محمدجواد اصغری
«جمهوری اسلامی پاکستان» کشوری است که اساس تشکیل و استقلالش از «هند»، دغدغه‌های اسلامی بوده است؛ دغدغه‌هایی از جنس حکومت و شریعت. این کشور بعد از مهاجرت‌های مردمی بزرگ قرن اخیر و شکل‌گیری‌اش، فراز و فرودهای بسیاری داشته است. گاهی حاکمیتش روش دیکتاتوری در پیش گرفته و گاهی جمهوری و محبّت؛ گاهی خصومت‌های سیاسی داخلی، مانع رشد فراگیرش شده و گاهی جنگ‌های ممتد با هندوستان.
این کشور در حال حاضر و در هفتاد و سومین سال تأسیس، به استقرار نسبی رسیده است و دارای زیرساخت‌ها، علوم پیشرفتة بشری (همانند انرژی هسته‌ای) و دانشمندان و اندیشمندان است.
حال که به ظاهر «انگلیس» (یا مستکبر وقت) از این کشور و این منطقه خارج شده است و ثبات شبه قاره در مسئلة حاکمیت نسبتاً برقرار شده است، هنگامة جنگ فرهنگی غرب است؛ جنگی که در آن از همة ابزارهایش استفاده می‌کند و خواهد کرد. جنگی که در بسیاری از کشورهای اسلامی، از جمله «جمهوری اسلامی ایران» (در دهة هفتاد شمسی) رخ داده است.
مسئلة حضور زن در جامعه به خصوص در جوامع اسلامی، همواره یکی از پرتنش‌ترین و چالش برانگیزترین مباحث است و این مسئله، به خصوص در جوامع سنّتی‌تر، از هر دو طرف به صورت رادیکال‌تر مطرح می‌شود. روز جهانی زن (8 مارس) محملی برای بروز این مسائل است؛ امّا در پاکستان!
تجمّع زنان در پاکستان به نام «عورت مارچ» که به زبان اردو همان معنای روز زن در ماه مارس می‌دهد، برای اوّلین‌بار در سال 2018م.، توسط جمعی از زنان فمنیست در شهر بندری «کراچی» در جنوب پاکستان، به صورت محدود برگزار شد. شعار این تجمّع «غذای خود را گرم کنید» بود. البتّه این شعار حتّی توسط شبکه‌های تلویزیونی خصوصی هم مورد تمسخر واقع شد. با وجود این، سال گذشته این تجمّع با قّوت بیشتری شکل گرفت و گسترة آن از کراچی به سایر شهرها نیز کشیده شد. شعاری که در آن راهپیمایی مطرح شد و بسیار مورد توجّه قرار گرفت و پربسامدترین پلاکاردهای راهپیمایی سال 2019م. شد، «خودتان جوراب خود را پیدا کنید» بود.
قابل توجّه است که شبکة اجتماعی «توئیتر» در انتخاب این شعار نقش بسزایی داشت.
هویتی که مجموعة «ما زنان» - متولّی اصلی برگزاری تجمّعات زنان - برای خود تعریف کرده است، چتر حمایتی از زنان فمنیست و اقلّیت‌های جنسی است. این مجموعه مدّعی است که این راهپیمایی نمی‌تواند توسط سازمان‌های مردم‌نهاد یا شرکت‌ها تأمین شود. درعوض، برگزارکنندگان برای جمع‌آوری هزینه، برنامه‌های جمع‌آوری کمک‌های مالی را ترتیب می‌دهند. هر سال این برگزارکنندگان، مانیفستی از درخواست‌هایشان برای حمایت از حقوق زنان و علیه خشونت صادر می‌کنند و خواهان برقراری عدالت در برخورداری از امکانات عمومی هستند.
ایشان سعی دارند که راهپیمایی‌ها متنوّع و در کلّیة شهرهای بزرگ برگزار شود؛ از جمله «لاهور»، «اسلام آباد»، کراچی، «پیشاور» و «کویته».
البتّه لازم به ذکر است که بازوی پرقدرت این مجموعه و تفکّر، بازیگران و سلبریتی‌های پاکستان و رسانه‌های فراگیر آن هستند. رسانه‌ای که اگر چند بازیگر، از جمله احمد علی بت، کریتولین بلوچ و ماهره خان هم با روند و شعارهای روز جهانی زن موافق نباشند، آنان را تحت فشار می‌گذارد. این جنبش همچنین تمرکز جدّی بر زنان روستایی در «ایالت سند» کرده است و سعی دارد آنها را برای اوّلین‌بار علاوه بر سایر شهرها به خیابان بکشاند.
عورت مارچ اگرچه حرکت تازه‌ای در جنبش فمنیسم پاکستان حساب می‌شد، امّا در طرف مقابل افراد و احزاب اسلام‌گرا واکنش‌هایی تند و به‌جا علیه این راهپیمایی‌ها داشتند. مولانا فضل الرحمن راهپیمایی‌ها و شعارهایش را ابتذال و ترویج بی‌دینی خواند و گفت: ارزش‌های شرقی پاکستان نباید تبدیل به ارزش‌های تمدّن غربی شود. مجمع استانی «خیبر پختونخوا»، به اتّفاق آرا، قطعنامه‌ای را در محکوم کردن عورت مارچ تصویب کرد. این قطعنامه توسط یک خانم در «پارلمان»، رهانا اسماعیل که گفته بود مطالبات مطرح شده در راهپیمایی در مورد زنان، غیر اسلامی و شرم‌آور است، مطرح شد.
البتّه این تصویر همة سیاسیون کشور نیست و بسیاری از آنها حمایت خود را از این جنبش ابزار کردند. همچنین خلیل الرحمان قمر، نویسندة مشهور پاکستانی نیز در اظهار نظری در یک برنامة گفت‌وگومحور، جنبش 8 مارس و فعّالان زنان را برنامة غرب علیه پاکستان خواند و همة آن را توطئة 35 زن متعلّق به طبقة خاص برشمرد؛ اظهار نظری که موجی از فشار رسانه‌ای را علیه او ایجاد کرد. همچنین سریال‌هایی در تلویزیون‌های خصوصی علیه ایده‌های پشت پردة جنبش ساخته شد و مورد استقبال عمومی قرار گرفت؛ امّا لینا غنی یکی از رهبران جنبش در لاهور که یک آرایشگر است، در مورد راهپیمایی‌ها گفت که: ما هرگز عذرخواهی نمی‌کنیم و باید پیام واضحی را ارسال کنیم و باید این تجمّع، روز به روز بیشتر تقویت شود!
ولی آنچه که امسال اتّفاق افتاد و شاید نقطه عطفی در تاریخ بسیار کوتاه عورت مارچ باشد، برگزاری اوّلین کنفرانس زنان در تاریخ 6 و 7 مارس توسط «شورای هنری کراچی» است؛ رویدادی که به گفتة رئیس آن کنفرانس مطبوعاتی بیش از 100 میلیون زن پاکستان است؛ کنفرانسی که در آن، از هنرمندان و فعّالان حقوق بشر نیز حضور دارند. از مهم‌ترین بخش‌های این برنامه می‌توان به توانمندسازی اقتصادی زنان و نقش رسانه در توانمندی زنان اشاره کرد و همچنین در اختتامیة آن، شعرخوانی کشور ناهید شاعر فمنیستی اردو و رقص زنان انجام می‌شود.
این گزارشی تلخ و بسیار مختصر و گذرا از هجوم غرب به همسایه‌مان و به عقیدة نگارنده بدتر از حملة «داعش» است به کشور پاکستان که به حق، دارای مردمی عمیقاً معتقد و با ایمانی اسلامی و اصیل هستند و حال، در معرض یکی از شدیدترین حملات فرهنگی غرب قرار گرفته است؛ شبیخونی که پیش از آن، سایر کشورهای اسلامی دچارش شده بودند.
امّا آیا وقت آن نرسیده است که کشورهای اسلامی به داد برادر فراموش‌شدة خود برسند؟ آیا کشور عزیزمان که پرچم‌هایی ضدّ ظلم و علیه استکبار بلند کرده است، به برادر و همسایة خود در این امتحان و ابتلای خطرناک کمک خواهد کرد؟ آیا نخبگان انقلابی کشورمان توجّهی به همسایة شرقی خود خواهند داشت؟ امان از این مرزها!
19 اسفندماه 1398