روانشناسی جاسوسی
پاراسایکولوژی را مطالعة علمی پدیدههای شگرف تعریف کردهاند؛1 امّا تعریف اصلاح شدة آن عبارت است از: پاراسایکولوژی، یعنی مطالعة علمی روی پدیدهای خاص که شگرف مینماید یا احتمال دارد که شگرف باشد.2
تعبير بسای دربارة پدیدههای مورد مطالعة علم پاراسایکولوژی توسط تولیس در سال ۱۹4۲م. رواج یافت. نخستین پژوهش تجربی و اصیل در مورد پاراسایکولوژی در سال ۱۹۱۷م. توسط جان کوفر در دانشگاه «استنفورد آمریکا» انجام شد؛ ولی پژوهشهای علمیِ پیوسته و ادامهدار، در سال ۱۹۲۷م. آغاز شد؛ یعنی زمانی که ویلیام مکوگال ریاست گروه روانشناسی دانشگاه «دیوک» در ایالت «کارولینای شمالی» در آمریکا را عهدهدار شد. او یک روانشناس اجتماعی بود. سپس یک دانشمند در رشتة بیولوژی گیاهی به نام ژوزف راین نیز به آنجا، یعنی دانشگاه «نیویورک» منتقل شد. وی مؤسّس حقیقی پاراسایکولوژی است. همسر وی نیز به همان گروه منتقل و مشغول به کار شد. یکی از علل روی آوردن پاراسایکولوژیستها به این رویکرد آزمایشگاهی، صرفاً علاقهمندی آنان به مطالعات علمی صرف روی پدیدههای پاراسایکولوژیک نبود؛ بلکه آنان میخواستند این پدیدهها را تحت کنترل بگیرند و توانمندیهای پاراسایکولوژیک خلق کنند.3
به نظر پاراسایکولوژیستها یکی از بهترین روشهای آزمون پدیدههای ادراک حسّی - که اکنون از همة انواع دیگر برتر است - روشی است که دستگاه خاصّی را به نام مولّد حادثة کورکورانه به کار میگیرد. این دستگاه توسط هلموت اشمیت4 هنگام کار در لابراتورهای تحقیقات عملی بوئینگ ویژة این هدف فیزیکی طرّاحی شد.
مولّد حادثة کورکورانه چهار چراغ دارد که یکی از آنها را روشن میکنند. فردی که در معرض آزمون قرار میگیرد باید بگوید وقتی کلید مقابل خود را میفشارد، کدام چراغ روشن خواهد شد. اشمیت این دستگاه را طوری طرّاحی کرد که احتمال روشن شدن هریک از چراغها مساوی با دیگری باشد. در این طرّاحی همچنین در حالت وجود تحریک خارقالعادّه، حصول نتایج، بیش از حد پیشبینی و حسب قوانین احتمالات، قابل انتظار است. علامتی که نمایان میشود، به مفهوم آن است که پدیدة بسای اتّفاق افتاده است.5
پاراسایکولوژی با علوم ریشهداری نظیر فیزیک، ریاضیات، روانپزشکی و سایر دانشها در آمیخته است. البتّه علوم دیگری نیز هستند که پیشوند ماوراء یا خارج دارند؛ مثل ماوراء فیزیک (متافیزیک = ماوراء الطّبیعه) و ماوراء الأحياء. این علوم علاقهمندانی در دانشگاههای غرب دارد که این پدیده (آمیختگی پاراسایکولوژی با سایر علوم) را بررسی میکنند؛ از جمله آکادمی پاراسایکولوژی در «اوترخت هلند» و «آکادمی پاراسایکولوژی» در «مسکو». «انجمن پاراسایکولوژی» نیز در سال ۱۹۵۷م. تأسیس شد. این انجمن با برگزاری همایشهای سراسری دربارة پروندههای مشاهده شده، بحث و تبادل نظر میکند. همچنین مؤسّسهای با عنوان «روحشناسی» نیز به طور تخصّصی به پژوهش دربارة پدیدههای ناآشنا میپردازد.
علاوه بر این، برخی مراکز تخصّصی به مطالعه روی ادراک خارج از حيطة حواسّ عادّی مشغول هستند و نشریاتی ادواری نیز، مثل «مجلّة پاراسایکولوژی اروپا» یا «مجلّة بینالمللی پاراسایکولوژی» منتشر میشوند. این انجمنها یا مجلّات به مطالعه روی پدیدههای گوناگونی علاقهمندند که خارج از حیطة درک معمولی قرار دارد؛ مثل تلهپاتیسم،6 هیپنوتیزم، هوشبری، رمل و اسطرلاب و دانش معروف به بعد چهارم یا پیشگویی که در مطالعه روی این موضوعها از روشهایی متناسب با
طبیعت این پدیدهها استفاده میشود.7
برجستهترین موضوعهای مورد مطالعة پاراسایکولوژی، موضوع جا به جا کردن اشیاء با توان روحی است. در اینباره گفته میشود که جسمی را بدون لمس آن با دست یا بدن یا بدون استفاده از ابزار یا بدون فوت کردن به آن، بلکه فقط با نیروی روحی خویش جا به جا میکنند. همچنین موضوع درک برتر حسّی و تأثیرگذاری بر احساسات طرف مقابل از طریق قوای روحی و نیز اعضای ارواح و خروج روح از بدن و گشت و گذار آن و...، در شمار مطالعات پاراسایکولوژی قرار دارند.8
همچنین تلهپاتیسم از دیگر موضوعات در دست مطالعه در این رشتة علمی است که به آن، گفتوگو از طریق مغز نیز میگویند. تلهپاتیسم عبارت است از، خواندن فکر و احساسات طرف مقابل. در اینباره مطالعات علمی اثبات کرده که ادراک در این حالت، مستقل و جدا از زمان و مستقل از مکان است. تلهپاتیسم سه حالت دارد که عبارتند از :
1. تلهپاتیسم همزمان با معاصر،
۲. تلهپاتیسم پیشگوییکننده،
٣. تلهپاتیسم خبردهنده از گذشته.
علاوه بر این، تا کنون آزمایشهایی روی موضوع تلهپاتیسم انجام گرفته و حتّی در دانشگاههای معتبری، مثل «هارواد» آمریکا، «کمبریج انگلستان» و «دانشسرای مهندسی نظامی سوئیس» روی این موضوع تحقیق کردهاند و معلوم شده که کاربرد نظامی این علم، دارای ظرفیت کاربرد نظامی است. از اینرو پیشتر بین آمریکا و «شوروی» بر سر تحقیق در اینباره رقابتی جدّی جریان داشت؛ به خصوص از این منظر که تلهپاتیسم مربوط به کشف اطّلاعات از ذهن پرسنل مهمّ یگانهای نظامی و جنگی و برخی از زیردریاییها میشد، نزد طرفهای رقیب دارای اهمّیت بیشتری بود.
چارلی عضو «کمیسیون اطّلاعات و امنیت کنگرة آمریکا» میگوید: احتمال وقوع یک جنگ کاملاً ذهنی و روحی که ادوات آن همان تمرکز ذهنی و روحی روی نیروهای یکدیگر است، احتمالی کاملاً حقیقی است. روزی خواهد رسید که برای اجرای چنین هدفی، عدّهای را فرا بخوانند؛ همانطور که برای ساختن نخستین بمب اتمی جهان، برنامة مانهانات را تهیّه و دانشمندان را احضار کردند. تارج و هارادی در کتاب مشترک خود به نام «مسابقة عقل» پیشبینی کردهاند که مسابقة عقل و قوای روح، جایگزین مسابقة تسلیحاتی میشود.9
چند تجربه و آزمایش نیز دربارة دانش پاراسایکولوژی از جمله رؤیت دوم، انجام گرفته است. این مضمون به مفهوم نیرویی است که افراد به کمک توان ذهنی و روحی خارقالعادّة خود، میتوانند اوضاع اماکن دوردست را که تاکنون ندیدهاند، توصیف کنند و رویدادی را که در چند هزار مایلی آنان در محلّی دیگر در حال وقوع است، شرح دهند. «وزارت دفاع آمریکا» افرادی را که چنین توانایی خارقالعادّهای دارند، استخدام کرده تا مخفیگاه موشکهای هستهای ایکس را کشف کنند. برخی از آنان نیز توانستهاند با قوای روحی خود به چنین اقدامی نائل آیند. ماکریه که یکی از علاقهمندان به این موضوع است، میگوید: این آزمایش یکی از سلسله آزمایشها و تجربههایی بود که «سيا»، ارتش، نیروی دریایی، نیروی هوایی، «سازمان فضانوردی»، «سازمان جاسوسی دفاعی پنتاگون»، «سازمان تحقیقات فدرال» و «شعبة مبارزه با موادّ مخدّر»، مشغول انجام آن هستند. وی میگوید: وزارت دفاع آمریکا هر سال حدود یک میلیون دلار صرف آزمایش و تجربههای مربوط به پاراسایکولوژی میکند؛ ولی سیا نیز اینگونه تجربهاندوزی و آزمایشها را به وسیلة مراکز آکادمیک و دانشگاهی، تحت حمایت مالی خود انجام میدهد. رژیم اسرائیل نیز در این زمینه آزمایشهای مشابهی انجام داده که برخی از آنها با هدف اطّلاع از تحوّلات در ارتشهای عربی است.
مارتین ایبون در کتاب خود به نام «جنگی خارق العادّه با قوای روحی و ذهنی» مینویسد: شورویها زمانی ناچار شدند تحقیقات خود را در زمینة پاراسایکولوژی بیشتر کنند که «کا.گ.ب» در گزارش خود به کرملین خبر داد نیروی دریایی آمریکا، آزمایشهای پیشرفتهای را در زمینة تلهپاتیسم اجرا کرده است.
ماکریه نیز در تأييد چنین ادّعایی مینویسد: شورویها با نهایت جدّیت به موضوعهای فراتر از حواسّ پنجگانه توجّه کرده و روی آن مطالعه میکنند. آنان موفّقیتهایی نیز راجع به کاربردهای این دانش در عرصة سیطره و کنترل داشتن بر انسان از راه دور (به روش ریموت کنترل) کسب کردهاند. علاوه بر این، آنان دربارة پدیدة خواب مغناطیسی از راه دور هم فعّالیتهایی داشتهاند. مقتضای این نوع تجربه آن است که توان خواباندن فرد از راه دور وجود داشته باشد. البتّه فردی که قرار است او را از راه دور بخوابانند، نباید حتّی احتمال دهد که قرار است با او چنین کنند.
روسها همچنین از آزمایشهایی سخن گفتهاند که طیّ آن، دو فرد که یکی در «مسکو» و دیگری در فاصلة سه هزار کیلومتری، یعنی در «نووسیبریک» (سیبری) بوده، توانستهاند با هم ارتباط تلهپاتنیک برقرار کنند. از سوی دیگر، فردی به نام نیکولایف توانسته بود با چشم بسته یا در حالتی که ۲۰ کارت مختلف بازی پاسور دور از دید وی بوده است، ارزش ۱۲ ورق از آنها را معلوم کند. نیکولایف پیشتر در معرض معاینههای مربوط به تغییرهای فیزیولوژیک و امواج عقلی برخاسته از سر قرار گرفته بود.10
سیا از سال ۱۹۷۳م. علاقهمندی خود را به برخی زمینههای ادراک فراتر از حواسّ پنجگانه نشان داد و در این زمینه آزمایشهایی را ترتیب داد که یکی از آنها در زمینة تلهپاتیسم در داخل زیردریایی اتمی «نوتيلوس» بود که در نهایت رازداری و در حالتی کاملاً سرّی انجام گرفت.
برخی از کارکنان مدیریت علمی - فناوری موظّف شدند با آزمایشگاههای تحقیقات علمی که به کار در همین زمینه مشغول بودند، همکاری کرده و آنان را تشویق کنند که امکان استفاده از این پدیده را در مورد اهداف اطّلاعاتی یا نظامی بسنجند. برخی منابع همکار با سیا به برخی محافل که یک اسرائیلی به نام یوری هیلر بانی تشکیل آنها بود، رفت و آمد میکردند. هیلر از دور و با نگاه کردن به قاشق آن را خم میکرد یا ساعت را از کار میانداخت و خلاصه کارهای فریبگونة دیگری انجام میداد. بر این اساس، عدّهای از مأموران اطّلاعاتی گمان کردند که اگر امواج مغزی انسان این اندازه قوی است که میتواند عقربههای ساعت را از کار بیندازد، پس این احتمال هم هست که بتوان رایانههای دشمن را با همین روش از کار انداخت.
تخريب نرمافزاری (یا سختافزاری) دستگاههای رایانهای در کشورهای دیگر از طريق تلهپاتیسم، تنها یکی از وظایف احتمالی این علم است. در واقع «ادارة تخریب و جاسوسی» در زمینههای مختلف به تلهپاتیسم، امید بسته است. از جمله مأموریتهای تلهپاتیسم. آزمون انگیزة منابع انسانی برای ادامة مأموریتهای سیا، خواندن دفترچههای رمز از ورای دیوارهای پولادین گاوصندوقها، خواندن اسناد سرّی و جستوجوی اماکن و موقعیتهای نظامی است.
هنرمندی به نام انگو سوان استعدادهای عجیب خود را به نمایش عمومی درآورده بود. در این رابطه نام نقطة مختصّات جغرافیایی 49 درجه و ۲۰ دقیقة جنوبی و ۷ درجه و 14 دقیقة شرقی را برای او خواندند. سوان چشمان خود را بست و مدّت زیادی ساکت شد و فکر خود را متمرکز کرد. رفته رفته تشنّجی که بر چهرهاش
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- •
بازتاب داشت، بیشتر شد تا آنکه حالتی ترسناک به خود گرفت و آنگاه لب به سخن گشود. او بر اساس نقطة مختصّات داده شده، با دقّت و به شکلی خارج از حیطههای ادراک حسّی، شروع به توصیف ایستگاه هواشناسی مشترک شوروی و «فرانسه» کرد. وی قبلاً آن ایستگاه هواشناسی را در جزیرة «کرهلن» در منطقة «قطب جنوب» ندیده بود. در این مراسم نمایندگانی از سیا نیز حضور داشتند.
چنین توانمندیهایی در جهان جاسوسی، طرفداران زیادی دارد؛ زیرا موجب صرفهجویی بسیار در وقت، بودجه و نیرو میشود. این خصلت یک سازمان اطّلاعاتی مثل سیا است که سراغ هر اکتشاف علمی جدیدی رفته و از آن در عملیات جمعآوری و بررسی اطّلاعات استفاده کند.
سیا در سال ۱۹۷۹م. وارد عرصة پژوهش در رابطه با تلهپاتیسم شد و این زمانی بود که جرج بوش پدر، رئیس این سازمان بود. بوش، ادگار میشل، مؤسّس «آکادمی علوم نوین» در «سانفرانسیسکو» را که به نوآوری در زمینة علوم روانشناسی پرداخته بود، فراخواند تا سمیناری پژوهشی در مقرّ سیا دربارة استفاده از تلهپاتیسم در زمینة جاسوسی برپا کند. در این حال بسیاری از سازمانهای علمی برای انجام فعّالیتهای علمی در این زمینه، کمکها و هدایایی دریافت کردند و مبلغی هم برای کار روی موضوع مکانیسم ناشناختة انتقال اطّلاعات بیولوژیک اختصاص یافت.
در واقع پژوهش دربارة چنین مکانیسم ناشناختهای، جستوجو برای راهیافتن به علم تلهپاتیسم بود که به هر حال، به این نام شهرت یافته است. این ایده نزد برخی عقلگرایان، چیزی شبیه غیبگویی تلقّی میشد؛ پس بر آن شدند که ظاهر این اصطلاح را تغییر دهند. شاید هم عدم صراحت آنان در به کار بردن نام تلهپاتیسم، معذوریت ایشان از کاربرد چنین اصطلاحی بود. به هرحال آنان افرادی عقلگرا بودند. دستگاههای معتبر دولتی نیز که همواره دنبال چیزهای عجیب و غریب و مرموز هستند، اصولاً هدف اصلی در عرصة پژوهش تلهپاتیسم را که همچون رهنمونی به سوی کشتار و ویرانی بیشتر بود، کتمان میکردند. در سیا معمول است وقتی تواناییهای نهفته در قدرت تلهپاتیسم را وصف میکنند، از تعابیری مثل سلاح مرگبار، ویرانگر و توان ویرانگری به کار میبرند. بیتردید این تعابير خارج از موضوع نیست.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱
1. Thalbourne, M. (1984). A glossary of terms used in parapsychology. London: Heinmann.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. Palmer, J. (1986). Progressive skepticism: A critical approach to the Psi controversy. Journal of parapsychology, 50, 29-41.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. حسین، جمالنصار و فتوحي، لوئي، «الباراسيكولوجيا بني المطرقة والسندان». بیروت، دار الطليعة؛ 1995م.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. Schmidt, H. (1969). Clairvoyance tests with a machine. Journal of parapsychology, 33, 300-306.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. «الباراسيكولوجيا بني المطرقة والسندان».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. ارتباط بین اندیشة دو نفر بدون گفت و شنید و تبادل علائم ظاهری.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. عبید، رءوف، «آفاق جدیدة فی الباراسیكولوجی»، قاهره، عامل الكتب، 1990م.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. «الباراسيكولوجيا بني المطرقة والسندان».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. «آفاق جدیدة فی الباراسیكولوجی».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. همان.
منبع: هارون الخلیفه، عمر، «روانشناسی جاسوسی»، مترجم: علی شمس، مؤسسه مطالعات ااندیشهسازان نور، صص 133-140.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑