قربانیان شست‌وشوی مغزی در اتاق خواب

نویسنده: عمرهارون خلیفه

مترجم : علی شمس

دونالد کامرون در سال ۱۹۲۵م. مدرک روانپزشکی گرفت. روانپزشکی یکی از شاخه‌های روانشناسی جدید است و به کاربردهای روانشناسی در زمینة طب می‌پردازد. کامرون مطالبی دربارة اسکیزوفرنیسم از لحاظ عوارض و معالجة آن و نیز مباحثی دربارة بیماری‌های ذهنی دارد که به سبب تغییرهای فیزیولوژیک در مغز ایجاد می‌شود.

کامرون در صدد بود که دریابد حافظة انسان چگونه عمل می‌کند؟ جای آن کجاست؟ هنگامی که حافظه به کار می‌افتد، چه تغییرهایی رخ می‌دهد؟ کدام عکس‌العمل‌های بیولوژیک موجب به خاطر آوردن مطالب ذخیره شده در ذهن می‌شود؟

کامرون به روشی از نوع شیمیایی یا برقی توجّه داشت که برای معالجة اضطراب‌های شدید عقلی به کار می‌رود. با کاربرد آن در معالجه‌های روانی و زدودن دفاع روانی بیمار است. این کار به فرد معالج کمک می‌کند که آن دسته از خاطرات و احساسات بیمار را دریابد که قادر به بیان آن به صورت عادّی نیست. کامرون در این‌باره داروهایی، مثل بینزیدرین، کافئین، الکل، آمیتال سدیم و کزکایین را تجویز می‌کرد.

وی همچنین برنامه‌ای تهیّه کرد که هدف آن، تولید فقدان حافظة منفصل بود. وی اعتقاد داشت اگر حافظة فرد کاملاً پاک و زایل شود، در صورت بازگشت حافظه‌اش، نسبت به افراد عادّی، علائم بیماری کمتر به یاد او می‌ماند. بازگشت حافظه از سه فرآیند انجام می‌شود؛

- نخست: بیمار، تسلسل زمانی و مکانی رویدادها را از یاد می‌برد. این کار، اضطرابی شدید برای حافظه است؛ به نحوی که کار اندازه‌گیری را برای آن دشوارتر می‌کند.

کامرون می‌گوید: در این مرحله ممکن است بیمار، زبان دوم یا زبان غير مادری‌اش را از یاد ببرد یا فراموش کند که همسری هم دارد و از زندگی زناشویی‌اش چیزی به یاد نیاورد. شاید نتواند بدون کمک دیگری راه برود یا غذا بخورد و شاید شهوت جنسی دوگانه‌ای از خود نشان دهد. شاید هم اسکیزوفرنی در وی هیچ عوارضی نشان ندهد و تماس‌های وی همگی کوتاه و به ندرت غیرعمد و ناخودآگاه باشد.

در این حال پاسخ‌هایی که به پرسش‌ها می‌دهد، مشروط به یادآوری گذشته با پیش‌بینی آینده نباشد. بیمار در چنین حالتی کاملاً از اضطراب انفعالی رهاست و در پهنة محدود تنگی از زمان و مکان زندگی می‌کند.1

تحقیقات دربارة کسانی که از یکی از حواسّ پنجگانة خود محروم هستند، آغاز شد و درک و شناخت آنان به دقّت مورد مطالعه قرار گرفت. سپس دربارة منزوی کردن حیوانات و تأثیر عزلت بر رفتار آنان تحقیق شد. پس از این مرحله، فرآیند شکل‌گیری شبکه‌ای مغز و تأثیر آن بر هوشیاری و بیداری انسان کشف شد. جمع‌بندی این مطالعات به پیدایش نظریة هیب - دربارة وظیفة دستگاه عصبی مرکزی و اهمّیت تأثیر حسّی خارجی بر تکامل و سلامت این وظیفه - منجر شد. در واقع، در این مرحله بود که تحقیق روی متوقّف شدن تأثیر حسّی در کارگاه روانشناسی هیب در «دانشگاه مک گیل مونترال» شروع و فضای لازم برای این تحقیق فراهم شد. نتایج آن نیز بلافاصله پس از انتشار مورد قبول دانشمندان قرار گرفت.

این هنگام که با دوران مک کارتی هم‌زمان بود. گزارش‌‌های شست‌وشوی مغزی اسیران جنگ کره، باعث نگرانی‌هایی به سبب پیدایش روش‌های جدید در جنگ شد که می‌تواند عقل انسان را تغییر دهد و در روند انجام وظیفة عقل بشری، کارهایی نظیر دخالت و خط‌دهی، هدایت و مطيع‌سازی انجام دهد. شاید پیش‌گویی‌های آوریل ۱۹۸۶م. دربارة جهان درست باشد؛ زیرا پس از آن کارگاه‌های آزمایش روی محرومیت‌های حسی در همة کشورهای جهان دایر شد و همگان شاهد نتایج حیرت‌آور آن بودند.2

«هیب» که در شمار روان‌شناسان برجسته محسوب می‌شود، در همان دوران مطالعه‌ای روی تأثیر محرومیت حسّی انجام داد. وی روزانه ۲۰ دلار به دانشجویانش می‌داد که مدّتی را در کابینی عایق‌بندی شده در معرض صوت قرار گیرند.

دانشجو به حالت لمیده روی کاناپه قرار می‌گرفت. چشم‌هایش را نیز با پلاستیک می‌بستند و دست‌هایش را داخل لوله‌ای می‌گذاشتند که مبادا در جریان آزمایش چیزی را لمس کند. سپس با هدفون، گوش‌هایش را می‌پوشاندند و صدایی مکرّر از آن هدفون پخش می‌شد. دانشجو در همین حالت ساکن می‌ماند و فقط برای غذا خوردن یا رفتن به دستشویی تغییر وضعیت می‌داد. اکثر دانشجویان این آزمایش را دو یا سه روز تحمّل کردند و بهترین رکورد در این‌باره شش روز بود. این آزمون نشان داد که تأثیر انزوای حسّی در مورد ۲۲ نفر از دانشجویان هراس‌آور بوده است؛ چون خستگی و سکوت، موجب بی‌ثباتی، ناآرامی و عدم قدرت تمرکز و کاهش توان حلّ مشکلات می‌شد. حتّی در برخی‌ها موجب خطای بصری و تصوّر رؤیت چیزهای خیالی و اختلال در آگاهی و هوشیاری جسمی می‌شد. دانشجویان پس از انجام آزمایش، احساس می‌کردند که از جسم خود جدا شده‌اند.3

پس از آنکه آزمایش محرومیت حسّی برای شش نفر از داوطلبان شرح داده شد - حتّی قبل از رفتن به کابین - از ادامة آزمون منصرف شدند. ۱۱ نفر از ۲۲ داوطلب که وعده داده بودند حدّاقل ۲۶ ساعت در این آزمایش تاب بیاورند، نتوانستند به تعهّد خود عمل کرده و حدّاقل ۲۶ ساعت را تحمّل کردند. 4 نفر از دانشجویان مدّعی شدند که نگهداری آنها در کابین، یکی از گونه‌های شکنجه بوده است. 14 نفر از داوطلبان نیز در مورد شست‌وشوی مغزی نیز گفتند که حاضرند هر چه را باشد، بشنوند؛ امّا قادر به تحمّل آن سکوت شدید در حالت تنهایی نیستند.4

تغییرهای منفی پدید آمده از محرومیت حسّی، شامل چند مرحله است: در آغاز آزمایش، فرد احساس آرامش می‌کند و از فرصتی که به او داده شده تا از عوامل تأثیرگذار بیرونی رها شود، لذّت می‌برد. او خوشحال است که هیچ‌کس کاری از او نمی‌خواهد؛ ولی پس از مدّتی کوتاه، فرد احساس می‌کند به سختی می‌تواند منطقی فکر کند و این آغاز آشفتگی و حواس‌پرتی او است. اندکی بعد نیز احساس خستگی می‌کند و پیاپی می‌خوابد و بیدار می‌شود. آنگاه، وقتی که دیگر نتوانست به راحتی بخوابد، خستگی و تردید بر او غالب شده و عصبی می‌شود. او تمایل به تحرّک دارد؛ امّا چون نمی‌تواند، به شدّت متشنّج می‌شود. مضطرب است و احساس افسردگی و پریشانی دارد و دنبال چیزی می‌گردد تا با آن، خود را هوشیار نگه دارد.

در زمانی که فرد به دنبال عامل هوشیارکنندة بیرونی می‌گردد، تمام کنش‌ها و عوامل تأثیرگذار را لمس کرده و اعضای داخلی و امحا و احشا خود را حس می‌کند. همین امر موجب ناتوانی در احساس جسمش می‌شود. این مرحلة آغاز رنج بردن، ناشی از عوارض اختلال درونی‌اش است. نگرانی‌هایی در اشکال پیچیده و عجیب به سراغش می‌آید و سپس دچار خیالات می‌شود. او گمان می‌کند چیزهایی را شنیده است که درست نیست؛ در حالی‌که چیزی نشنیده و حتّی فکر می‌کند چیزی را دیده یا جسمی را حس کرده است که چنین نبوده است. در اینجا اگر کسی زمینة ارثی (مانند مشکل عدم رشد یا مشکل اختلاف شخصیت) داشته باشد، دچار ناهنجاری‌های عقلی می‌شود.5

هيب مأموریت یافت که به عنوان بخشی از تحقیقات مربوط به شست‌وشوی مغزی، آزمایش‌هایی را برای ارتش انجام دهد. او در آغاز بسیار رازداری می‌کرد و هیچ‌کس نمی‌دانست که چنین مأموریتی به او محوّل شده است؛ ولی دانشجویانی که آزمایش‌ها روی آنها انجام می‌گرفت، هیچ تعهّدی نداشتند که دربارة آنچه گذشته است، سکوت کنند و بیان نکنند که چه آزمون‌های عجیبی را تحمّل کرده‌اند. پس از آنکه اخبار و گزارش این تجربه‌ها به مطبوعات درز کرد، دیگران به گمانه‌زنی در مورد این آزمایش‌ها و علل و اهداف آنها پرداختند. هيب توانست با موفّقیت کامل، انجام این آزمایش‌ها را در سکوت انجام داده و هیچ اطّلاعی را دربارة نتایج وحشتناک به دست آمده آشکار نکرد. وی در توجیه آنچه رخ داده بود، به همین توضیح بسنده کرد که آزمایش‌ها به منظور بررسی و مطالعه روی فشارهایی است که افراد دارای مشاغل خسته‌کننده و یکنواخت با آن مواجه هستند و مجبورند ساعت‌های طولانی کار کنند (؛ مثل کسانی که دائم مراقب صفحة رادار هستند یا خلبانانی که ساعت‌های طولانی پرواز می‌کنند).

داستان هيب موجب شد تا دو سال واقعیت این تحقیقات مسکوت بماند؛ ولی در سال ۱۹۵۸م. رازداری و سکوت را شکست و در توجیه آنچه انجام شده، به دفاع از خود برخاست و گفت: ما چیزهای ارزشمندی را در خلال مطالعه روی موضوع شست‌وشوی مغزی آموخته‌ایم.6

ولی حقیقت آن است که در جریان آزمایش‌های محرومیت حسّی در «آمریکا»، ساز و کارهای دیگری در رابطه با کاربردهای روانشناسی ایجاد شد. آنچه که جلب توجّه می‌کرد، کشف پاسخ به این سؤال بود که پرواز در فضا چه تأثیراتی بر فضانورد می‌گذارد؟ ارتش آمریکا اصرار داشت پاسخ این سؤال را از نتایج آزمایش‌های محصور کردن حواسّ فرد در کابین پیدا کند. علاوه بر آن، محرومیت حسّی، کاربرد مهمّی در بازجویی از افراد داشت. به هر حال، نتایج تحقیقات انجام شده در سمیناری در سال ۱۹۵۸م. در «دانشگاه هاروارد» جمع‌بندی شد.

کانون تلاش دانشمندان علوم رفتاری و نیز جاسوس‌ها، تأثیرگذاری بر رفتار اشخاص است که چند هدف را توأمان دنبال می‌کند: تغییرهای عقلی و پیش‌بینی‌شده‌ای در آنها ایجاد کنند؛ رفتار انسانی را قابل هدایت و کنترل کنند؛ از عمق افسردگی بکاهند یا یک جاسوس یا یک پروندة اطّلاعاتی را برنامه‌ریزی و روال‌مند کنند. از نظر آنان، مغز جعبة سیاه است که افراد، خودِ حقیقی خویش را در آن پنهان می‌کنند. بدین جهت باید این صندوق را به زور گشود و در روند معالجه تأثیر

گذاشت.

همین رویکرد موجب یورش‌های مکرّر به زندگانی اشخاصی شده است که با دو هدف حفظ سلامت عقلی یا تعقیب اهداف جنگ سرد دنبال می‌شود. در این میان بی‌تردید، تاکتیک‌ها و تکنولوژی‌های استخراج‌شده از روانشناسی و روانپزشکی، مؤثّر، یابنده، کشف‌کننده و علمی‌تر به شمار می‌آید.

مدیران «برنامة مکولترا»، کارگاهی آموزشی دربارة مغز برای اشخاص برپا کردند تا قادر شوند هرگاه که لازم باشد، اطّلاعات درخواستی را دربارة انجام برخی کارهای جاسوسی کسب کرده و به کار بندند.7 مدیران بارها تلاش کردند جعبة سیاه شناسایی شود. آنان می‌خواستند این منظور را از طریق خواب‌درمانی در اتاق خواب انجام دهند.

حسن عزیمت، دکتری ایرانی بود که از «فرانسه» به بیمارستانی در «کانادا» آمده بود که کامرون در آن مشغول به کار بود. وی تکنولوژی‌های مربوط به خواب‌درمانی را با خود آورده بود. این تکنولوژی در «اتّحاد جماهیر شوروی» ابداع شده بود. کامرون تصمیم گرفت که از بیمارانش که آمادگی چنین تجربه و آزمایشی را داشتند، استفاده کند. در سال ۱۹۵۵م. حسن عزیمت این نوع معالجه را در کانادا اجرا کرد.

روش خواب‌درمانی به این ترتیب است که مقداری دارو به بیمار می‌دهند و در فواصل پیاپی این کار تکرار می‌شود تا خوابی شبیه به خواب طبیعی، بیمار را در خود فرو برد. بدین ترتیب ممکن است که بیمار ظرف چند هفته و در هر روز بین ۲۰ تا ۲۲ ساعت به خواب رود. دکتر حسن عزیمت، برخی بیماران را به عنوان نمونة آزمایشی و تجربی استفاده کرد تا دینامیسم روانی و بروز کشمکش‌های داخلی و درونی آنان را دریابد.

بیماران در حالتی از محرومیت حسّی - از یک تا ۷ روز - قرار داده شدند. کامرون این مّدت را تا ۱۹ روز افزایش داد و در یک پروندة شخصی هم آمده که او این دوران را تا ۲۳ روز افزایش داده است. نتایجی که به دست آمد، مشابه همان‌هایی بود که هیب در انجام محرومیت حسّی اختیاری، برای کمترین زمان ممکن به دست آورده بود. کامرون می‌گوید:

اگر به مریض اطّلاع دهند که مدّت زمان مشخّصی را در حالت انزوای حسّی به سر خواهد برد، در غالب اوقات همکاری بهتری با روند آزمایش انجام می‌دهد تا آنکه نداند زمان آزمایش چه مدّت است.8

کامرون آزمایش خود را روی بیش از ۵۰ نفر انجام داد. طبق ملاحظات موجود در پرونده‌های پزشکی که پس از مرگ او (کامرون) بر جا مانده است، یکی از بیماران زن در برابر این آزمایش، مدّت ۱۰۱ روز مقاومت کرده است.

کامرون خانم بیمار دیگری را مدّت ۳۰ روز در کابین سکوت نگه داشت؛ به گونه‌ای که نور هم به وی نمی‌رسید. کامرون برای آنکه تمام اقدام‌ها و آزمایش‌ها را از حافظه بیماران پاک کند، موادّ مخدّر بسیار قوی به آنان می‌داد.

او یکی از بیمارانش به نام خانم ریتا چیمرمن را 56 روز به خواب برد و روبیر لوجينو را ۲۳ روز در خواب نگه داشت. لوجينو در پی این آزمایش سخت دچار ترس‌های نوبه‌ای شدید شد و همة حافظة خود را از دست داد. او پس از خروج از بیمارستان به «ونکوور» رفت و در زیر یک پل خوابید؛ چون اصلاً فراموش کرده بود که کیست و نمی‌توانست خود را معرفی کند. همچنین بیمار دیگری به نام جان شارل حافظة خود را از دست داد. او حالا توان تمرکز حواس ندارد و دیگر نمی‌تواند با زندگی عادّی ارتباط برقرار کند. وی فقط خاطرات ریزی را دربارة برخی از صحنه‌ها که از بیمارستان دیده است، به یاد می‌آورد که بسیار شبیه صحنه‌هایی از فیلم‌های ترسناک است.

کامرون برای تأثیرگذاری بر قربانیانش به فکر استفاده از شوک برقی افتاد. او هر روز چند نوبت به بیمارانش شوک برقی وارد می‌کرد. او تعداد شوک‌های برقی را در قیاس با زمان تأثیر مجاز آنها، ۲۰ تا ۳۰ برابر افزایش داد و فشار برق نیز ۱۱۰ تا ۱۵۰ ولت بود. هرکس که در معرض چنین دردهایی قرار می‌گیرد، احساس می‌کند او را روی صندلی برقی نشانده‌اند؛ امّا زنده مانده است. شدّت درد حاصل از شوک‌ها چنان بود که هیچ راهی برای جلوگیری از فریادها و ناله‌های بیماران وجود نداشت. فریاد بیماران حتّی از پشت دیوارة ضخیم کابین‌های مخصوص نیز به گوش می‌رسید.

کامرون با آزمایش‌های زیان‌بار روانی‌اش، موجب شد که بیماران او دچار آسیب‌هایی جبران‌ناپذیر شوند. این در حالی بود که آنان برای معالجه به بیمارستان آمده بودند؛ ولی پس از ورود به بیمارستان، دچار ناراحتی‌های جدیدی شدند که اکثرأ خطرناک‌تر از عارضه‌های نخست ایشان بود.9

كولينز کتاب تکان دهنده‌ای به نام «در اتاق خواب» تألیف کرده است. وی در این کتاب، داستانی جذّاب و ترسناک را در مورد آزمایش‌های «سیا» دربارة شست‌وشوی مغزی در کانادا تعریف می‌کند. سیا مدّتی در پی تحقیق دربارة کاربردهای هجومی در فنّ مطيع‌سازی رفتاری بوده است. این سازمان سعی کرد رمز تدافع عقلی و اندیشه‌ای جاسوسان دشمن را بشکند تا از این راه، آنان را در معرض برنامه‌ریزی مجدّد مغزی قرار دهد. هدف، آماده کردن آنان برای انجام عملیاتی (مثل غریزة حفاظت از خویش) بود که این کار، مخالف تمایلات ایشان یا حتّی بر ضدّ قوانین اصلی طبیعت بود. «سیا» برای منظور بالا، خود را به پژوهشگران در حوزه‌های روانپزشکی و اعصاب و روان و روانشناسی و خلاصه هر آنچه مربوط به رفتارهای انسانی است، نزدیک کرد. همچنین پول سخاوتمندانه‌ای در اختیار آنان می‌گذاشت تا به انجام آزمایش‌ها و پژوهش‌های وحشتناک ترغیب شوند؛ امّا در اتاق خواب چه می‌گذشت؟

ما اینجا سعی خواهیم کرد که چگونگی خواب کردن و نیز داروهایی را که به فرد برای خواب می‌دهند و نیز روش بیدارسازی را شرح دهیم. این موارد در دفترچة اقدامی بیمارستان «آلان» در «مونترال» کانادا توضیح داده شده است که البتّه جنبة خاطره‌نویسی هم دارد. این مطالب با عنوان معالجه به خواب درمانی در تاریخ ژانویه ۱۹۹۶م. نوشته شده است. کمیتة معالجه، برنامة مشخّصی شامل موارد زیر را تهیّه کرده بود:

الف) روش بیداری سه‌گانه: بیمار سه بار در روز بیدار می‌شود: ساعت ۸، 14 و ۲۰.

۲. وقتی بیمار بیدار است، نبض و فشار خون وی قبل از پایین آمدنش از تخت، گرفته می‌شود (؛ یعنی قبل از رفتن به دستشویی یا حمّام یا قبل از آنکه معالجه‌ای در بیداری روی وی انجام شود).

٣. هر غذایی که مایل باشد، به او می‌دهند. او حدّاقل باید ۱۵۰۰ کالری و حدّاقل دو هزار سی سی مایعات در روز دریافت کند.

4. داروهایی که دریافت می‌کند، شامل:

الف) ۱۰۰ میلی‌گرم سایکونال، ۱۰۰ میلی‌گرم نیمبيوتال، ۱۵۰ میلی‌گرم سدیم آمیتال، ۵۰ میلی‌گرم کلربرومازین و حتّی می‌توان ۵۰ میلی گرم وینیر گین هم به این نسخه افزود. در ضمن کمیّت دارو باید مطابق با زمان بیداری بیمار باشد و نباید به خواب عمیق فرو رود.

ب) ویتامین C و B: یک کپسول ویتامین B میزال و ۱۰۰ میلی‌گرم ویتامین C در روز.

ج) شیر ماگنيسيا: ۳۰ سی‌سی توأم با مسكّن شبانه.

د) اگر روده‌های بیمار کار نمی‌کند، ۳ روز انیما به وی می‌دهند.

ه) اگر بیمار ۱۲ ساعت ادرار نکند، به وی کاتی تیرایز داده می‌شود.

و) اگر بیمار شب‌ها دچار بی‌خوابی یا دلشوره است، ۵۰ میلی‌گرم کلربرومازین یا ۱۰۰ میلی‌گرم برومازین به وی داده می‌شود.

ز) هر ۲-۳ ساعت وضعیت مریض را تغییر می‌دهند و اگر تنفّس وی کم باشد، به نسبت 5% از اکسید کربن، به او اکسیژن داده می‌شود.

ح) پاهای بیمار هنگام خواب باید کمی بالا قرار گیرد و چنانچه خوابش عمیق است، می‌توان پاهایش را حرکت یا ماساژ داد.

ط) چنانچه حالت ترومبو فليباتيز رخ دهد، باید از بخش خونشناسی مشاوره گرفته شود.10

«داستان دختر برمودا» شاید حکایت هولناکی برای انسانیت و دیدگاه انسانی دربارة پیامد شست‌وشوی مغزی باشد.11 این دختر در اثر شست‌وشوی مغزی، به دوران کودکی رفت و کامرون سعی کرد با دادن مسکّن این حالت را بهبود بخشد؛ امّا بیمار به مسمویت باربتیوریت دچار شد. سپس به وی شوک برقی دادند؛ ولی رفتارهای کودکانه در او تشدید شد. سرانجام دختر جوان به مرحله‌ای از طفولیت افت کرد که برای پوشیدن لباس و خوردن غذا نیاز به کمک داشت.

آنچه کامرون با این دختر جوان کرد، معالجه با انجام آزمایش روی یک انسان نبود. از این‌رو سعی کرد روش معالجة دختر برمودا را تغییر دهد. به این منظور، در حین خواب، علائم و اشاراتی به او می‌داد و دختر به کندی به علائم صوتی پاسخ می‌داد؛ ولی هنگامی که بیدار می‌شد، در حالتی خصمانه می‌خواست منبع آن صدا را نابود کند. حالت خصمانه در بیمار شش روز پس از شروع این روش به اوج خود رسید و در پایان روز دهم، دخترک نه تنها به وسیلة آن صدا دچار اضطراب می‌شد، بلکه همان صدا را تکرار می‌کرد.

این دخترک را ۲۵ روز در حالت خواب دائم نگه داشتند؛ ولی پس از آنکه بیدار شد، اوضاع مثل گذشته بود. بنابراین وادار شدند وی را سه روز دیگر بخوابانند. سرانجام وقتی بیدار شد، آرامش خود را بازیافته بود؛ ولی می‌خواست به منزلش در برمودا برود.

کامرون از این پرونده و این حسّ باطنی، به عنوان روشی علمی یاد کرده و سعی داشت به این ماجرا پایان خوشي دهد؛ امّا حقیقت عکس آن بود. دخترک که پیش از این نسبت به پدرش خصومت و دشمنی می‌ورزید، این بار با مادر خود هم دشمن شد و او را به قتل تهدید می‌کرد. به رغم همة نتایج چندش‌آور بالا، کامرون تصریح داشت: ما این نمونه آزمایش‌ها را تکرار خواهیم کرد و این بار بیماران دیگری را به اتاق خواب می‌بریم و به همان صفحة گرامافون از نو گوش می‌سپاریم.12

وينستن از پسر کامرون پرسید: پدرت در بیمارستان آلن، چه نوع تجربه‌هایی را روی بیماران مبتلا به از کارافتادگی ذهنی آزمایش کرد؟ زندگانی کامرون به تلاش در راه موفّقیت یا شهرت گذشت. او عزمش را برای عملی کردن نظریه‌های خود جزم کرده بود. او که شخصیتی سلطه‌جو داشت، از اینکه می‌توانست بسیاری تصمیم‌ها را در مورد دیگران (اعّم از همکاران و بیماران) اتّخاذ کند، خرسند بود. چنین شخصیتی اگر بر نتیجه‌بخشی برنامه‌هایش اصرار داشته باشد، باید همة رفتارش زیر کنترل شدید قرار گیرد. کامرون اگرچه نسبت به نقطه ضعف‌های دیگران بسیار بی‌گذشت بود، امّا عوارضی که برای بیمارانش پیش آمد، وی را واداشت تا تعدیلی در رفتارش به وجود آورد.

رفتار بی‌رحمانة کامرون را در مورد بیمارانش چگونه می‌توان تفسیر کرد؟ نکتة مهم این است که وی آزمایش‌هایش را روی بیمارانی انجام می‌داد که مشکل حادّی نداشتند و برای مثال حدّاکثر مشکل آنان این بود که مرحلة آخر اسکیزوفرنی را می‌گذراندند. کامرون گفته بود: می‌خواهم به قلّة کوهی صعود کنم که برای آن جان کنده‌ام.

مشاهدة فتح قلّه‌های جدید همواره بر وجود وی سایه داشت؛ ولی تلاش برای صعود به آن قلّه‌ها تنها با پا گذاشتن بر کمر قربانیان، یعنی بیماران وی انجام شد.

پی‌نوشت‌ها: