنهايى كه در راستاى تشريح مبانى مهدويت است سازندگى دارند اگر خطى است چاپ بكنيم، اگر چاپ شده و مثلاً عربى است، ترجمه كنيم و يا به‌عكس و در اين زمينه بناى كار را گذاشتيم. در آن وقت هنوز اين مطلب به ذهنم نمى‌آيد كه در جايى حتى در حوزه علميه قم گفته يا پيشنهاد شده بود. وقتى من به آيت‌اللَّه العظمى آقاى صافى گلپايگانى پيشنهاد كردم ايشان خيلى استقبال كردند.
همينطور از اساتيد ديگر بعضى از علما و مراجع ديگر، بحمداللَّه با تأييد خداوند متعال و عنايات حضرت صاحب، عليه‌السلام، و الطاف آقايان مراجع و علما شروع به‌كار كرديم. چند نمايشگاه كتاب در اينجا قرار داديم با اينكه جاى ما وسيع نيست. امّإ؛ نمايشگاه‌هاى خيلى خوبى ازنظر كمى و كيفى برگزار شد و علماى اصفهان و اساتيد حوزه و دانشگاه و نسل جوان ازجمله آيت‌اللَّه مظاهرى به مدرسه آمده سخنرانى كردند. بحمداللَّه تا الان موفق بوده‌ايم به نشر بعضى از آثار، جمع‌آورى بيش از 1000 عنوان راجع به حضرت نوارخانه‌اى كه آقايان تشكيل دادند از سخنرانى علما درباره امام زمان، عليه‌السلام.
تا به‌حال چه فعاليتهايى داشته‌ايد و حوزه عملكردتان چقدر بوده است؟
هدف، هدف بلندى است، بنده در فكرم بوده و هست كه يك كار جهانى بكنيم، يعنى پاسخگوى سؤالات و شبهات در كل عالم باشيم. عنوان مدرسه و كتابخانه تخصصى حضرت ولى‌عصر، عليه‌السلام، مدرسه‌اش جنبه عقايد دارد نه فقه و اصول چون اعزام مبلغ داريم از طرف آقايان مراجع مأذون هستيم وجوه سهم امام، عليه‌السلام، را دريافت كنيم و مبلغ اعزام كنيم به شهرهايى كه محدودند و شيعه در اقليت است. خوب اين آقايان بايد يك دوره ببينند، كلاس عقايد ببينند، بخصوص در بخش ولايت در بخش امام زمان، عليه‌السلام، اينجا مدرسه‌اش به اين عنوان است. براى طبقه دانشجو همچنين كلاسهاى سخنرانى داريم. از اساتيد دعوت كرده‌ايم تا بحال از بسيارى از آقايان بهره برده‌ايم. خود بنده هم شبهاى جمعه در اينجا جلسه دارم و بحثمان بحث امامت است و امام‌شناسى از ديدگاه قرآن و روايات و بحمداللَّه در استان يك مركزى است شناخته شده و
فراتر به‌طورى كه از شهرهاى مختلف و استانهاى مختلف براى ما سؤال مى‌فرستند، ما جواب مى‌دهيم و مقالاتى كه در برخى مجلات داده‌ايم از جمله مجله موعود چاپ شده است. از نظر بعد خارجى با اينكه امكانات ما خيلى محدود است خود شما شاهد هستيد كه بعضى از محققان خارجى كه به اصفهان براى تحقيق يا ديدن آثار باستانى آمدند، به اين مركز مراجعه كرده‌اند و بعد از بحث و صحبت بعضى از آنها اسلام آوردند از جمله آقاى So-Miake كه از ژاپن آمد، چند شب اينجا ماند. بعد از بحث و صحبت ايشان مسلمان شد. شيعه شد. از سوئد داشتيم و كشورهاى ديگر. اخيراً آقايى آمدند اينجا از ايتاليا كه در 1995 ميلادى يعنى حدود 5 سال پيش مسلمان شده بودند در لندن شيعه شده بودند. خانم ايشان هم سنى بودند، شيعه شده بود و ايشان آمدند اينجا براى تحقيق درباب حضرت مهدى، عليه‌السلام، دو، سه شب هم ميهمان ما بودند. سؤالهايى داشتند، ما جواب داديم بحمداللَّه با امكانات كم هم داخل استان و هم در سطح كشور و هم ازنظر بعد خارجى فعاليتهايى داشته‌ايم و داريم.
نتيجه و اثر فعاليتهاى خود را چگونه مى‌بينيد؟
مهمترين نتيجه‌اى كه ما در اين چند سال از اين مجموعه گرفته‌ايم اين است كه مبلغانى در اينجا آمده‌اند و بهره برده‌اند از كتب و دروس اينجا و اينها در منعكس كردن مبانى تشيع و مهدويت در بيرون خدماتى داشته‌اند كه اين را ما مهمترين محصول اينجا مى‌دانيم. يعنى اينجا مبلغ ساز بوده است. چه آقايان طلاب و چه آقايان دانشجو، چه داخلى و چه خارجى. اينها مبلغ ولايت شده‌اند. مثلاً آقاى عبدالرحمن العلى كه جريانش سابقاً در مقاله حيات بخشى حضرت مهدى در مجله مسجد آيت‌اللَّه انگجى تبريز با عكس چاپ شده است. ايشان با اينكه خيلى در تسنن تعصب داشت و فكرش وهابى زده هم شده بود و خيلى با تشيع مخالف بود، خودش مى‌گفت من كتابهاى دكتر تيجانى را آتش زده‌ام با چنين وضع و تعصبى ايشان سه ماه آمد اينجا و در جلسات ما شركت كرد. در دروسى كه ما داشتيم شركت كرد، بعد از بحث و صحبت ايشان شيعه شد و يك جزوه و رساله‌اى نوشت به‌نام موعظمتى لكل مسلم كه در آن جزوه از تشيع دفاع كرده است و در آن آيات قرآن و روايات را آورده، در رابطه با بحث مهدويت هم ما سه چهار روزى با ايشان كار كرديم، ايشان زير بار نمى‌رفت، البته اصل موضوع را قبول داشت ولى تولد حضرت را منكر بود ولى بحث كرديم از كتب خودشان و بالاخره ايشان قانع شد.
مجموعاً چه محصولات و انتشاراتى تاكنون راجع به حضرت داشته است؟
اولين اثرى كه راجع به حضرت صاحب، عليه‌السلام، ما موفق شديم نشر بدهيم كتابى است از مرحوم ميرداماد، رضوان‌اللَّه عليه، به نام شرعة التسمية. رواياتى ما داريم در باب اينكه اسم حضرت را نبريد م - ح - م - د ناهيه است. نهى مى‌كنند ما را از اسم بردن حضرت يك عده‌اى از مرحوم ميرداماد استفتاء كردند كه به‌نظر شما نام بردن حضرت چطور است؟ مرحوم ميرداماد قائل به حرمت بودند. ايشان جواب مى‌دهند كه من حرام مى‌دانم و مشكل است نام بردن حضرت. اين فتوايشان مستند به رواياتى است كه ناهيه است و به‌طور مطلق هم زمان غيبت صغرى را شامل مى‌شود و هم غيبت كبرى را. ايشان مستدل صحبت مى‌كنند يك بحث فقهى و ولايى به‌نام شرعة التسمية. آيت‌اللَّه العظمى آقاى صافى گلپايگانى نظر داشتند كه اين كتاب چاپ بشود. ما هم اين كتاب را در مشهد مقدس از كتابخانه آستانه گرفتيم. نسخه خطى اين كتاب را با نظر جناب آقاى استادى كه از محققان و علماى بزرگوار هستند با اشراف و تحقيق ايشان چاپ كرديم. البته چون عربى بود و خواستيم براى فارسى زبانها هم مفيد باشد. يك مقدمه‌اى مشتركاً با جناب آقاى استادى به فارسى نوشتيم و تقريباً يك مقدارى از اصل مطالب كتاب را در اين مقدمه فارسى آورده‌ايم. اين اولين اثر راجع به امام زمان،
عليه‌السلام، است و بعد سه رساله درباره امام زمان، عليه‌السلام، از مرحوم علامه مجلسى، رضوان‌اللَّه عليه، است كه جناب آقاى رجايى كه از محققان و علماى بزرگوار قم هستند آقاى حاج آقا مهدى رجايى كه بسيارى از كتابهاى قدما را ايشان تحقيق كرده‌اند و محقق خوبى هستند. تحقيق كرده‌اند و مقدمه‌اى كه بنده نوشتم چاپ شده است. اين دومين اثر راجع به امام زمان، عليه‌السلام، بعد دو جلد كتاب به نام در محضر دوست است كه جلد اولش از آقاى رجايى است كه مجموعه‌اى است شامل 40 تشرّف و دومى از بعضى دوستانمان در همين مركز كه هر دو را بنده بر آنها مقدمه نوشته‌ام و بعضى مقالاتى كه فرستاده‌ايم براى بعضى مجلات مانند: حيات بخشى حضرت مهدى، عليه‌السلام، و برخى مقالاتى كه مجله موعود چاپ كرده است و همچنين مقاله‌اى كه كانون انديشه به زبان فرانسه راجع به حضرت صاحب از بنده چاپ كرده‌اند.
براى آينده چه برنامه‌هايى درپيش داريد؟
ان‌شاءاللَّه در نظر داريم جاى وسيعترى پيدا كنيم و اين مركز وسعت پيدا كند هم از نظر جا و هم ازنظر كار و تلاش. كلاسهاى بيشترى بگذاريم بخصوص براى آقايان طلاب. يعنى آقايانى كه طلبه‌اند و در حوزه درس مى‌خوانند بايد قبل از پرداختن به فروع به اصول بپردازند. اصول اعتقادات يعنى كلام و طورى بشود كه در برخورد با مكاتب مختلف بتوانند پاسخگو باشند. شبهات امروز و تهاجم فرهنگى و مسائلى كه دارد. براى آقايان طلاب كلاسهايى بهتر و بيشتر بگذاريم. براى دانشجويان كتابخانه‌مان وسعت بيشترى پيدا كند. وقت بيشترى براى خواننده قرار بدهيم. الان با توجه به جاى كم و نامساعد، ما هنوز به آن هدف نرسيده‌ايم. نشر آثارى كه مربوط به حضرت است و خطى است. اخيراً اثرى از مرحوم آيت‌اللَّه فقيه ايمانى پدر جناب حجةالاسلام والمسلمين آقاى مهدى فقيه ايمانى كه هم خودشان، هم پدرشان آثار خوبى راجع به امام زمان، عليه‌السلام، دارند يافته‌ايم كه راجع به زيارت ناحيه است و خطى است. در نظر داريم اين كتاب با اشراف خود آقاى فقيه ايمانى چاپ شود. اينكه تنها در ايّام نيمه شعبان جشن گرفته شود و چراغانى شود درست نيست، حق حضرت درست ادا نمى‌شود. بايد يك تبليغى بشود، ترويجى بشود مثلاً با عنوان دهه مهدويت كه از دهم تا بيستم شعبان دهه مهدويت باشد، همانطور كه دهه حسينى داريم (عاشورا) دهه آخر صفر مربوط به نبى‌اكرم و امام مجتبى، عليهماالسلام، دهه فاطميه مربوط به حضرت زهرا، سلام‌اللَّه‌عليها، دهه مهدويت داشته باشيم.
به‌عنوان آخرين سؤال بفرمائيد با چه مشكلاتى از يكسو و چه بركات و عناياتى خاصه از ناحيه حضرت مواجه بوده‌ايد؟
مشكلات كه فراوان است ما از صفر شروع كرديم، از نظر مادى و حتى جا نداشتيم و مكانى كه الآن هستيم منزل مسكونى خود ما بوده است كه دراختيار اين‌كار قرار داديم و افتخار هم مى‌كنم و حضرت هم عنايت فرمودند كه ما حتى يك لحظه بيجا نشديم و بحمداللَّه با واگذارى اينجا جاى بهتر و مناسبترى پيدا شد. امّا متأسفانه با كمى امكانات و بعضاً عدم امكانات مادى روبرو هستيم. امروز روزى است كه بايد دست افرادى كه مى‌خواهند كار كنند از نظر امكانات مادى باز باشد، تجهيزاتى كه بايد داشته باشند، لوازم و امور ديگرى كه بتواند پاسخگوى تهاجم فرهنگى باشد. بتواند نشر آثار و عقايد بكند دراختيار آنها باشد. البته دوستانى بوده‌اند كه كمك كرده‌اند و مى‌كنند در اصفهان ما عشاقى را سراغ داريم كه اينها خدمتگزار حضرت مهدى، عليه‌السلام، هستند و بوده‌اند و به‌ما كمك كرده‌اند ولى متأسفانه با كمبود مواجه بوده‌ايم و هستيم، بخصوص در رابطه با اعزام مبلغ به اطراف، مثل زاهدان، بندرعباس، سيستان و بلوچستان، ايرانشهر بخصوص، مجموعاً كارها انجام شده بحمداللَّه كمبودها هم جبران شده و ان‌شاءاللَّه جبران مى‌شود.
امّا بركات، بركاتى كه فرموديد، من قبل از شروع كار تا تصميم گرفتم، شبى خواب ديدم كه از يك كوه بسيار بزرگى بالا مى‌روم كه خيلى بالا رفتن از اين كوه سخت است، خيلى مشكل بالا رفتم تا رسيدم، نهايتاً به بالاى كوه به آن هدف بعد از رسيدن يادم هست در عالم رؤيا سوره فجر خواندم از همان خواب فهميدم كه اين كار، كار مشكلى است، كار سختى است، ولى نهايتاً به پيروزى مى‌رسد. بعد هم اين هدف ما كه در سه رساله مطرح كرده بوديم و با بعضى دوستان شفاهاً مطرح كرده بوديم اين را جاهاى ديگر هم دنبال كردند، مسجد جمكران دنبال كردند و بحمداللَّه ان‌شاءاللَّه داريم به پيروزى مى‌رسيم. جمعاً چون كار، كار شخصى و فردى نيست. موفقيتهايى كه مسجد جمكران كسب كردند بعد از كار ما شروع كردند امّا بحمداللَّه موفق بوده‌اند. مجله موعود، مجله‌هاى ديگر راجع به حضرت جمعاً رسيده‌ايم به موفقيت.