یهود شناخت (۶)

سهیلا جلالی کندری

علل مغضوب شدن یهود (قسمت چهارم)

دنیا گرایی

دلبستگی، شیدایی و وابستگی به دنیا، یکی از ویژگی‌های یهودیان است. دنیاگرایی در زندگی آنان نمودی شگفت دارد و به گونه‌های مختلف، در ابعاد زندگی آنان چهره نموده است؛ گاهی در قالب مال‌دوستی و گاهی در قالب عشق به زندگی و مرگ‌گریزی تجلّی کرده است.

دلبستگی به لذایذ دنیوی

آیاتی به دلبستگی آنان در استفاده از لذایذ دنیوی اشاره دارد. نمونه‌ای از این دلبستگی، درخواست خوراکی‌های مورد علاقه‌شان از موسی(ع) در طیّ سفر به «شام» بود. بنی‌اسرائیل در طیّ سفر از «مصر» به شام با سختی‌های بسیار، از جمله گرسنگی و تشنگی، روبه‌رو شدند. تا آنجا که از ترس مرگ به موسی(ع) اعتراض کردند. موسی(ع) به درگاه خداوند دعا کرد و خداوند منّ و سلوی نازل نمود و از سنگ، دوازده چشمه جوشاند تا گرسنگی و تشنگی خود را دفع کنند. آنها مدّتی از این نعمت‌ها استفاده کردند؛ ولی نفس سرکش، این نعمت‌ها را در نظرشان خوار و بی‌مقدار جلوه داد و از یکنواختی غذای خویش خسته و دلزده شدند. دوباره به بهانه‌جویی پرداختند و با همان لحن بی‌ادبانه که عادتشان بود، گفتند:

«... يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا...؛1

... ای موسی! ما هرگز به خوردن یک غذا صبر نمی‌کنیم. از پروردگارت بخواه برای ما از نباتاتی که از زمین می‌رویند، مثل سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز فراهم سازد...»

با توجّه به این سخن آنان در می‌یابیم: اوّلاً این سخن دلالت بر کراهت آنها از موقعیت خویش دارد؛ زیرا صبر به معنای نگاه داشتن نفس، هنگام سختی است؛ ثانیاً پیامبر خدا را «ای موسی» خطاب کردند. گویی او فردی هم‌شأن خود آنهاست و نه فرد برگزیدة خداوند؛ ثالثأ شکم‌پرستی و دلبستگی خویش به غذاهای معمول را آشکار کردند؛ رابعاً از موسی(ع) خواستند تا از پروردگارش بخواهد (مِن رَبِّک)، و نگفتند از پروردگارمان بخواه (مِن رَبِّنا) و این حاکی از عدم ایمان قلبی آنان به پروردگار بود؛ خامساً می‌خواستند این گیاهان نیز به طریق معجزه‌آسا و بدون کوشش فراهم آید؛ گویی آنان عادت کرده بودند که تمامی مشکلاتشان با معجزه حل شود و خود، سختی و رنجی متحمّل نشوند.

جای این سؤال باقی است که چرا منّ و سلوی، در عین حال که دو نوع هستند، طعام واحد نامیده شده‌اند؟ مفسّران نظراتی در این‌باره مطرح کرده‌اند؛ از جمله آنکه چون منّ و سلوی همیشه به یک گونه نازل می‌شدند و تغییر نمی‌کردند، یک غذا نامیده شده‌اند؛ چنان‌که در سفرة پادشاهان انواع غذاها وجود دارد؛ ولی چون در اوقات مختلف این غذاها تغییر نمی‌کند، گفته می‌شود غذای سفرة پادشاه، یک گونه است و شاید هم به این دلیل که این دو غذا با هم طبخ شده و مورد استفاده قرار می‌گرفته است، آن را یک نوع دانسته باشند یا چون منّ نوشیدنی آنها را فراهم می‌کرده، منظور از طعام واحد، تنها سلوی است.2

موسی(ع) در پاسخ به درخواست آنها می‌فرماید:

«... أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ...؛3

آیا می‌خواهید آنچه را که برتر است، به آنچه فروتر است، مبدّل کنید؟ به شهری بازگردید که آنجا هرچه خواهید، به شما بدهند...»

موسی(ع) در برابر سؤال آنها با استفهام انکاری پاسخ داد که شما آنچه را که دارای ارزش بیشتری است و از مواهب خداوندی است، با چیزی که پست است، عوض می‌کنید و در ادامه گفت:

«... اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ» در اینکه منظور از مصر چیست، دو نظر وجود دارد. سیّد قطب در این‌باره می‌نویسد:

درخواست بنی‌اسرائیل آن‌چنان پست و بی‌مقدار بود که موسی(ع) گفت: «این مسئله لايق درخواست کردن نیست؛ بلکه آنچه می‌خواهید، در هر شهری یافت می‌شود و به هر شهری وارد شوید، این خوراکی‌ها را خواهید یافت.» یا می‌توان مصر را همان کشور معروف فراعنه دانست. در آن صورت، یعنی به مصر که محلّ خواری و زبونی شما بود، باز گردید و از آنچه

می‌خواهید، بهره‌مند شوید.4

ایشان در نهایت، قول دوم را با سیاق آیه متناسب‌تر می‌یابد؛ زیرا در ادامة آیه از خواری و مسکنت و مغضوب خدا شدن يهود صحبت می‌کند؛ در حالی‌که از نظر تاریخی، این مسئله نسل‌ها بعد از موسی(ع) اتّفاق افتاد. بنابراین سیّد قطب با توجّه به ارتباطی که بین خواری و ذلّت بنی‌اسرائیل در مصر و خواری و ذلّت نسل‌های بعدی آنها وجود دارد، مصر را همان کشور معروف فراعنه می‌داند.5

نمونة دیگری که حاکی از دلبستگی یهود به لذایذ دنیوی و نیز مال‌دوستی است، ماهیگیری اصحاب سبت در روز شنبه است. همان‌طور که قبلاً به این مسئله اشاره شد، شغل افرادی که ساکن قریة مورد نظر بودند، ماهیگیری بود و ماهی، هم غذای معمول روزانة آنها را تشکیل می‌داد و هم از فروش آن درآمدی کسب می‌کردند؛ ولی مدّتی ماهی‌ها تنها در روز شنبه به فراوانی یافت می‌شدند و کار صید آنها در روزهای دیگر بسیار کساد بود. ابتدا معدودی از ساکنان این آبادی، و سپس بسیاری از آنان، در اجابت شهوتشان برای خوردن و فروش ماهی و کسب ثروت از این راه، با حیله‌های مختلف به ماهیگیری در روز شنبه پرداختند و حرمت این روز را شکستند و در نتیجه به حریم الهی تجاوز نمودند. تنها دلیلی که آنها را به این کار سوق داد، دنیاگرایی و علاقة آنها به لذایذ مادّی بود.

مال‌دوستی

یکی دیگر از بازتاب‌های دنیاگرایی یهود، مال‌دوستی آنهاست. اینان قومی هستند که به بت بسیار علاقه‌مندند. آنان برای کسب ثروت و حفظ آن، روش‌های گوناگونی در پیش می‌گیرند؛ از جمله رباخواری، رشوه‌خواری، تصرّف اموال مردم، خیانت در امانت، تحریف آیات و در ازای بهایی اندک، بخل و عهدشکنی به منظور کسب ثروت.

یهود با استفاده از این روش‌ها به حقوق مردم تجاوز کرده، مال و ثروتی برای خویش می‌اندوختند. علمای یهود برای جلب نظر اشراف و در عوض گرفتن پولی از آنها، به تحریف آیات «تورات»، از طریق زیاد و کم کردن یا تأویل و تفسیر آیات، مطابق رأي و میل ثروتمندان می‌پرداختند؛ غافل از آنکه این نوع درآمد هر قدر هم که زیاد باشد، در برابر آنچه که از نعمت‌های اخروی از دست می‌دهند، کم و بی‌ارزش است. آنها برای کسب مال، نه به عهد خود با خدا وفادار ماندند و نه به سوگندها و عهدشان با دیگران. در مبحث ميثاق الهی با یهود بیان کردیم که خداوند از آنها عهد گرفته بود که خون یکدیگر را نریزند و یکدیگر را از خانه و کاشانة خود بیرون نکنند؛ ولی آنها با وجود اقرار بر این عهد، نقض میثاق کردند و گروهی از قوم خود را از دیار خویش راندند؛ در حالی‌که برای آزاد کردن اسیران فدیه می‌دادند و این در واقع ایمان به بعضی مطالب تورات و كفر به بعضی قست‌های دیگر آن بود. اینان گمان می‌کردند با این کار از لذايذ و ثروت‌های دنیا بیشتر برخوردار خواهند شد؛ ولی خداوند فرمود:

أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ؛6

اینان همان کسانند که آخرت را دادند و زندگی دنیا را خریدند. پس از عذابشان کم نگردد و کسی یاری‌شان نکند.»

یهود نه تنها به عهد خود با خداوند وفادار نماندند و برای کسب موقعیت بهتر و مال عهد خود را شکستند، بلکه برای سوگند خود نزد مردم نیز ارزشی قائل نشدند و برای کسب ثروت هرچند اندک، سوگندهایی را که برای کسب اعتماد مردم خورده بودند، می‌شکستند.

«إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ... ؛7

کسانی که عهد خدا و سوگندهای خود را به بهایی اندک می‌فروشند، در آخرت نصیبی ندارند...»

یهود با این روش‌ها به جمع‌آوری مال و ثروت می‌پردازند و با تمام قوا، در صدد حفظ آن هستند و از انفاق و بذل مال و کمک به مستمندان دریغ می‌ورزند. آنها نه تنها خود بخل می‌ورزند، بلکه دیگران را نیز به بخل تشویق می‌کنند.

«الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا؛8

آنان که بخل می‌ورزند و مردم را به بخل وامی‌دارند و مالی را که خدا به آنها داده است، پنهان می‌کنند و ما برای کافران عذاب خوارکننده‌ای مهیّا ساخته‌ایم.»

در شأن نزول این آیه آورده‌اند: برخی از یهود به نزد انصار می‌آمدند و آنها را از انفاق مال بر حذر می‌داشتند و از فقر و حوادث آینده می‌ترساندند و به این طریق در صدد بودند با ظاهرفریبی و در پوششی خیرخواهانه، مسلمانان را از انفاق و بذل کمک مالی برای پیشرفت اسلام بازدارند. با این سخن که: ما می‌ترسیم فقیر شوید. شما نمی‌دانید در آینده چه اتّفاقی خواهد افتاد، نسبت به پیروزی مسلمانان در دل انصار شک و تردید می‌انداختند تا آنها گمان کنند يهود خبری از آیندة دین محمّد(ص) دارد که این‌گونه سخن می‌گوید و آنها را از حوادث آینده بر حذر می‌دارد.9

البتّه از برخی نقل شده که مراد از بخل در اینجا بخل مالی نیست؛ بلکه مراد کتمان صفات محمّد(ص) در تورات است و «الَّذِينَ يَبْخَلُونَ»، یهود می‌باشند. برخی دیگر آیه را عام دانسته و آن را در مورد تمامی کسانی می‌دانند که از ادای واجبات مالی، مثل زكات، بخل می‌ورزند و دیگران را نیز به این کار تشویق می‌کنند.10 به این ترتیب، بنا به روایتی، این آیه در مورد بخل یهود از انفاق مال و تشویق دیگران

بر این مسئله است.

آیة دیگری به طور مشخّص، بخل مالی یهود را بیان می‌کند و در مورد دلالت دلالت آن، بین مفسّران اجماع وجود دارد:

«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا... أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذًا لَا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيرًا أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ...؛11

آیا آنان را که نصیبی از کتاب برده‌اند، ندیده‌ای که به جبت و طاغوت ایمان آوردند و دربارة کافران می‌گویند که راه اینان از راه مؤمنان به هدایت نزدیکتر است؟ ... یا از پادشاهی نصیبی برده‌اند که در این صورت به قدر آن گودی که بر پشت هستة خرماست، به مردم سودی نمی‌رسانند یا بر مردم به خاطر نعمتی که خدا از فضل خویش به آنان ارزانی داشته، حسد می‌برند؟ ...»

این آیه بیانگر آن است که بخل، صفت دائمی و همیشگی یهود است. خداوند در مورد یهود فرموده است که اگر آنها نصیب و بهره‌ای از دنیا و پادشاهی و ثروت آن داشتند، به دیگران حتّی جزء کوچکی از آن را نمی‌دادند.12

دلبستگی به زندگی و گریز از مرگ

یهود به ثروت، مال و لذایذ مختلف زندگی علاقة وافری دارند. این شدّت علاقه موجب شده است آنها دلبستگی بسیار به زندگی داشته باشند، از مرگ بهراسند و همیشه در صدد حفظ جان خود باشند تا با بیشتر زندگی کردن در این دنیا، هرچه بیشتر از لذایذ آن بهره‌مند شده و ثروت بیشتری بیندوزند. نمونة بارز عشق آنها به زندگی، ترس آنها از جهاد و جنگ در راه خداست. آنان از فرمان جهاد برای فتح سرزمین مقدّس سر باز زدند و علّت این سرپیچی، ترس آنها از قدرت اهالی آن سرزمین و ترس از شکست در جنگ بود؛ زیرا با توصیفی که نمایندگان اعزامی موسی(ع) از بزرگی جثّه و قدرت اهالی آن سرزمین کرده بودند، بنی‌اسرائیل گمان بردند در جنگ با آنها قطعاً بسیاری از ایشان کشته خواهند شد. بنابراین از موسی(ع) خواستند که خود با خدایش به جنگ بروند و پس از فتح و پیروزی، آنان به آن سرزمین بیایند.

حريص‌ترین مردم به زندگی

یهود چنان به زندگی در این دنیا عشق می‌ورزند که دوست دارند حتّی هزار سال عمر کنند و از لذایذ حیات دنیوی بهره گیرند. علاقة آنها به زندگی، با اینکه خود را از اهل ایمان می‌دانند، حتّی از مشرکان که ایمانی به آخرت ندارند، بیشتر است و این خود دلیلی بر این مسئله است که يهود ایمان واقعی به معاد ندارند.

«وَلَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَى حَيَاةٍ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَنْ يُعَمَّرَ وَاللهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ؛13

آنان را از مردم دیگر، حتّی مشرکان به زندگی این جهانی حریص‌تر خواهی یافت و بعضی از كافران دوست دارند که هزار سال در این دنیا زیست کنند و این عمر دراز، عذاب خدا را از آنان دور نخواهد ساخت که خدا به اعمالشان بیناست.»

آیه خطاب به رسول الله(ص) است: «هم» اشاره به یهود یا علمای آنان است. «أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَى حَيَاةٍ»، یعنی شدّت حرص و ولع آنها به زندگی در دنیا از حرص سایر مردم به زندگی بیشتر است. «َمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا» عطف به «النَّاسِ» است؛ یعنی یهود حتّی از مشرکان که ایمانی به بعث و جزا ندارند، بر زندگی در دنیا حریص‌ترند.14 در نزد اعراب عدد هزار، منتهای اعداد را نشان می‌داده است و تعبیر «أَلْفَ سَنَةٍ» در این آیه، در واقع بیانگر شدّت علاقة یهود به بهره‌وری از زندگی دنیوی می‌باشد. چون مشرکان زندگی را محدود به این دنیا می‌دانند و منکر برپایی قیامت و زنده شدن مردگان و پاداش و عقاب برای اعمالشان نیستند، طبیعی است که علاقه‌مند به زندگی طولانی باشند و به ثروت‌اندوزی و بهره‌مندی از لذایذ دنیوی بپردازند؛ در حالی‌که از مؤمنان که معتقدند روزی خواهد رسید که مردگان زنده شده، پاسخگوی کارها و اعمال خود خواهند بود و سپس زندگی ابدی خواهند داشت، انتظار نمی‌رود که به زندگی طولانی در این دنیا که توأم با تکلیف است، علاقه‌مند باشند؛ بلکه بر عکس باید بیشتر علاقه داشته باشند که به زندگی آنها در این دنیا خاتمه داده شود و به نزد خدای خود روند تا هم از دار تکلیف رهایی یابند و هم به پاداش اعمال خود و بهشت ابدی برسند. پس یهود که با وجود ادّعای ایمان به خدا و معاد و ادّعای انحصاری بهره‌مندی از نعمت‌های اخروی، باز به زندگی بسیار طولانی در این بهره‌مندی از لذایذ آن دلبستگی دارند، در ادّعاهای خود دروغگو هستند و به مدّعای خود ایمان قلبی ندارند.

کشتن پیامبران و صالحان

یهودیان علاقة بسیار زیادی به مادّیات و استفاده از لذایذ مادّی دارند و برای رسیدن به آن، از هیچ کاری رویگردان نیستند. آنها به حقوق مردم تجاوز کرده و اموال آنان را تصرّف می‌نمایند و با گرفتن رشوه، اقدام به تحریف کلام خداوند می‌کنند و... و هرگاه کسی آنان را از انجام اعمال پشت باز دارد یا با امیال نفسانی ایشان مخالفت نماید، در صدد کشتن او بر می‌آیند. یکی از گناهان نابخشودنی یهود، کشتن پیامبران و خیرخواهان و صالحان است. البتّه انجام این کار با دو روش ممکن است: یکی آنکه خود مستقیماً به کشتن پیامبران و صالحان اقدام کنند، دیگر آنکه با افشای اسرار آنها، موجبات کشته شدن ایشان را فراهم کنند. روایاتی اشاره دارند که یهود از هر دو روش استفاده کرده‌اند.15

اوّلین نمونه بر انجام این گناه، اقدام به قتل هارون(ع) است. هارون(ع) که پیامبر و

گوساله، سعی کرد مانع گمراهی آنان شود؛ ولی آنها نه تنها به سخنان او توجّهی نکردند، بلکه در صدد برآمدند او را بکشند و این مانع را از سر راه خود بردارند.

«... إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكَادُوا يَقْتُلُونَنِي...؛16

این قوم مرا زبون یافتند و نزدیک بود که مرا بکشند...»

نمونة دیگر، اقدام آنان به کشتن عیسی(ع) است. عیسی(ع) همواره یهود را از کارهای زشت بازمی‌داشت و گمراهی احبار يهود را بر مردم آشکار می‌ساخت. وقتی احبار و اشراف دیدند که سخنان روشنگر عیسی(ع) موجب بی‌حرمتی آنها شده و در نهایت مقام و موقعیت آنها را به خطر می‌اندازد، به بدگویی از او نزد حاکم «روم» - که در آن هنگام بر «فلسطین» سلطه داشت - پرداختند و زمینة قتل او را فراهم آوردند؛ ولی خداوند او را از شرّ دشمنان رهانید و آنها فرد خائنی را که شباهت بسیار با عیسی(ع) داشت، به صلیب کشیدند.

«وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ... ؛17

و نیز بدان سبب که گفتند: ما مسیح پسر مریم پیامبر خدا را کشتیم و حال آنکه آنان مسیح را نکشتند و بر دار نکردند؛ بلکه امر بر ایشان مشتبه شد...»

آیاتی چند بر این گناه و تکرار آن در طول سالیان دراز اشاره دارد. به آیة زیر توجّه کنید:

«إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ يَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ * أُولَئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ؛18

کسانی را که به خدا ایمان نمی‌آورند و پیامبران را به ناحق می‌کشند و مردمی را که از روی عدل فرمان می‌دهند می‌کشند، به عذابی دردآور بشارت ده. اعمال اینان در دنیا و آخرت تباه شده است و هیچ یاوری ندارند.»

در این آیه از جزای کشتن ناحقّ پیامبران، به «عَذَابٍ أَلِيمٍ» تعبیر شده است. این سؤال مطرح است که آیا ممکن است پیامبری را به حق کشت؟ طبرسی به این سؤال چنین پاسخ داده است: این آیه دلیل بر این نیست که کشتن پیامبری از روی حق نیز ممکن است؛ بلکه مراد این است که قتل پیامبران نیست، مگر به ناحق. در این آیه قتل پیامبر با صفت ضروری‌اش وصف شده است و آن هم به ناحق بودن این کار است.19

فخر رازی در تفسیرش، دو دلیل دیگر بر این مسئله ارائه می‌دهد و می‌نویسد: انجام باطل ممکن است حق باشد و آن در صورتی است که کسی که آن را انجام می‌دهد، دچار شبهه شده و گمان کند کار درستی انجام می‌دهد. در این آیه نیز با توصیف قتل انبیاء به «غَيْرِ حَقٍّ»، تأکید شده است که این کار حتّی در اعتقاد آنها نیز قبیح بوده است و آنها با وجود آنکه می‌دانستند کارشان غلط است، مرتکب آن شدند یا ممکن است اگر خداوند آنها را تنها بر قتل انبیاء و بدون قید «ناحق» سرزنش می‌کرد، می‌گفتند: خدا آنها را کشته است؛ ولی خداوند فرمود: قتل از جانب خدا حق و از جانب غیر خدا، ناحق می‌باشد.20

صاحب «المنار» نیز نظر اوّل فخر رازی را تأیید می‌کند و می‌نویسد: در تورات قتل غیر انبیاء نیز حرام شده بود؛ چه رسد به قتل انبیاء. توصیف قتل انبیاء به غیر حق، دلیل بر این است که آنها کار را با شکّ و شبهه انجام ندادند یا حكم الهی را تأويل غلط نکردند؛ بلکه این جرم بزرگ را عمداٌ انجام دادند و می‌دانستند که با این کار، با آنچه خداوند در کتاب دینی‌شان تشریع کرده است، مخالفت می‌کنند.21

در ادامة آیه می‌فرماید: «وَ يَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ»؛ منظور از « الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ» حكما هستند که مردم را به عدالت عامّه در هر چیز راهنمایی می‌کنند و از نظر هدایت و ارشاد مردم، در مرتبة انبیاء قرار می‌گیرند و راه آنها را دنبال می‌کنند. در آخر آيه دقیقاً بیان شده است که عاقبت یهود به دلیل ارتکاب این جرم بزرگ، عذاب دردناک و حبط اعمال آنها در آخرت است. «قرآن کریم» دربارة عذاب دنیوی آنها در سورة «بقره» می‌فرماید:

«وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ ؛22

مقرّر شد بر آنها خواری و بیچارگی و خشم خدا را بر خود هموار ساختند و این بدان سبب بود که به آیات خدا کافر شوند و پیامبران را به ناحق کشتند و نافرمانی کردند و تجاوز ورزیدند.»

در این آیه تصریح شده است که یهود مورد غضب الهی هستند و این به علّت کفر ایشان و انکار آیات الهی و کشتن پیامبران می‌باشد. آنان این کارها را به سبب عصیان و نافرمانی در برابر فرامین الهی و تجاوز از حدود خداوند انجام دادند و در نتیجة این اعمال، به ذلّت و خواری و فقر و بیچارگی در دنیا دچار خواهند شد.

پی‌نوشت‌ها: