سیّد محمّدتقی قبولی درافشان، عبدالحسین رضایی راد
اشاره
طیّ روزهای اخیر شاهد سلسله وقایعی نه چندان خوشایند در کشور بودیم... حادثه‌ای تلخ (مرگ خانم مهسا امینی) شعلة کبریتی شد برای انفجار بشکة باروت در مناسبات مدنی مردم این سرزمین.
قابل پیش‌بینی بود دیر یا زود انباشت فشارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، کاسة صبر مردم را لبریز کرده و موجب اعتراض و سرانجام اغتشاش اجتماعی خواهد شد.
بی‌توجّهی به همة تذکّرها و پیش‌بینی‌های خردمندان صاحب درد و داغ اهل قلم، غفلت از ضرورت احقاق حقّ عمومی مردم و بازدارندگی از پیشرفت دستان متجاوز به بیت‌المال، نادیده گرفتن بخش بزرگی از سرمایه‌های انسانی متخصّص و با انگیزه در وقت توزیع مناصب و موقعیت‌ها، اعمال سیاست غلط به کار گیری افرادی با گرایش سیاسی خاص و البتّه مسلکی و حزبی بدون داشتن لیاقت و شایستگی لازم و سرانجام، پافشاری سرسختانه بر برخی مواضع سیاسی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و... از جمله عواملی بودند که زمینه‌ها را برای تبدیل شدن انتقادات به اعتراض و تبدیل اعتراض به خشونت اجتماعی فراهم آوردند...
بی‌گمان اگر عبرت گرفتن و تجدید نظر در کار وارد نشود، دامنة خسارات، بیش از پیش گسترده خواهد شد...
«موعود» از مسیر منشورات خود طیّ 27 سال گذشته صمیمانه تذکّر داده و راه‌حل ارائه نموده بود... هیهات که ...
موضوع امر به معروف و نهی از منکر با اصرار بر حفظ ظاهر مذهب به جای حقایق باطنی دینداری از مسیر «گشت ارشاد»، در شهریور جاری همان جرقّة افتاده بر انبار باروت بود...
آنچه پیش‌روی شماست، پژوهشی علمی و آسیب‌شناسانه در همین‌باره است. اثری که از طرح آن، بیش از 18 سال می‌گذرد.
مقدّمه
تجربة انقلاب اسلامی از سویی و سیرة فقهی امام خمینی(ره) از سوی دیگر، به ما آموخت که فقه را در بستر زمان و مکان بشناسیم و تجربیات اجرایی و نتایج عملی هر حکم را نیز همسنگ دلیلی از دلایل اربعه در تصحیح فهم خود، به کار گیریم1 و فقه را همچون شاخه‌های دیگر دانش بشری در هر دو میدان عمل و نظر بیاموزیم که واقعیت، جزئی از تئوری است2 و نظریّه‌ای که در عمل نتایج پیش‌بینی شده را نبخشد یا کمتر از مقدار مظنون نتیجه‌بخش باشد، قابل تجدید نظر و تحقیق بیشتر خواهد بود.
یکی از مفاهیمی که تجربیات به دست آمده از انقلاب اسلامی و تحوّلات زمان و مکان، ما را به تأمّل بیشتر در آن سوق می‌دهد، مفهوم بنیادی امر به معروف و