رجعت؛ بازگشت به دنیا در عصر ظهور (7)

ابراهیم منتظرقائم

فلسفه و هدف رجعت

به اعتقاد شيعيان، پيش از برپايی قيامت كبرا و هم‏زمان با ظهور امام مهدی(عج)، گروهی از مؤمنان و پرهيزكاران پاك‌سرشت و جمعی از كافران و منافقان زشت‌طينت، پس از مرگ زنده می‏شوند و بار ديگر به دنيا باز می‏گردند تا سرانجام اعمال نيك و بد خود را دريابند و حاكميت نهايی دولت حق را مشاهده كنند. در آموزه‏های شيعی از اين رويداد با عنوان «رَجْعَت» ياد می‏شود.

در روايات به فلسفه و هدف رجعت، اشارة صريحی نشده است؛ ولی با توجّه به برخی نكاتی كه در روايات و كلمات مفسّران، محدّثان و متكلّمان بزرگ شيعه آمده است، می‏توان موارد زير را از فلسفه‏ها و اهداف احتمالی رجعت برشمرد:

1. استمرار تكامل معنوی مؤمنان

گروهی از مؤمنان خالص به دليل زندگی در عصر كافران و ستمگران در مسير تكامل معنوی خود، با موانع و دشواری‏های زيادی روبه‏رو شده و از رسيدن به كمال نهايی خود باز مانده‏اند. از اين‏رو، حكمت الهی ايجاب می‏كند كه اين گروه را بار ديگر به دنيا باز گرداند تا بتوانند در زمان حاكميت دولت حق، تكامل معنوی خود را استمرار بخشيده و به بالاترين مراتب ممكن دست يابند.1

2. مجازات كافران و گردن‏كشان

بسياری از كافران و گردن‏كشان تاريخ، بی‏آنكه به سزای اعمال ننگين خود برسند، از دنيا رفتند. رجعت دوبارة آنها به دنيا اين امكان را فراهم می‏سازد كه اين گروه در همين دنيا و در پيش چشم كسانی كه مورد ستم قرار گرفته و حقّشان پای‏مال شده بود، به مجازات برسند.2

3. عزيز گردانيدن مؤمنان و خوار كردن كافران

خداوند همواره به مؤمنان وعده داده بود كه آنها را عزيز و دشمنانشان را خوار می‏كند؛ ولی در دنيا كمتر مجالی برای تحقّق اين وعده پيش آمده بود. عصر رجعت، فرصت مناسبی برای تحقّق اين وعدة الهی خواهد بود.3

4. انتقام گرفتن از دشمنان اهل‌بيت(ع)

اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) همواره مورد ستم بودند و همة آنها، به دست گردن‏كشان عصر خود به شهادت رسيدند. با بازگشت دوبارة دشمنان اهل‌بيت(ع) به دنيا اين امكان فراهم می‏شود كه انتقام خون‏های به ناحق ريختة شده آنها از دشمنانشان گرفته شود.4

5. فراهم آوردن امكان درك حاكميت اهل‌بيت(ع) برای مؤمنان

گروه زيادی از مؤمنان آرزو داشتند دوران حاكميت اهل‌بيت(ع) را درك كنند و بتوانند در اين دوران، در راه پيشبرد اهداف قائم آل‌محمّد(عج) مجاهده كنند. رجعت اين امكان را به وجود می‏آورد كه اين گروه بتوانند به آرزوی ديرين خود دست يابند.5

در روايت زيبايی از پيامبر اكرم(ص) شده است که فرمودند:

«آيا شما را به سوی گروهی راهنمايی كنم كه از برترين بهره‏ها و برترين رجعت‏ها برخوردارند؟ گروهی كه نماز صبح را در می‏يابند و سپس تا زمانی كه خورشيد طلوع كند می‏نشينند و به ذكر خدا مشغول می‏شوند. پس آنها سريع‏تر رجعت می‏كنند و از بهرة بيشتری برخوردار می‏شوند.»6

پی‌نوشت‌ها: