شش‌ماه پایانی: شگفتی‌های دوران پیش از ظهور

همة انسان‌ها خصوصاً امّت اسلامی پیش از ظهور حضرت مهدی(عج) به شرایط سخت و جانکاهی که ناشی از ظلم و جور و انحراف آن زمان است، مبتلا خواهند شد. این نکته را می‏توان از این حدیث متواتر حضرت رسول‏اکرم(ص) برداشت کرد که فرمودند:

«همانا مهدی(عج) زمین را همان‏طور که از ظلم و جور پر شده باشد، مملوّ از قسط و عدل می‏نماید.»2

با رجوع به احادیث و روایات معصومان(ع)، اخبار و نکاتی را می‏بینیم که سختی و فساد موجود در آن زمان را برای ما به تصویر می‏کشند؛ مضاف بر اینکه بعضی از آنها به برخی حوادث خاص و معیّن هم اشاره دارند. این احادیث را می‏توان چنین طبقه‏بندی کرد:

1. پر شدن زمین از ظلم و جور

مضمون این بخش متواتراً در روایات آمده و در احادیث به مسئلة پر شدن زمین از ظلم و جور پیش از ظهور حضرت ولیّ‏عصر(عج) تصریح شده است.3

2. پدید آمدن فتنه‏ها و شدّت یافتن و زیاد شدن جریان‌های هولناک

حدیثی از امام صادق(ع) نقل شده که مفصّلاً به فتنه‏های گمراه‌کننده و خوفناک آن زمان می‏پردازند.4

امام جواد(ع) هم فرمودند:

«قائم(عج) قیام نخواهد کرد؛ مگر به دنبال خوف و هراس جدّی، زلزله‏ها، فتنه‏ها، بلایا و طاعونی که (مردم) بدان مبتلا شده باشند و شمشیر برّان (جنگ‌نمایان) میان اعراب و اختلاف زیاد مردم و تفرقة مذهبی آنها و تعدّد ادیان و مذاهب و تغییر و تحوّل آنها و...»5

قابل ذکر است که فتنه معانی مختلفی دارد که خلاصة آن از این قرار است:

الف) مورد امتحان و آزمایش قرار گرفتن؛

ب) کفر، گمراهی و گناه؛

ج) به وجود آمدن اختلاف نظر در دیدگاه‌های مردم؛

د) کشتار و جنگ‌هایی که میان مردم واقع می‏شود.

3. ناشکیبایی ناشی از سختی روزگار و گرفتاری شدید مردم

از روایات برمی‏آید که مؤمنان در عصر غیبت از گرفتاری شدید، بلای طولانی و کم‌طاقتی و هراس رنج می‏برند و به همین خاطر وقتی شخصی از کنار قبر برادرش می‏گذرد، می‏گوید: کاش من به جای او بودم...6

واضح است که جزع و به تبع آن آرزوی مرگ نتیجه فشار سختی‌ها و مصیبت‌هایی است که شخص در جامعه گمراه و منحرف با آن مواجه می‏شود.

4. سردرگمی و تزلزل در افکار و عقاید

از آن جمله حدیثی است که از امیرالمومنین علی(ع) نقل شده که در میان صحبت‌هایشان راجع به حضرت مهدی(عج) فرمودند:

«غیبت و حیرتی پیش خواهد آمد که دسته‏ای طیّ آن، گمراه می‏شوند و دسته‏ای دیگر هدایت می‏یابند.»

این حیرت ممکن است از جنبه‏های مختلفی پیش آمده باشد:

سرگردانی در عقاید دینی نتیجه جریانات باطلی است که با جهالت و کنار گذاشتن تفکّر در میان امت ظاهر می‏شود؛8 بدین معنا که طولانی بودن مدّت غیبت حضرت موجب می‏شود که مردم به شک بیفتند و در مورد مقام ایشان اختلاف پیدا

کنند یا اینکه حیرت دربارة وجوب جهاد بدون وجود رهبری بلند مرتبه و انقلابی پیش آمده باشد.

5. جنگ و کشتار بسیار

احادیث شریف، وضعیت سیاسی عصر ظهور را با ویژگی عدم ثبات (سیاسی) و کثرت جنگ‌ها وکشتارها توصیف می‏کنند:

«پیش از این امر [قیام حضرت مهدی(عج)] کشتار «بیوح» خواهد بود.»

از حضرت پرسیدند: بیوح به چه معناست؟

فرمودند: «دائمی است و از شدّت آن کاسته نمی‏شود.»9

حتّی برخی روایات شدّت این جنگ‌ها را تا آنجا بیان می‏کنند که طیّ آنها دو سوم از جمعیت زمین از بین می‏روند. حضرت علی(ع) در این رابطه فرمودند:

«مهدی(عج) قیام نمی‏کند تا اینکه یک سوم (از مردم زمین) کشته شوند و یک سوم [خود] بمیرند و تنها یک سوم [از جمعیت زمین] باقی بماند.»10

می‏توان الفاظ موجود در این احادیث را با اصطلاحات و معادل‌های امروزی آنها نظیر انحراف فکری، سیاسی، اقتصادی اجتماعی و اخلاقی جایگزین کرد.

روایت جامع نبوی درتوصیف آخرالزّمان

شاید بهترین روایتی که مفصلاً به آنچه تا به حال گفتیم می‏پردازد این حدیث نبوی(ص) است که ابن‌عبّاس می‏گوید:

در حجّةالوداع، با رسول خدا(ص) مشغول انجام مناسک حجّ بودیم که حضرت، حلقة در کعبه را گرفته و رو به ما کردند و فرمودند: «آیا می‏خواهید شما را از نشانه‏ها و حوادث پیش از قیامت [ظهور]خبردار کنم؟»

سلمان که از همه به ایشان نزدیک‏تر ایستاده بود، گفت: بلی یا رسول‏الله! ایشان فرمودند:

«از جملة آنها ضایع و تباه کردن نمازها و تبعیت از شهوت‌ها، متمایل شدن به هواهای نفسانی، تکریم و بزرگداشت ثروتمندان و مال‏پرستان و فروختن دین به قیمت دنیاست. در این زمان است که قلب مؤمن در درونش، همانند نمک در آب حل می‏شود؛ چرا که منکرات، کژی‌ها و کاستی‌ها را می‏بیند و قدرت تغییر دادن آنها را ندارد.»

سلمان پرسید: آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم در دست اوست! آری و به دنبال آن حاکمان و امیران ستمگر و وزیران فاسق و کارگزاران و کارشناسان ستمکار پیدا می‏شوند و [مردم] به خیانتکاران، اعتماد می‏کنند.»

- آیا واقعاً چنین روزی خواهد آمد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به قبضة قدرت اوست! آری. در آن زمان است که منکرات و انحرافات، معروف و خوب و اعمال پسندیده، منکر و ناپسند شمرده می‏شود. شخص خائن معتمد و شخص امین، خائن خوانده می‏شود. دروغگو را تأیید و راستگو را طرد می‏کنند.»

- آیا واقعاً چنین روزی خواهد آمد؟

- «قسم به آن که جانم در دستانش است! آری. در آن زمان است که زنان فرمانروا می‏شوند و سروری می‏یابند. با زنان و کنیزکان مشورت می‏گردد و کودکان، بر منبرها می‏نشینند و هر چیزی نهایتاً به دروغ ختم می‏شود. زکات و فی‏ء [که حقّ عمومی و همگانی است]، غنیمت و بهرة شخصی شمرده می‏شود. شخص به والدینش ستم می‏کند و در عین حال به دوستش خدمت و نیکی و آنجاست که ستارة گنهکاری طلوع می‏کند.»

- آیا چنین چیزی اتّفاق خواهد افتاد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم در دست اوست! آری. در چنین شرایطی است که مرد با همسرش در تجارت شریک می‏شود، خوی و عادت‌های شخصی و باطل زیاد شده و خوبی‌ها به شدّت کم می‏شود. شخص به خاطر سختگیری به بدهکاران خود، تحقیر می‏شود. زمانی است که بازارها به هم نزدیک می‏شوند و یکی می‏گوید: چیزی نفروختم و دیگری می‏گوید: سودی نبردم و چیزی جز شکایت کردن از خدا دیده نخواهد شد.»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! آری. قسم به آن که جانم در دست اوست! در آن زمان است که به دنبال این حوادث، اقوامی پیدا می‏شوند که اگر حرفی بزنند، کشته می‏شوند و اگر ساکت بمانند، غارتشان می‏کنند تا اینکه از اموالشان بهره‏مند شوند و به حریم‌هایشان تجاوز کنند و حرمتشان را شکسته و خونشان را بریزند. قلب‌های آنها کاملاً با ترس و حقّه‏بازی عجین گشته و آنها را جز در حالت خوف و نگرانی و هراس و وحشت نمی‏یابی.»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان است که چیزی از مشرق و چیزی از مغرب می‏آید و امّت مرا رنگارنگ می‏کند. چه بیچاره‏اند کسانی که به خاطر آنها ضعیف می‏شوند و وای بر آنها که خدا چه برای آنها مهیّا کرده و چگونه مترصّد آنهاست. نه به کوچکترها رحم می‏کنند و نه به بزرگترها احترام می‏گذارند. از خطاکاران و گنهکاران در امان نیستند. بدن‌هایشان بدن انسان و قلب‌هایشان، قلب شیطان است.»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به کسی که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان مردان تنها به مردان و زنان تنها به زنان [برای ارضای شهوات] مشغول می‏شوند. همان‏گونه که اهل خانه‏ای نسبت به دختران خانة خود احساس غیرت می‏کنند [غریبه‏ها] نسبت به پسرکان جوان، غیور می‏گردند [و آنها را ناموس خود می‏شمرند]. مردان به زنان و زنان به مردان شبیه می‏شوند و زنان بر زین‌ها سوار می‏گردند که لعنت من بر چنین زنان مسلمانی باد!»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان مساجد را همانند کلیساها و کنیسه‏ها تزئین می‏کنند و قرآن‌ها را طلاکاری و زینت. مناره‏ها بلند می‏شوند و خطوط (دسته‏ها) زیاد می‏شوند. قلب‌هایشان نسبت به هم متنفّر و در زبان‌هایشان، اختلاف نمایان است.»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست. آری! در آن زمان است که مردان و پسران امّتم برای زینت از طلا استفاده می‏کنند و حریر و دیبا و ابریشم می‏پوشند و با بیگانگان متّحد می‏شوند.»

- آیا چنین چیزی واقع خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان، ربا علنی می‏شود و با اجناس ممتاز، رشوه و معامله می‏کنند. دین رها می‏شود و مقام و منزلت دنیا [در نظر مردم [رفیع می‏گردد.»

- آیا چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. هر چند به خدا ضرری می‏رسانند [به خودشان ظلم می‏کنند] لیکن طلاق زیاد می‏شود و حدود، اقامه و اجرا نمی‏شود.»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان است که زنان آوازه‏خوان می‏شوند و آلات موسیقی جلوه می‏یابند و به دنبال آن اشرار امّتم پیدا می‏شوند.»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان ثروتمندان امّتم، برای تفریح و سیاحت، افراد عادی، برای تجارت و کسب درآمد و فقرا برای ریا و خودنمایی به

حج و عمره می‏روند. جمعیتی پیدا می‏شوند که تفکّر و تدبّر و تفقّه آنها برای غیر خدا [و اغراض غیرالهی] است. زنازادگان زیاد می‏شوند و قرآن را با آواز و غنا می‏خوانند و به خاطر دنیا بر سر هم می‏ریزند و با هم درگیر می‏شوند.»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان به حارم تجاوز می‏کنند و به دنبال گناهان می‏روند، اشرار و بدان بر خوبان مسلّط می‏شوند. دروغ علنی می‏شود و لجاجت نمایان می‏گردد. بیچارگی‌ها نمایان می‏شود، با لباس‌ها به هم فخر می‏فروشند و مباهات می‏کنند و ظرف‌های ناشایست را پر می‏کنند. نرد و شطرنج و آلات موسیقی موردپسند [مردم] واقع می‏شوند. امر به معروف و نهی از منکر را انکار می‏کنند؛ به طوری که مؤمن خوارتر از کنیز می‏گردد. همدستی میان زاهد[نما]ها و قاریان [بدکردار] نمایان می‏شود. اینها همان‌ها هستند که در آسمان‌ها آنها را پلیدان ناپاک می‏خوانند.»

- آیا واقعاً چنین خواهد شد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان ثروتمند از وضعیت فقیر هراسان نمی‏شود؛ به طوری که گدا یک هفتة کامل از مردم گدایی می‏کند؛ امّا کسی را که چیزی در دستش بگذارد، نمی‏یابد.»

- آیا حقیقتاً چنین اتّفاقی خواهد افتاد؟

- «سلمان! قسم به آن که جانم به دست اوست! آری. در آن زمان «روبیضه» به سخن می‏آید.»

- پدر و مادرم به فدایت یا رسول‏الله! «روبیضه» دیگر چیست؟

- «کسی که تا به حال صحبت نمی‏کرد، برای امور عموم مردم به سخن می‏آید و جز کمی از او فرمان نبرند...»11

- «قسم به جانم که این همان چیزی است که دائماً در عصر گمراهی و فسقی که در آن زندگی می‏کنیم، مشاهده می‏شود و با تمام حواس و وجود از آنها خبر داریم.12

صلوات خداوند بر تو باد یا رسول‏الله! ما را از آنها با خبر کردی و سلام بر تو یا مهدیا! که روزی همة اینها را از بین می‏بری و عدل و داد را جایگزین آن می‏گردانی.

روایاتی که تا اینجا ذکر کردیم، به فاسد بودن زمانه به طور کلّی اشاره می‏نمودند و مشخّص نمی‏کردند که این حوادث چگونه رخ خواهند داد. با توجّه به اینکه می‏دانیم عصر فتنه‏ها پیش از عصر ظهور است و به وضوح در احادیث و روایات بیان شده که عصر ظلم، پیش از عصر عدالت خواهد بود و به ناچار باید اشاره و بیان کنیم که برخی از این اخبار، به همراه باقی حوادث پیش از برپایی قیامت آمده‏اند که به برداشت ما از آنها خدشه‏ای وارد نمی‏کند؛ چرا که ظهور حضرت مهدی(عج) پیش از قیامت رخ می‏دهد و لزومی ندارد که نشانه‏های قیامت دقیقاً و بدون هیچ فاصله‏ای، پیش از آن نمایان گردند.

پی‌نوشت‌ها: